กำนัน-ผู้ใหญ่บ้านตำแหน่งที่ห้ามแตะต้อง

วันที่ 04 มกราคม พ.ศ. 2553 เวลา 20:00:16 น.




แม้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เมื่อเป็นกฎหมายมีผลบังตับใช้เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2552 ก็อดนำมากล่าวถึงไม่ได้ กฎหมายฉบับดังกล่าวคือ พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ 12) พ.ศ.2552 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2552


กฎหมายฉบับนี้เป็นกฎหมายที่เก่าแก่ฉบับหนึ่งประกาศใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2457 สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 และมีการแก้ไขเพิ่มเติมเรื่อยมาถึง 12 ครั้ง โดยเฉพาะเรื่องวาระการดำรงตำแหน่งกำนันผู้ใหญ่บ้าน


ในยุคประชาธิปไตยเบ่งบานมีการกำหนดวาระการดำรงตำแหน่งกำนันผู้ใหญ่บ้านซึ่งเดิมเคยอยู่จนเกษียณอายุเมื่อครบ 60 ปี เป็นมีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละ 5 ปี


แต่มาในสมัยคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ(คมช.)หลังการยึดอำนาจเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549 สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ(สนช.)ได้แก้ไข พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2551   ให้กลับไปให้กำนันผู้ใหญ่บ้านอยู่จนเกษียณอายุครบ 60 ปีเหมือนเดิม โดย คมช. ต้องการเอาใจกำนันผู้ใหญ่บ้านเพื่อใช้เป็นเครื่องมือต่อสู้กับ พ.ต.ท.ทักษิณ  ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี แต่พิสูจน์แล้วว่า ไม่เป็นผล


หลังยุค คมช.กำนันผู้ใหญ่บ้านยังคงเป็นฐานคะแนนเสียงสำคัญของนักการเมือง  แม้สภาพบ้านเมืองได้เปลี่ยนจากชุมชนไปเป็นเมืองมากขึ้นจนอำนาจหน้าที่ของกำนันผู้ใหญ่บ้านตามกฎหมายลดความสำคัญลง  แต่ก็มีความพยายามดิ้นรนให้ตำแหน่งกำนันผู้ใหญ่บ้านยังคงอยู่ซึ่ง พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่กำหนดอำนาจหน้าที่ของกำนันผู้ใหญ่บ้านไว้ดังนี้


มาตรา 27  ผู้ใหญ่บ้านทำหน้าที่ช่วยเหลือนายอำเภอในการปฏิบัติหน้าที่และเป็นหัวหน้าราษฎรในหมู่บ้านของตน และมีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้ด้วย


(1) อำนวยความเป็นธรรมและดูแลรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยให้แก่ราษฎรในหมู่บ้าน


(2) สร้างความสมานฉันท์และความสามัคคีให้เกิดขึ้นในหมู่บ้าน รวมทั้งส่งเสริมวัฒนธรรมและประเพณีในท้องที่


(3) ประสานหรืออำนวยความสะดวกแก่ราษฎรในหมู่บ้านในการติดต่อหรือรับบริการกับส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น


(4) รับฟังปัญหาและนำความเดือดร้อน ทุกข์สุขและความต้องการที่จำเป็นของราษฎรในหมู่บ้าน แจ้งต่อส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือองค์กรอื่น
ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การแก้ไขหรือช่วยเหลือ


(5) ให้การสนับสนุน ส่งเสริม และอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติหน้าที่หรือการให้บริการของส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น


(6) ควบคุมดูแลราษฎรในหมู่บ้านให้ปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมายหรือระเบียบแบบแผนของทางราชการ โดยกระทำตนให้เป็นตัวอย่างแก่ราษฎรตามที่ทางราชการได้แนะนำ


(7) อบรมหรือชี้แจงให้ราษฎรมีความรู้ความเข้าใจในข้อราชการ กฎหมาย หรือระเบียบแบบแผนของทางราชการ ในการนี้ สามารถเรียกราษฎรมาประชุมได้ตามสมควร


(8) แจ้งให้ราษฎรให้ความช่วยเหลือในกิจการสาธารณประโยชน์เพื่อบำบัดปัดป้องภยันตรายสาธารณะอันมีมาโดยฉุกเฉิน รวมตลอดทั้งการช่วยเหลือบรรเทาทุกข์แก่ผู้ประสบภัย


(9) จัดให้มีการประชุมราษฎรและคณะกรรมการหมู่บ้านเป็นประจำอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง


