ป.ป.ช.วิจัยพฤติกรรมตำรวจ 5 เสือ "เก็บไข่ - ตีไก่ - ซูฮก" ใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ

วันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2552 เวลา 22:33:24 น.




หมายเหตุ : เนื้อหาทั้งหมดมาจากผลวิจัยการศึกษามาตรการป้องกันเพื่อปรับปรุงกระบวนการใช้อำนาจเกินขอบเขต กรณีพนักงานตำรวจใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ โดยสำนักงาน ป.ป.ช. นำเสนอต่อวงสัมมนาวิชาการ ที่โรงแรมรอยัลริเวอร์ กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 25 กันยายน

บทนำ


ตำรวจเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการยุติธรรมในฐานะเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มีอำนาจบังคับใช้กฎหมายอาญาทุกฉบับ มีอำนาจหน้าที่ครอบคลุมกว้างขวาง ตั้งแต่การบริการ การรักษาความสงบเรียบร้อย การสืบสวนแสวงหาพยานหลักฐาน การจับกุม อำนาจที่กว้างขวางทำให้การทำงานตำรวจต้องสัมผัสอย่างใกล้ชิดกับประชาชน การปฏิบัติจึงมีโอกาสกระทบต่อสิทธิเสรีภาพประชาชนได้ง่าย เมื่อเปรียบเทียบกับหน่วยงานอื่นในกระบวนการยุติธรรม


อย่างไรก็ตาม ความดี ความทุ่มเท ความเสียสละในการทำคดีสำคัญๆ ของตำรวจในอดีต กลับเหมือนจะถูกลบล้างไปจากความรู้สึกของประชาชนทันทีที่มีข่าวปรากฏผ่านสื่อ เมื่อมีการกล่าวหาตำรวจบางคนใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ เช่น กรณี ร.ต.อ.ณัฏฐ์ ชนนิธิวริชย์ ซึ่งถูกจับกุมและกล่าวหาว่ากระทำผิดกักขังหน่วงเหนี่ยว ทำร้ายร่างกาย ยัดของกลางยาเสพติด และเรียกเอาทรัพย์สิน


จากข้อมูลปัจจุบันของสำนักงานกำลังพล สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ปี 2551 มีตำรวจทั้งหมด 209,379 นาย เป็นระดับสัญญาบัตร 31,871 นาย ประทวน 177,508 นาย พบว่ามีตำรวจถูกร้องเรียนว่ากระทำผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ในแต่ละปีหลายร้อยนาย โดยตั้งปี ปี 2545-ปี 2551 (ถึงเดือนกันยายน) ทั้งสัญญาบัตร และชั้นประทวน รวม 1,744 นาย ส่งผลเสียหายต่อภาพลักษณ์องค์กรในวงกว้างส่งผลต่อการเชื่อมั่นต่อสังคมในการปฏิบัติงาน ที่สำคัญย่อมกระทบต่อสิทธิพื้นฐานประชาชนและความเป็นธรรมที่ประชาชนที่คาดหวังจะได้รับจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทย


อย่างไรก็ตาม ขอบเขตการวิจัย เพื่ออธิบายพฤติกรรมของตำรวจบางส่วนที่ใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบเท่านั้น มิได้มีขอบเขตอธิบายพฤติกรรมของตำรวจในภาพรวมทั้งหมด ดังนั้นการวิจัยเชิงคุณภาพ ไม่สามารถแสดงความเป็นตัวแทนของประชากรที่จะทำการศึกษาได้


บทที่ 2 รูปแบบการใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบของตำรวจ


การทุจริตคอร์รัปชั่น เช่น การรับเงินสด การบริการหรือสินค้า การรับสิ่งตอบแทนที่มีมูลค่าสำหรับกระทำหรือละเว้น การใช้ตำแหน่งแสวงหาผลประโยชน์ เช่น อาหาร เครื่องดื่ม บริการฟรี ลดราคา แม้ผู้เสนอประโยชน์ต่อตำรวจจะไม่หวังผลตอบแทน ซึ่งปัญหาจะเกิดภายหลัง เมื่อผู้ให้ประโยชน์แก่ตำรวจ หรือเครือญาติเพื่อนฝูง อาจได้รับใบสั่งจราจรหรือถูกจับกุมในความผิดเล็กน้อย บุคคลเหล่านี้อาจขอให้ตำรวจช่วยเหลือโดยมิชอบได้ การยอมรับสินน้ำใจเล็กน้อย ทำให้มีโอกาสประนีประนอมการใช้อำนาจหน้าที่ตำรวจได้


