ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อเวลาประมาณ 09.00น. วันที่ 8 กุมภาพันธ์ ที่สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา(สกอ.) พญาไท  ซึ่งเป็นวันแรกที่เปิดให้นักเรียนยื่นคำร้องแจ้งความจำนงขอให้สกอ.เปิดรับชำระเงินค่าสมัครทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นสูงหรือ เอเน็ต ให้นักเรียนที่สมัครผ่านทางอินเทอร์เน็ตเพื่อการคัดเลือกบุคคลเข้าศึกษาต่อในสถาบันอุดมศึกษา ประจำปีการศึกษา 2552 ปรากฏว่าตลอดทั้งวันมีนักเรียนและผู้ปกครองทยอยเดินทางมายื่นคำร้องไม่ถึง 100 คน โดยสกอ.ได้ให้เด็กเขียนเขียนแบบฟอร์มยื่นเรื่องร้องทุกข์การสมัครสอบเอเน็ต และให้ระบุเหตุผลที่ไม่สามารถชำระเงินได้ทันตามกำหนดเดิม  ทั้งนี้ นายสุเมธ แย้มนุ่น เลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา(กกอ.) และนางศศิธร อหิงโส อำนวยการสำนักส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพนักศึกษา ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการกลุ่มรับบุคคลเข้าศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาของ สกอ. ตลอดจนเจ้าหน้าที่ สกอ.ได้สัมภาษณ์เด็กเหล่านั้นด้วยตัวเอง

นายสุเมธกล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้น เบื้องต้นพบว่าเด็กกว่า 80% ที่ไม่ได้มาชำระเงินผ่านทางธนาคาร หรือที่ทำการไปรษณีย์ไทยเพราะลืม นักเรียนหลายรายไม่เคยทำธุรกรรมใดๆ ด้วยตัวเองแต่ฝากให้พ่อแม่ผู้ปกครองไปจ่ายเงินให้ซึ่งผู้ปกครองก็ลืม เมื่อนักเรียนไปตรวจสอบทางอินเทอร์เน็ตจึงรู้ว่าตัวเองไม่มีสิทธิ์สอบเอเน็ต ส่วนกรณีที่เด็กระบุว่าในการสมัครทางอินเทอร์เน็ตมีการระบุสนามสอบให้เด็กแต่ละคนแล้วเพียงแค่ให้เลขที่นั่งสอบแก่เด็กที่ไม่มีสิทธิ์สอบปัญหาก็จบนั้น  ไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างที่คิด เพราะกระบวนการดำเนินการต่างๆ ทั้งการรับสมัครและรับชำระเงิน สกอ.ดำเนินการผ่านระบบออนไลน์ทั้งหมดสามารถตรวจสอบได้ว่าเด็กสมัครและชำระเงินที่ไหนเมื่อไหร่ ดังนั้นการจะแทรกผู้เข้าสอบเข้าไปแค่คนเดียวก็อาจเกิดความไม่โปร่งใสขึ้นทันที และหากเปิดให้ชำระเงินก็ต้องทำฐานข้อมูลของเด็กกันใหม่ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม หากจะเปิดรับชำระเงินผ่านทางธนาคาร หรือที่ทำการไปรษณีย์ไทยโดยใช้ระบบออนไลน์เหมือนเดิมก็ไม่ได้ เพราะทางธนาคาร และไปรษณีย์ไทยแจ้งมาแล้วว่าหากจะจัดทำระบบใหม่จะต้องใช้เวลา 7 วัน ซึ่งสกอ.ก็คงยอมไม่ได้เพราะต้องสอบเอเน็ตตามกำหนดเดิมในวันที่ 28 กุมภาพันธ์นี้ และหากเด็กกลุ่มนี้จะเข้าสอบด้วยก็ต้องสอบพร้อมกัน

เลขาธิการ กกอ. กล่าวต่อว่า รัฐบาลต้องตัดสินใจสั่งการ ซึ่ง สกอ.ก็พร้อมจะดำเนินการ โดยนายชัยวุฒิ บรรณวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ(ศธ.) ได้โทรศัพท์มาแจ้งกับตนว่า อย่าเพิ่งรับปากกับเด็กและผู้ปกครองถึงอนาคตเกี่ยวกับเรื่องนี้ อย่างไรก็ตาม หากจะเยียวยาให้เด็กกลุ่มนี้ก็ต้องใช้วิธีการตั้งโต๊ะรับชำระเงินเป็นรายบุคคลแทน โดยในส่วนกลางอาจจะตั้งโต๊ะที่ สกอ. ส่วนต่างจังหวัดอาจตั้งโต๊ะจังหวัดที่มีความพร้อม และมีระบบคอมพิวเตอร์ที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลกับ สกอ.ได้ ซึ่งในการมาชำระเงินนั้นเด็กต้องนำใบสมัครสอบเอเน็ตตัวจริงมาด้วย คงไม่เปิดกว้างให้มาสมัครใหม่ทั้งหมด แต่ทั้งนี้จะเปิดตั้งโต๊ะรับชำระเงินหรือไม่ ยังไม่ขอด่วนสรุป ขอดูข้อมูลเด็กที่มาแจ้งความจำนงถึงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ก่อน

