วันที่ 06 ตุลาคม พ.ศ. 2547 ปีที่ 27 ฉบับที่ 9706

อจ."ภาษาไทยวันละคำ"หนุน"มุขตลก" เผยปธ.ราชบัญฑิตพร้อมพิจารณาใหม่
     "อ.กาญจนา"เห็นด้วย"พจนานุกรมฉบับมติชน" ระบุ"มุขตลก"ใช้"ข ไข่"ไม่ใช่"ก ไก่"เผยมีคำอีกมากที่โดนท้วง ประธานราชบัณฑิตพร้อมแก้ไขในฉบับต่อไป แต่ติงอย่าเอาความโง่คนปัจจุบันไปแก้ไขความฉลาดคนโบราณ

นางกาญจนา นาคสกุล อาจารย์ภาคภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เจ้าของรายการ "ภาษาไทยวันละคำ" รายการชื่อดังในอดีต ให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม เกี่ยวกับคำ "มุข" ซึ่งเป็นคำที่มีข้อถกเถียงวิพากษ์วิจารณ์กันมากว่าใช้ ก.ไก่ หรือ ข.ไข่สะกด โดยใน "พจนานุกรมฉบับมติชน" หนังสือออกใหม่ล่าสุดในเครือ "มติชน" ยืนยันใช้ ข.ไข่สะกดว่า โดยส่วนตัวใช้ ข.ไข่ สะกดมาตลอด ตอนที่พบในราชบัณฑิตยสถานว่าใช้ ก.ไก่ ก็ตกใจมากว่า หลงไปได้อย่างไร ทำไมถึงเป็น ก.ไก่ ไปสอบถามเจ้าหน้าที่ว่า คำๆ นี้เข้าคณะกรรมการพิจารณาเมื่อไร ปรากฏว่าเข้ามาหลายสิบปีแล้ว และเป็นคำนิดเดียว เข้าใจว่าเป็นคำเก่า แต่ไม่ทราบว่าอาจารย์ที่เป็นคณะกรรมการในตอนนั้นคิดอย่างไร เพราะเสียชีวิตไปหมดแล้ว จึงไม่ทราบว่าจะไปท้วงอย่างไร

"ในรายงานการประชุมก็ไม่ปรากฏเหตุผล ไม่มีการอธิบาย ไม่มีการอ้างอิง ดิฉันไม่ทราบว่าเกิดมาได้อย่างไร โดยทั่วไปใช้ ข.ไข่กันหมด เพราะเราคิดว่ามุขเป็นการตีหน้าตีตาตลกมันเกี่ยวกับหน้าเหมือนกัน ก็ควรใช้ ข.ไข่ มีการรับมุขโยนมุขก็คือการส่งหน้าตา ทำอะไรแปลกๆ กัน" นางกาญจนากล่าว

นางกาญจนากล่าวอีกว่า หลังจากที่พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิต พ.ศ.2542 ออกมาใหม่ๆ ได้สอบถามนายจำนงค์ ทองประเสริฐ ประธานคณะกรรมการพิจารณาของราชบัณฑิต เพราะก่อนหน้านี้ ฉบับ พ.ศ.2525 ไม่มีคำนี้อยู่ในพจนานุกรม เพิ่งปรากฏในการพิมพ์ครั้งใหม่ แต่ไม่ได้ว่าอะไร เพียงแต่กล่าวว่า ตอนนี้กำลังพิจารณาคำในพจนานุกรมใหม่ตั้งแต่ตัว ก.ไก่ นายจำนงค์บอกว่าไว้ให้ถึง "ม.ม้า" แล้วค่อยมาพูดกันใหม่ก็แล้วกัน ตอนนี้พิมพ์ออกไปแล้วคงต้องปล่อยให้เป็นอย่างนั้น เพราะจริงๆ แล้วไม่ใช่คำนี้เพียงคำเดียวที่มีสิทธิพลาด ยังมีคำอื่นอีก หลายคนท้วงๆ มาก็ยังไม่ได้แก้ไขกัน

นางกาญจนากล่าวว่า กรรมการที่พิจารณาทำพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิต มีประมาณ 12-13 คน ล้วนแล้วแต่เป็นอาจารย์ภาษาไทย มีนายจำนงค์เป็นประธาน ซึ่งจะเป็นคนคุมหมดทุกอย่าง ไม่มีการให้โหวต