การให้เงินสินบนหรือเงินใต้โต๊ะ สินค้าและบริการที่ตำรวจยอมรับมาจากผู้ประกอบกิจการต่างๆ เช่น กิจการรถยก รถพยาบาล อู่ซ่อมรถ ทนายความ แพทย์ นายหน้าผู้รับจ้างประกันตัวผู้ต้องหา สัปเหร่อ คนขับแท็กซี่ และผู้ประกอบการธุรกิจถูกกฎหมายต่างๆ เป็นต้น โดยผู้ประกอบการจะได้รับประโยชน์จากการมีสัมพันธ์ที่ดีกับตำรวจ


การลักทรัพย์เมื่อมีโอกาส เป็นพฤติกรรมที่ตำรวจลักทรัพย์จากผู้ถูกจับกุม หรือจากเหยื่ออาชญากรรม จากสถานที่เกิดเหตุ การข่มขู่เรียกเงิน หรือการรีดไถ จากอาชญากร ผู้ถูกจับกุมในความผิดที่มีโทษอาญา หรือผู้กระทำผิดกฎจราจร ผู้ต้องหายาเสพติด เป็นต้น รวมถึงการเรียกค่าคุ้มครองผู้กระทำผิดกฎหมาย ผู้ประกอบการเกี่ยวกับอบายมุข บ่อนการพนัน ตู้ม้า สินค้าผิดกฎหมาย ซ่องโสเภณี สถานบันเทิงเปิดเกินเวลา เป็นต้น จำนวนสินบนขึ้นกับขนาดธุรกิจผิดกฎหมายนั้น เพื่อแลกกับการไม่เข้าจับกุม


ซึ่งธุรกิจนอกกฎหมายเหล่านี้ ขึ้นกับสภาพพื้นที่และนโยบายของผู้บังคับบัญชาในระดับสถานีตำรวจ ระดับกองบังคับการ ตำรวจภูธรจังหวัด หรือสูงกว่านั้น ผู้ร่วมสนทนาซึ่งเป็นระดับสารวัตรถึงผู้กำกับการ เห็นว่าผู้มีอำนาจชี้ขาดว่าธุรกิจประเภทนี้จะสามารถเปิดดำเนินการในท้องที่รับผิดชอบได้หรือไม่ ขึ้นกับหัวหน้าสถานีตำรวจหรือระดับผู้กำกับการขึ้นไป มิฉะนั้นจะมีนโยบายจากระดับสูงขึ้นไปสั่งลงมา


แม้บางครั้งแม้ว่าหัวหน้าสถานีระดับผู้บังคับการจะไม่ยอมให้เปิดบ่อนการพนันในพื้นที่ แต่จะมีกรณี "5 เสือรวมหัวกัน" โดยเป็นนายตำรวจระดับ สารวัตร/รองผู้กำกับการ ที่รับผิดชอบงานป้องกันปราบปรามและสืบสวน จำนวน 5 คน (สารวัตรป้องกัน สารวัตรสืบสวน สารวัตรสืบสวนปราบปราม รองผู้กำกับการฝ่ายป้องกันปราบปราม รองผู้กำกับการฝ่ายสืบสวนสอบสวน) ตกลงร่วมกันยอมให้ผู้ประกอบธุรกิจนอกกฎหมายเข้ามาเปิดบ่อนการพนันได้และได้รับผลประโยชน์ โดยปกปิดไม่ให้ผู้กำกับการรู้ และไม่แบ่งผลประโยชน์ให้


การเรียกเก็บเงินจากธุรกิจผิดกฎหมายนี้ ผู้สนทนาที่ปฏิบัติงานด้านสืบสวนสอบสวนอธิบายคำที่เรียกกันในหมู่ตำรวจ ว่า "เก็บไข่" เช่น ไปยืนเรียกตรวจค้นหน้าทางเข้าออกธุรกิจดังกล่าว จนผู้ประกอบการการพนันต้องยอมจ่ายให้เพื่อแลกกับการไม่มายืนตรงทางเข้า-ออก