"อย่างไรก็ตาม คงต้องตรวจสอบความถูกต้องของระบบ หากระบบผิดพลาด สกอ.ก็พร้อมรับผิดชอบและคืนสิทธิ์ให้แก่นักเรียนทุกคน แต่ถ้าระบบไม่ผิด ก็ต้องพิจารณากัน ผมห่วงระบบที่ทำเรื่องนี้มา 10 กว่าครั้ง ซึ่งเป็นระบบที่มีการยอมรับกันในสากล และประหยัด ซึ่งในปีการศึกษา 2553 ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) จะนำเรื่องแอดมิสชั่นส์ไปทำเอง โดยใช้บริการของสถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (สทศ.) ซึ่งก็จะใช้ระบบนี้เหมือนกัน ดังนั้นคงต้องมีการประเมินประสบการณ์ ความบกพร่อง และข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นทั้งหมดเป็นบทเรียนให้ ทปอ.เพื่อวางแผนป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตด้วย" นายสุเมธกล่าว

น.ส.จุฑามาศ พิพัฒศรี นักเรียน ม.6 โรงเรียนนวมินทราชูทิศ กทม. กล่าวว่า ช่วงเปิดรับสมัคร ตนประสบอุบัติเหตุ จากนั้นต้องเดินทางไปพักรักษาตัวกับญาติที่จ.ขอนแก่น ซึ่งบ้านอยู่ในพื้นที่ห่างไกลไม่มีอินเตอร์เน็ต จึงไม่สามารถสมัครและชำระเงินได้ทัน อยากให้สกอ.ช่วยให้มีสิทธิสอบเอเน็ต เพราะขณะนี้มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ(มศว)และมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชียที่ตนสมัครระบบรับตรงไว้ ก็ไม่ผ่านการคัดเลือก

นักเรียนชายคนหนึ่ง จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ กทม. กล่าวว่า ส่วนตัวเจอปัญหาบ้านไม่มีอินเตอร์เน็ตและให้เพื่อนสมัครแทน จึงไม่ทราบวันหมดเขตชำระเงิน เนื่องจากในใบ pay in ไม่ระบุวัน จึงเข้าใจว่าสามารถไปชำระเงินได้ตลอดเวลา แต่เมื่อไปชำระเงินที่ธนาคาร ก็ได้รับแจ้งว่าเลยกำหนดแล้ว
ส่วน น.ส.ศุภรัตน์ หล่ายกลาง นักเรียนชั้นม.6 โรงเรียนมัธยมศึกษาวัดบางทองหลาง กล่าวว่า ได้ยื่นคำร้องกับสกอ.แล้วและยืนยันว่าถ้าไม่ได้รับการคืนสิทธิให้สอบเอเน็ต จะฟ้องศาลปกครอง ศาลแพ่ง คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ

ผู้สื่อข่าวรายงานด้วยว่าผู้ปกครองนักเรียนส่วนใหญ่เรียกร้องให้สกอ.แก้ไขปัญหาให้เด็กทุกกลุ่มโดยไม่เลือกปฏิบัติ ไม่ว่าปัญหานั้นจะเกิดจากระบบ หรือจากตัวเด็กเอง อาทิ นางปรียนิตย์ เจตนานุศาสตร์ ผู้ปกครองนักเรียนโรงเรียนสวนกุหลาบ กล่าวว่าเรื่องนี้ส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตเด็ก และปัญหาทำนองนี้เกิดขึ้นทุกปี จึงควรหาทางป้องกัน อย่างไรก็ตาม ปัญหาส่วนใหญ่ของเด็กเกิดจากข้อมูลวันหมดเขตการชำระเงินที่ระบุอยู่ในขั้นตอนการสมัครในอินเตอร์เน็ต ตัวอักษรเล็ก ดูไม่ชัดเจน ที่สำคัญเมื่อพิมพ์ใบ Pay In ออกมาแล้วก็ไม่ระบุวันชำระเงิน จึงอาจทำให้เด็กหลงลืม หรือเข้าใจได้ว่าสามารถไปชำระเงินได้ตลอดเวลา อย่างลูกชายตนสมัครวันที่ 5 มกราคมแต่ไปชำระธนาคารวันที่ 15 มกราคมเพราะคิดว่าชำระได้ตลอดเวลา ซึ่งถ้า สกอ.ปรับระบบการชำระเงินโดยให้สมัครและชำระเงินออนไลน์ด้วยเลยทีเดียว ไม่ต้องไปชำระที่ธนาคารอย่างที่ สกอ.ให้ทำอยู่ ก็จะแก้ไขปัญหาไปได้มาก