"ประธานว่าอย่าเอาความโง่ของคนปัจจุบันไปแก้ไขความฉลาดของคนโบราณ เราก็แก้อะไรไม่ได้" นางกาญจนากล่าวในที่สุด

คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า ยังไม่เห็นพจนานุกรมฉบับมติชน แต่โดยหลักการเป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะภาษาเป็นเรื่องที่มีวิวัฒนาการและเจริญงอกงามตลอดเวลา คิดว่าประชาชนทุกคนต้องมีส่วนสร้างสรรค์คำศัพท์ใหม่ๆ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ใหม่ๆ ไม่จำเป็นต้องติดอยู่กับอดีตตลอดไป ดังนั้นผู้ที่มีความพยายามรวบรวมคำศัพท์ใหม่ๆ คิดว่าเป็นเรื่องที่น่าสนับสนุน แต่ไม่ควรถือเป็นคำตอบสุดท้ายในเรื่องความหมายของคำ เพราะคนที่จะตัดสินอย่างแท้จริงคือคนที่ใช้ภาษา และต้องทำใจว่าเมื่อรวบรวมพจนานุกรมขึ้นก็ต้องมีการโต้เถียงของคำขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องดีและเชื่อว่าผู้รวบรวมเองไม่ได้เจตนาที่จะให้ยอมรับ แต่อยากให้มีคนถกแถลงถึงความหมายของคำให้มากขึ้นมากกว่า ซึ่งจะทำให้เยาวชนและคนไทยเกิดความตระหนักในเรื่องความหมายของคำ ให้ความสนใจในเรื่องนี้ ไม่เพียงแต่ลอกเลียนและใช้กันต่อๆ ไป แต่ให้ความสำคัญให้มากขึ้น

ส่วนคำว่ามุกตลกนั้น คุณหญิงกษมากล่าวว่า ส่วนตัวไม่ใช่นักภาษาศาสตร์ แต่หากใช้จะใช้สะกดด้วย ข. อย่างไรก็ตาม ประเด็นไม่ได้อยู่ที่สะกด ก. หรือ ข. จะถูกหรือผิด แต่อยู่ที่ว่ามาคุยกันว่าเหตุใดถึงใช้ ก. หรือ ข. ซึ่งการให้เหตุผลในเรื่องเหล่านี้ จะยิ่งทำให้การศึกษาเรื่องภาษามีความงอกงามมากขึ้น และตนเองตั้งใจหาซื้อมาใช้สักเล่มหนึ่ง

น.ส.อรพันธ์ ลิ่มสกุล ผู้อำนวยการสำนักหอสมุดแห่งชาติ กล่าวว่า เป็นเรื่องดีที่มติชนจัดทำพจนานุกรมฉบับนี้ขึ้น แม้ยังไม่ได้เห็นรูปเล่ม แต่จากการดูที่มติชนโฆษณาในหน้าหนังสือพิมพ์พบว่า ฉีกแนวเหมือนเป็นการรวบรวมคำศัพท์สมัยใหม่ จึงคิดว่าน่าสนใจ เหมือนการรวบรวมให้เห็นคำอีกลักษณะหนึ่ง อย่างไรก็ตามไม่รู้จะสามารถอ้างอิงทางวิชาการได้หรือไม่ แต่ในส่วนของหอสมุดแห่งชาติคงต้องซื้อไว้เพื่อไว้บริการแก่ผู้อ่านที่สนใจไว้ค้นคว้า

"เป็นเรื่องดี เพราะเราอาจหาความหมายของคำบางคำในพจนานุกรมไม่ได้ เราสามารถเปิดหาได้จากพจนานุกรมฉบับมติชน แต่ส่วนจะอ้างอิงทางวิชาการได้หรือไม่นั้น ยังไม่ทราบ ส่วนเรื่องคำว่า มุก ที่ทางมติชนค้นมาได้ว่าควรต้องสะกดด้วย ข. แทนที่จะเป็น ก. นั้น ที่จริงแล้วส่วนตัวก็ใช้ ข. สะกด และเข้าใจว่าต้องสะกดด้วย ข. มาโดยตลอด เพิ่งทราบว่าพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตใช้ ก. สะกด อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้เราไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ ราชบัณฑิตเป็นผู้เชี่ยวชาญทางด้านภาษาไทย เขาคงมีเหตุผลในเรื่องนี้" น.ส.อรพันธ์กล่าว

- มติชน หน้า 1 -