(10) ปฏิบัติตามคำสั่งของกำนันหรือทางราชการและรายงานเหตุการณ์ที่ไม่ปกติซึ่งเกิดขึ้นในหมู่บ้านให้กำนันทราบ พร้อมทั้งรายงานต่อนายอำเภอด้วย


(11) ปฏิบัติตามภารกิจหรืองานอื่นตามกฎหมายหรือระเบียบแบบแผนของทางราชการหรือตามที่กระทรวง ทบวง กรม หน่วยงานอื่นของรัฐ ผู้ว่าราชการจังหวัด หรือนายอำเภอมอบหมาย”

 

ดังนั้น เมื่อมีการเคลื่อนไหวเพื่อมิให้ยุบเลิกตำแหน่งนี้ตามการเปลี่ยนแปลงของสภาพบ้านเมือง  พรรคการเมืองซึ่งอาศัยกำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นฐานคะแนนเสียง จึงยอมแก้ไข พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่อีกครั้งหนึ่งเป็นครั้งที่ 12 โดยเพิ่มความเพียงวรรคเดียวลงไปในมาตรา 3  แห่ง พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ว่า "การยกเลิกตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนันและผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน จะกระทำมิได้”


ทั้งนี้เหตุผลที่อ้างท้ายการประกาศใช้กฎหมายคือโดยที่ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบลสารวัตรกำนัน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน เป็นบุคคลในพื้นที่ที่มีความใกล้ชิดกับราษฎรในการปฏิบัติงานตามกฎหมายและแนวนโยบายของรัฐ เป็นผู้ช่วยเหลือนายอำเภอซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราชการบริหารส่วนภูมิภาค มีบทบาทอำนาจหน้าที่ตาม พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่  พ.ศ.2457 ที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมถึงปัจจุบัน


โดยเฉพาะในการเป็นผู้ประสานงานระหว่างราชการส่วนภูมิภาคกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การรักษาความสงบเรียบร้อย การป้องกันและแก้ไขปัญหากรณีต่าง ๆ นอกจากนี้ยังทำหน้าที่เป็นคนกลางในการไกล่เกลี่ย ประนีประนอมและจัดการระงับปัญหาความขัดแย้งในท้องที่ และยังมีฐานะเป็นตัวแทนของรัฐ ตัวแทนของราษฎรเกี่ยวกับเรื่องร้องทุกข์ ความเดือดร้อนของราษฎรเพื่อนำเสนอต่อส่วนราชการเพื่อให้คงมีตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนัน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านในทุกตำบล หมู่บ้านต่อไป


ตำแหน่งดังกล่าวจึงกลายเป็นสิ่งที่แตะต้องไม่ได้ด้วยเหตุนี้





เคทีซีจับมือพันพธมิตร เปิดตัวแคมเปญ KTC Lady Power Auto and Sports
ยู เชียงใหม่ เดินหน้าเพื่อสังคม
ผลฟุตบอลอินเตอร์ เนชั่นแนล แชมเปี้ยนส์คัพ 2015 วันที่ 30 ก.ค.58
ผลฟุตบอลช้าง เอฟเอคัพ รอบ 32 ทีม วันที่ 29 ก.ค.58
เอ็น.ซี.ซี.ฯ พร้อมพันธมิตรจัดงานวิ่งการกุศล “12 สิงหา ฮาล์ฟ มาราธอน กรุงเทพฯ 2015”
“หมออำนวย” รักษาการปลัดสธ. ตั้งผู้ช่วยปลัด- 2 รองอธิบดี
ไมโลส่ง “นวัตกรรมแพ็คพูดได้”สร้างประสบการณ์เสมือนจริง 3 มิติครั้งแรกในไทย
เอไอเอส ชวนลูกค้าบอกรักแม่ในแคมเปญ “AIS Gift for Mom”
สตาร์บัคส์ฉลองเทศกาลไหว้พระจันทร์ เปิดตัวรสชาติใหม่ไส้ช็อคโกแลตมิ้นท์
ฟู้ดแพนด้าเอาใจคนรักศิลปะ
เมื่อศาสตราจารย์จากจุฬาฯ โพสต์ "ผมควรไปเป็นอ.ราชภัฏ"
เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์: ประชาธิปไตยไม่ใช่ประชาชนเป็นใหญ่
ขุดมาเล่า....พระยอดเมืองขวาง(4) ฝรั่งเศสจองเวรไม่เลิก โดย พลเอก นิพัทธ์ ทองเล็ก
ไม่ควรสงสัยว่าผู้ใดอยู่เบื้องหลัง 14 นักศึกษา โดย สมลักษณ์ จัดกระบวนพล
ชีวิตและงานของ ′เสด็จเตี่ย′ เบื้องหลังถูกปลด-สาเหตุประชวร