ผู้สื่อข่าวรายงานด้วยว่า ในส่วนของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้นำรายชื่อโรงเรียนในต่างจังหวัดที่จะเปิดให้ยื่นแบบฟอร์มร้องทุกข์ขึ้นเว็บไซต์ สพฐ.แล้ว ซึ่งสามารถตรวจสอบได้ที่ http://www.obec.go.th เช่น โรงเรียนศรียาภัย จ.ชุมพร โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา โรงเรียนพัทลุง จ.พัทลุง โรงเรียนอำมาตย์พานิชนุกูล จ.กระบี่ โรงเรียนตะกั่วป่า "เสนานุกูล" จ.พังงา โรงเรียนภูเก็ตวิทยาลัย จ.ภูเก็ต เป็นต้น ซึ่งสามารถยื่นคำร้องได้ตั้งแต่วันที่ 10-13 กุมภาพันธ์

จากนั้น เวลา 17.30 น. นายสุเมธ แถลงข่าวภายหลังปิดรับคำร้องวันแรกว่ามีเด็กมายื่นร้องทุกข์ 73 ราย ส่วนใหญ่สมัครแล้วแต่ไม่ได้ชำระเงินโดยอ้างว่าไม่ทราบวันสิ้นสุดเนื่องจากในใบสมัครสอบที่พิมพ์ออกมาไม่ระบุซึ่งก็เป็นความจริง แต่หากเด็กสมัครเองจะเห็นว่าในขั้นตอนการสมัครจะมีวันสิ้นสุดการรับชำระเงินปรากฏอยู่  และในจำนวน 73 คน มี 11 คนที่ไม่ได้สมัครมาก่อน โดยอ้างว่าไม่ทราบกำหนดการรับสมัคร เช่น เด็กจากโรงเรียนศรีอยุธยา กทม. เป็นต้น เนื่องจากการประชาสัมพันธ์ไม่ทั่วถึง อย่างไรก็ตาม จะรวบรวมข้อมูลทั้งหมดเข้าหารือกับนายชัยวุฒิซึ่งจะมาประชุมที่สกอ.ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์นี้ก่อน ทั้งนี้ สกอ.ได้ขึ้นเว็บไซต์โรงเรียนต่างจังหวัดที่เปิดรับเรื่องร้องทุกข์ จำนวน 87 โรงเรียนแล้วที่ www.obec.go.th และwww.cuas.or.th

ด้านนายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฎ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) กล่าวว่า ได้กำชับไปยังนายชัยวุฒิและนายสุเมธ ให้ดำเนินเรื่องนี้ให้ดีที่สุด และให้สรุปปัญหารวมทั้งแนวทางการแก้ไขรายงานมายังตน
วันเดียวกัน นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี กล่าวในรายการ "เชื่อมั่นประเทศไทยกับนายกฯ อภิสิทธิ์" ว่า ได้รับการร้องเรียนจากผู้ปกครองเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวตั้งแต่ 2 สัปดาห์ก่อน จึงส่งเรื่องให้กระทรวงศึกษาธิการรับไปดูแล เพราะทุกปีมักจะเกิดปัญหาเช่นนี้  แม้ปีนี้จำนวนเด็กที่ถูกตัดสิทธิสอบจะลดลงเหลือประมาณ 2 หมื่นคน จากที่บางปีเคยสูงถึงกว่า 5 หมื่นคนก็ตาม หลักการแก้ไขจะเปิดโอกาสให้เด็กที่ถูกตัดสิทธิร้องเรียนที่โรงเรียนประจำจังหวัดต่างๆ เชื่อว่าในจำนวน 2 หมื่นคนนี้ จะมีเด็กจำนวนมากที่สละสิทธิ เนื่องจากการมีชื่อซ้ำซ้อนหรือสอบตรงได้แล้ว ดังนั้นจะดูว่าถ้าปัญหาเกิดจากความบกพร่องของศธ. เช่น เว็บไซต์ไม่ทำงาน หรือเป็นความบกพร่องในการบริหารจัดการ ฯลฯ ก็จะคืนสิทธิในการเข้าสอบให้แน่นอน แต่ถ้าปัญหาไม่ได้เกิดจากศธ. ก็ได้มอบนโยบายไปว่าให้พยายามหาช่องทางช่วยเหลืออย่างเต็มที่