รวมถึงกรณีสถานอาบ อบ นวด ซึ่งเป็นสถานบริการประเภทหนึ่งที่ได้รับอนุญาตให้จัดตั้งตามกฎหมายได้ ผู้ร่วมสนทนารายหนึ่ง ให้ความเห็นว่า เป็นความจริงที่ไม่พูดกันว่าอาบอบนวดคือสถานที่ค้าประเวณี ซึ่งผิดกฎหมาย นอกจากนี้สถานอาบอบนวดที่เจ้าของกิจการต้องฝ่าฝืนกฎหมาย ก็เพื่อประโยชน์ในทางธุรกิจและยอมจ่ายให้ตำรวจท้องที่เป็นรายเดือนเพื่อให้ธุรกิจลงทุนมหาศาลเปิดกิจการอยู่ได้


อีกทั้งขั้นตอนการขอใบอนุญาต ในปัจจุบัน สถานอาบอบนวด รัฐไม่ได้ออกใบอนุญาตให้สถานบริการประเภทนี้แล้ว และขั้นตอนขอต่อใบอนุญาต เป็นเหตุสำคัญให้มีการจ่ายสินบน เนื่องจากสามารถใช้อำนาจในการวินิจฉัยว่าจะต่อใบอนุญาตได้หรือไม่ อีกทั้งเป็นธุรกิจได้รับผลตอบแทนสูงในเวลาที่รวดเร็ว จึงเป็นช่องทางให้เกิดการหาประโยชน์จากเจ้าหน้าที่รัฐ


การประพฤติมิชอบของตำรวจ เป็นพฤติกรรมฝ่าฝืนเบี่ยงเบนแสดงออกถึงการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่มีหลายรูปแบบ เช่น กระทำทารุณโหดร้าย ใช้กำลังเกินกว่าเหตุในการจับกุมตรวจค้น การแสดงออกซึ่งการคุกคามทางเพศ ใช้สารเสพติดเสียเอง การกล่าวเท็จต่อผู้ต้องสงสัยและประชาชนเพื่อปกปิดความจริง


การฝ่าฝืนกฎระเบียบข้อบังคับ


เป็นการฝ่าฝืนจริยธรรม จรรยาบรรณวิชาชีพ เป็นการกระทำที่ไม่ถูกต้อง แต่ไม่ถึงขั้นทุจริตคอร์รัปชั่น เช่น การดื่มสุราขณะปฏิบัติหน้าที่ เป็นต้น 


บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ


ตัวตำรวจเอง ทั้งพฤติกรรมระดับบุคคล กลุ่มบุคคล หรือระดับองค์กร ผู้บังคับบัญชา ผู้มอบประโยชน์หรือสินบนแก่ตำรวจ ผู้ได้รับความเสียหาย และฝ่ายการเมือง นักการเมือง ทั้งระดับท้องถิ่นและระดับชาติ อาจมีส่วนเข้ามาเกี่ยวข้องกับการทุจริตคอร์รัปชั่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการคอร์รัปชั่นที่มีลักษณะเป็นองค์กร เช่น กลุ่มธุรกิจผิดกฎหมายซึ่งมีเครือข่ายโยงกับนักการเมือง ซึ่งต้องอาศัยผลประโยชน์ตอบแทน โดยตำรวจให้ความคุ้มครองธุรกิจที่ผิดกฎหมาย โดยได้รับผลตอบแทนเป็นเงินหรือทรัพย์สิน หรือการแต่งตั้งโยกย้าย เป็นต้น


รูปแบบและลักษณะการใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ


จากสถิติเรื่องร้องเรียนที่ ป.ป.ช.รับไว้ดำเนินการ ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2544-2551 เรื่องที่กรรมการ ป.ป.ช.ชี้มูลความผิดจำนวน 104 เรื่องจำแนกพฤติกรรมการกระทำความผิด ดังนี้ อันดับ 1 การเรียกรับเงิน ชั้นประทวน 5 เรื่อง สัญญาบัตร 7 เรื่อง กลั่นแกล้ง ตรวจ ค้น ยึด จับกุม ประทวน 5 เรื่อง สัญญาบัตร 7 เรื่อง ทุจริตนำเงินประกันตัวไปใช้ประโยชน์ ประทวน 9 เรื่อง สัญญาบัตร 7 เรื่อง ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ประทวน 10 เรื่อง สัญญาบัตร 5 เรื่อง อื่นๆ อีก 49 เรื่อง รวม 104 เรื่อง ซึ่งยังมีอีกหลายกรณีที่ไม่ได้เข้าสู่กระบวนการพิจารณา


สรุปลักษณะการใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบของตำรวจแบ่งเป็นพฤติกรรมลักษณะต่างๆ ดังนี้


