ว่าด้วย "อารยธรรมเด็กแวนซ์" กับการ stereotype ของชนชั้นกลาง

วันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2554 เวลา 10:00:00 น.




โดย พิเชฐ ยิ่งเกียรติคุณ

(ที่มา http://www.siamintelligence.com/wance-and-thai-social-class/)


สีสันของวันสงกรานต์อย่างหนึ่งก็คือ กลุ่มชายหญิงที่โยกย้ายไปตามจังหวะเสียงเพลงที่ถูกกระหน่ำจากตู้ลำโพงขนาดมหึมา ด้วยลีลาเร้าใจของเพลงแด๊นซ์ร่วมสมัย หลายคนขนานนามพวกเขาว่า "เด็กแวนซ์"


คำๆ นี้เริ่มเป็นที่รู้จักมาเมื่อ 2-3 ปีก่อน ที่มาของคำมาจากเสียงของรถมอเตอร์ไซค์อันเป็นยานพาหนะของกลุ่มวัยรุ่นกลุ่มนี้ ที่มีเสียงดัง "แว้นนนนนนนนน" ออกมาจากท่อไอเสีย พวกเขาเหล่านี้มักจะถูกจับกลุ่มกับผู้หญิงวัยรุ่นที่จะเรียกว่า "เด็กสะก๊อย"


ในช่วงสงกรานต์ หลายคนออกมาบ่นผ่าน status ของ Facebook ด้วยอารมณ์ที่อาจมองได้ว่า "เหยียด" เด็กแว๊นซ์ บ้างก็ค่อนขอดถึงลีลาการเต้นที่ปล่อยใจไปตามเสียงเพลง บ้างก็เหยียดหยามสไตล์การแต่งตัวหรืออัตลักษณ์ส่วนบุคคลที่เป็นเอกลักษณ์ของคนกลุ่มนี้ เช่น ใส่ยีนส์ขาเดฟ แว่นดำ เสื้อสีแสบๆ ย้อมผมทอง ที่แยกย่อยไปกว่านั้นก็คือ การมองไลฟ์สไตล์พวกเขาแบบเบ็ดเสร็จตามที่สื่อมักจะผลิตซ้ำความเชื่อ เช่น การแข่งรถเพื่อแลกเปลี่ยนคู่นอน


การแสดงความคิดเห็นแบบเหยียดหยามแบบนี้เป็นทัศนคติที่ค่อนข้างน่ากลัว เพราะมันคือการมองแบบ "เลือกจัดกลุ่ม" ให้เสร็จสรรพแล้วว่าคนเหล่านี้นั้นเป็นคนประเภทไหน หรือการจัดประเภทแบบพวกเขาพวกเรา


และที่แย่ก็คือการเลือกจัดกลุ่มแบบเหมารวมนั้นถูกพัฒนาให้กลายเป็น "เครื่องมือทางชนชั้น" ที่น่าสนใจ คำว่า "เด็กแวนซ์" กลายเป็นคำด่าเมื่อมีเพื่อนหรือบุคคลรู้จักทำตัวไม่เข้าท่า เช่น "วันนี้มึงแต่งตัวแวนซ์มาก" หรือ "ลีลาท่าเต้นนี่แวนซ์กระจาย"


คำว่า "แวนซ์" มีความหมายที่เลื่อนไหลกลายเป็นแสลงคำด่า เช่นเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นกับคำว่า "เสี่ยว" หรือ "ลาว" มาก่อนหน้านี้ หรือการนำการพูดไม่ชัดของชนกลุ่มน้อยอย่าง "กะเหรี่ยง" มาล้อเลียนเป็นเรื่องสนุกสนาน สิ่งเหล่านี้ถือเป็นทัศนคติแบบเดียวกันที่น่ากลัวไม่น้อย


เพื่อนหลายคนถึงกลับเลิกฟังเพลงของวง So Cool หรือวง Clash เพราะพวกวงเหล่านี้กลายเป็นไอดอลของเด็กแวนซ์ ทั้งที่สมัยก่อนก็เคยกอดคอฟังเพลงเหล่านี้มาด้วยกัน เหตุการณ์แบบคล้ายกันนี้เคยเกิดขึ้นในช่วงที่เพลงป๊อปวัยใสแบบ "บับเบิ้ลกัม" ของค่ายอาร์เอสกำลังดังก็จะมีกลุ่มคนต่อต้าน หรือ ปัจจุบันกับกระแสเหยียด "ติ่งหูเกาหลี" ที่เอาไว้แขวะกลุ่มนักเรียนมัธยมที่คลั่งไคล้ศิลปินเกาหลีอย่างเต็มขั้น