"อย่างไรก็ตาม รัฐบาลและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ จะไปสั่งทันทีว่าต้องคืนสิทธิให้คงไม่ได้ เพราะผู้บริหารมหาวิทยาลัยก็บอกว่าต้องยึดตามระเบียบก่อน ซึ่งเราก็ต้องให้ความเป็นธรรมกับเด็กอีก 2 แสนคนที่สามารถดำเนินการตามเกณฑ์ได้ด้วย แต่จุดยืนของรัฐบาลก็คือถ้าเป็นความผิดของ ศธ. เราคืนสิทธิให้แน่นอน แต่ถ้ามีปัญหาอื่นๆ จะพยายามช่วยเหลืออย่างเต็มที่ และให้ความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย จะได้สบายใจในระดับหนึ่ง และจะไปเร่งรัดให้เรื่องนี้มีข้อยุติเหมือนเรื่องอื่นๆ ที่ค้างอยู่ หลังเป็นมติของครม.ไปแล้ว" นายกฯกล่าว

นายกรัฐมนตรีกล่าวด้วยว่า ปัญหาทางการศึกษาของไทย คือมุ่งเน้นที่การสอบมากเกินไป ตนเคยพูดไว้ตั้งแต่ 2 ปีก่อนว่าใฝ่ฝันจะเห็นนักเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาทำกิจกรรมนอกห้องเรียนบ้างอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน วันละครึ่งวัน ซึ่งอาจเป็นกิจกรรมกีฬา ดนตรี ศิลปะ ฯลฯ ก็ได้ สัปดาห์หนึ่งอาจให้เด็กไปเยี่ยมผู้สูงอายุในชุมชนเพื่อให้เกิดความเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ทำให้คนต่างวัยเข้าใจกันมากขึ้น แต่ยอมรับว่าต้องใช้เวลาในการปรับอีกนาน

นายสมพงษ์ จิตระดับ อาจารย์คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  กล่าวว่าทุกปีจะมีเด็กที่พลาดการสอบเอเน็ตจำนวนมาก สกอ.ควรต้องรู้ถึงสาเหตุของปัญหามาหลายปี แต่กลับไม่หาทางป้องกันจนปีนี้เกิดบานปลาย ซึ่งก็ต้องถือเป็นบทเรียน และควรรับฟังปัญหาของนักเรียนให้มากขึ้น  ทั้งนี้ปีหน้าจะมีการทดสอบความถนัดทั่วไป(GAT)และแบบทดสอบทางวิชาการและวิชาชีพ(PAT) จึงต้องเตรียมป้องกันไม่ให้เกิดปัญหา ส่วนกรณีปัญหาของน.ส.ศุภรัตน์หากเกิดจากระบบก็ต้องเยียวยา แต่ก็ต้องถามกลับไปยังเด็กด้วยว่าสกอ.ให้เวลาในการรับสมัครและชำระเงินนานเป็นเดือนทำไมจึงมาจ่ายเงินในวันสุดท้าย เป็นบทเรียนว่าเด็กก็ต้องรอบคอบกว่าเดิม และทุกคนที่มาร้องเรียนที่ สกอ.ต้องให้ข้อมูลความเป็นจริงทั้งหมดว่า ไม่ได้มาชำระเงินเพราะสาเหตุใด ถ้าลืมก็ต้องยอมรับว่าลืม ถ้าได้สิทธิรับตรงแล้วเปลี่ยนใจ ก็ต้องพูดความจริงกัน คิดว่าหากเด็กได้สิทธิรับตรงมีที่เรียนแล้ว สกอ.ก็ไม่ควรคืนสิทธิสอบเอเน็ตให้ เพราะจะเป็นการให้สิทธิเด็กซ้ำ ซึ่งจะเป็นการละเมิดสิทธิของเด็กคนอื่นๆ

"เด็กเรียกร้องสิทธิของตนเองเป็นสิ่งที่ดี แต่ต้องไม่ใช่การเรียกร้องสิทธิแบบเข้าข้างตัวเองและกระทบสิทธิของผู้อื่น ที่สำคัญการเรียกร้องความยุติธรรมนั้น อย่าขู่ด้วยการฆ่าตัวตาย เพราะเป็นวิธีการแก้ไขปัญหาที่ไม่ถูกต้อง และเป็นเด็กที่เรียนถึง ม.6 แล้วไม่ควรใช้คำพูดคำนี้ เป็นการเรียกร้องที่ไม่ใช้เหตุผลแต่ใช้กระแสมากดดัน  และเราก็ต้องระวังดูแลเด็กอื่นๆ ในสังคมให้มากขึ้น เพราะความคิดนี้เป็นความคิดร่วมสมัย  ถ้าเด็กสอบเข้ามหาวิทยาลัยไม่ได้ หรือไม่ได้คณะที่ต้องการ หรือสอบเอเน็ตไม่ได้ ก็อาจตัดสินใจฆ่าตัวตายได้ง่ายขึ้น ผู้ใหญ่ในสังคมจึงต้องช่วยกันระวัง" นายสมพงษ์กล่าว