1.การทุจริตคอร์รัปชั่น โดยอาศัยตำแหน่งหน้าที่ การเรียกรับสินบนในงานจับกุม งานจราจร ซึ่งมีพฤติกรรมที่เรียกว่า "ตีไก่" คือการกระทำของตำรวจจราจรเรียกผู้กระทำความผิดกฎหมายจราจร อาทิ ฝ่าฝืนสัญญาณไฟแดง ไม่คาดเข็มขัดนิรภัย ดัดแปลงอุปกรณ์ตัวรถ เป็นต้น แล้วเรียกเก็บเงินจากผู้กระทำความผิดเพื่อแลกเปลี่ยนกับการที่จะไม่จับกุม
ซึ่งผู้ร่วมสนทนาหลายคนเห็นว่าเป็นการกระทำที่สร้างความเสื่อมเสียในวงกว้างแก่องค์กรตำรวจมากที่สุด เนื่องจากตำรวจเป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่อยู่ตามท้องถนน ต้องติดต่อสัมพันธ์กับประชาชนมากที่สุด ประชาชนจะสามารถรับรู้โดยง่าย บางกรณีพบว่าตำรวจจราจรบางรายจะใช้ศิลปะในการพูดโน้มน้าว หรือขู่ให้ผู้กระทำผิดเห็นว่าจะต้องประสบความยากลำบากอย่างไรในการไปเสียค่าปรับที่สถานีตำรวจหรือจำนวนค่าปรับที่สูงมากหากไปพบพนักงานสอบสวน เพื่อให้ยอมให้สินบน


นอกจากนี้ยังมีประเด็นที่เกี่ยวข้องกับแรงงานต่างด้าวในทุกพื้นที่ โดยเฉพาะจังหวัดที่มีโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากหรือภาคประมง พฤติกรรมตำรวจบางส่วนที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับแรงงานต่างด้าวคือ ระดับผู้ปฏิบัติเรียกตรวจแล้วเรียกรับผลประโยชน์ และสร้างระบบค่าตอบแทนเป็นรายเดือนระหว่างตำรวจกับเจ้าของกิจการที่ใช้แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายเพื่อให้ทั้งนายจ้างและแรงงานต่างด้าวไม่ถูกจับกุม


นอกจากนี้ พฤติกรรมการจับกุมคดีละเมิดลิขสิทธิ์ ตำรวจบางนายเข้าไปใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบเรียกรับประโยชน์จากผู้กระทำผิดลิขสิทธิ์ หรือเมื่อจับกุมมาแล้วจะเจรจาตกลงยอมความกัน โดยผู้กระทำผิดยอมจ่ายเงินจำนวนหนึ่งให้กับตัวแทนลิขสิทธิ์เพื่อให้ยอมความ หรือตกลงจ่ายกันเป็นรายเดือน ทำให้ปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ยากที่จะหมดไปได้


2.การประพฤติมิชอบ การซ้อมทรมาน การวิสามัญฆาตกรรม เป็นกรณีตำรวจต่อสู้กับคนร้าย โดยอ้างว่าเป็นการป้องกันตัวโดยสมควรแก่เหตุ เช่น คนร้ายถูกตำรวจใช้อาวุธปืนยิงจนถึงแก่ความตาย หรือการตายระหว่างอยู่ในการควบคุมของเจ้าหน้าที่ ซึ่งพนักงานอัยการจะต้องยื่นคำร้องขอไต่สวนการตายต่อศาล ซึ่งที่ผ่านมาจะมีคดีในลักษณะนี้เกิดขึ้นจำนวนมาก ในบางคดีญาติผู้เสียชีวิตไม่ติดใจต่อการตาย แต่บางคดีญาติผู้เสียหายก็จะทำการคัดค้านการไต่สวน เนื่องจากเห็นว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ


3.พฤติการณ์เกี่ยวข้องกับยาเสพติด การยัดของกลาง หรือจับแล้วปล่อย เพื่อล่อซื้อ จับได้แล้วลดจำนวนของกลาง ยักยอกของกลางไปขาย


4.พฤติกรรมที่ยังคลุมเครือว่าเป็นการทุจริตหรือไม่ เช่น รับสินน้ำใจร้านสะดวกซื้อ รับเงินจากห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่เพื่ออำนวยความสะดวกด้านจราจรในพื้นที่แออัดผิวจราจรน้อย เป็นรายเดือนให้กับสถานีเจ้าของพื้นที่เพื่อนำไปจัดสรร การเก็บเงินค่าตู้แดง แบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ตู้อาชญากรรมทั่วไป ตู้วีไอพีบ้านพักบุคคลสำคัญ หรือโรงงาน และตู้นอกระบบ เป็นการติดตั้งให้โดยส่วนตัวนำประโยชน์ตอบแทนเป็นการส่วนตัว ไม่นำเข้ากองกลางเพื่อจัดสรร


5.การฝ่าฝืนจริยธรรม จรรยาบรรณ การทำงานไม่เต็มเวลา ไม่ทำงานเต็มความสามารถ

 


บทที่ 4 ปัจจัยที่เอื้อให้เกิดพฤติกรรมใช้อำนาจหน้าที่โดยมิชอบ


ประเด็นน่าสนใจคือ ปัจจัยทางการเมือง นโยบายรัฐบาลบางครั้ง อาจเปิดช่องโอกาสหรือเอื้อให้เจ้าหน้าที่ใช้อำนาจเกินชอบเขต เช่น นโยบายประกาศสงครามกับยาเสพติด ในสมัยรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร เป็นต้น ซึ่งมีการไล่จี้ดูตัวชี้วัดตลอดเวลา การครอบงำของฝ่ายการเมือง ตำรวจที่มีอำนาจตกเป็นเป้าของฝ่ายการเมืองที่จะเข้ามามีอิทธิพลเหนือตำรวจ เพื่อปกป้องธุรกิจและผลประโยชน์ของ ส.ส. นักการเมืองท้องถิ่น ซึ่งภาษาตำรวจเรียกว่า ซูฮกŽ


ข้อเสนอเชิงนโยบาย


1.ปรับทัศนคติ เร่งสร้างค่านิยมให้สังคมในการไม่ยอมจ่ายสินบนให้ตำรวจ รณรงค์สร้างค่านิยมที่ถูกต้องเกี่ยวกับการใช้อำนาจหน้าที่ โดยแสดงให้ตำรวจรับรู้ถึงความรู้สึกของสังคม การปรับนโยบายรัฐ และนโยบายฝ่ายบริหาร และแยกการเมืองออกจากการบริหารงานตำรวจ


2.ด้านโครงสร้างและการพัฒนาองค์กร ด้วยการปรับโครงสร้างตำรวจ เน้นปรับปรุงระดับสถานี กระจายอำนาจลงสู่หน่วยปฏิบัติ


3.ด้านการบริหารงานทั่วไป ปรับปรุงระบบงบประมาณสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ในระดับต่างๆ ให้เพียงพอ การจัดสรรเงินรางวัล ระบบบริหารจัดการเงินรางวัล ส่งเสริมให้ตำรวจดำรงชีพอย่างพอเพียง อบรมพัฒนาบุคลากร ปรับปรุงระบบแต่งตั้งโยกย้ายให้เป็นธรรม








ผลวิจัย"ป.ป.ช."ยำเละ พฤติกรรมตร. ซ้อมผู้ต้องหา-เป่าคดี-เรียกเงิน ลูกน้องชอบนาย"ใจถึง" ไม่ต้องเถรตรง

เเฟนคลับชม "เเบม จณิสตา" สอนลูกให้รู้จักทำงานบ้านตั้งเเต่เด็ก
Honda CR-V 2015 ไมเนอร์เชนจ์ใหม่ เคาะเริ่ม 1.2 ล้านบาท
รู้เเล้ว!! ชายในภาพสุดสวีทกับ "สิงโต เดอะสตาร์" คือใคร??
ตรวจสอบดวงท่านในรอบสัปดาห์ที่ 27 ตุลาคม-2 พฤศจิกายน 2557 โดย ปุสาคโม
พรเพ็ญ คงขจรเกียรติ 10 ปี กฎอัยการศึก ประสบการณ์จากไฟใต้ ถึงประเทศไทยวันนี้
ดังข้ามคืน "น้องม็อบ" สาวน้อยลวกเส้นก๋วยเตี๋ยวสุดโดนใจ
อื้อฮือ! ถ้าหนุ่มพม่าจะหล่อเเซ่บเว่อร์ขนาดนี้นะ !!
รู้ยัง? “5 ผลไม้ เด่น ที่น่าปลูกในอนาคต” มีอะไรบ้าง
สวยอยู่ดีๆ พริบตาเดียวหมดกัน !! (ชมคลิป)
ป.ป.ช.เปิดเซฟ 5 สนช.พ้นตำแหน่ง โชว์ขุมทรัพย์รัฐมนตรีหลักร้อยล้าน