สื่อมวลชนก็มีหน้าที่ผลิตซ้ำคำพูดดังกล่าว เมื่อเกิดเหตุการณ์ในแง่ลบกับสังคม "เด็กแวนซ์" คือคนกลุ่มแรกที่มักจะถูกโยนความผิดให้เสมอในรายการเล่าข่าวยามเช้า เช่น เกิดเรื่องการทำแท้งเถื่อน การค้ายาเสพย์ติด โดยที่ไม่จำเป็นต้องรับผิดชอบคำพูด โดยสรุปเหตุผลสุดท้ายของทุกเรื่องราวว่า "ก็เพราะมันเป็นเด็กแวนซ์"


กรอบของศีลธรรมมักจะถูกนำมาใช้เพื่อบอกว่าคนเหล่านี้ขาด "สามัญสำนึก" ซึ่งก็ต้องตั้งคำถามกลับไปว่า "มาตรฐานทางศีลธรรม" นั้นใครเป็นผู้กำหนด? และมาตรฐานทางศีลธรรมนั้นมีหน้าที่เพื่อสร้างมาตรฐานทางสังคม หรือเพื่อเหยียดคนกลุ่มหนึ่งให้ต่ำและทำให้ตัวเองรู้สึกสูงส่งทางศีลธรรมกันแน่ (โดยเฉพาะทัศนคติของชนชั้นกลาง)


การเขียนบทความนี้ไม่ได้ต้องการมุ่งเปลี่ยนทัศนคติจากขาวเป็นดำ หรือเพื่อเชิดชูคุณค่าของเด็กแวนซ์ว่าเป็นต้นแบบที่สังคมควรจะดำเนินตาม เพราะไม่ว่าใครก็ตามที่สร้างความเดือดร้อนให้กับสังคม เช่น การแข่งรถบนทางหลวง หรือ การยกพวกตีกัน ก็สมควรต้องเป็นถูกลงโทษไปตามหลักนิติรัฐที่กำหนดไว้


เพียงแต่อยากให้มองกลุ่มคนเหล่านี้ว่ามีคุณค่ามนุษย์เทียบเท่ากับ "กลุ่มคนเสื้อแพง" หรือ "กลุ่มพวกเอาพารากอนกูคืนมา" ก็เพียงเท่านั้น (น่าแปลกใจไม่เห็นมีใครไปเหยียดกันว่า "อี๋ เด็กทองหล่อ!!" หรือ "ว้าย!!เด็กสยาม" เหมือนกลายเป็นว่าการเป็นเด็กสยามหรือเด็กเมืองจะกลายเป็นชนชั้นขั้นสูงสุดของสังคมวัยรุ่นไทย โดยเด็กแวนซ์ถูกทำให้เป็นฐานล่างสุดของสังคมลำดับขั้น) ภาพเหล่านี้ยิ่งขยายสังคมไทยซึ่งเป็นสังคมชนชั้นให้ชัดเจนมากขึ้น


ถ้าสังคมมองเขาเพียงว่าเป็น "แค่" เด็กแวนซ์ เขาก็จะเป็นแค่เด็กแวนซ์ แต่ถ้าสังคมมองเขาเป็นคนกลุ่มหนึ่งในสังคมที่ดำรงด้วยความหลากหลาย และไม่ถูกฉาบด้วยมายาคติที่สูงส่งกับศีลธรรมจอมปลอม (ที่ถูกฉาบไว้ให้เราไม่เห็นความเท่าเทียมที่มีอยู่จริงในสังคมอุปถัมภ์) เขาก็จะเป็นเพื่อนร่วมสังคมแบบหนึ่งของเรา


อยากให้ลองคิดว่า เราเองปลดปล่อยอารมณ์ให้สนุกเท่าพวกเขาได้ไหม? เราไม่เป็นทาสของศีลธรรมและความดัดจริตว่าตนเองเหนือกว่าคนพวกนี้หรือไม่? ถ้าหากเขาไม่ได้สร้างความเดือดร้อนให้กับเราอย่าไปเหยียดเขาเลย ถือว่าเป็นสีสัน อย่ากระแดะกันให้มาก ประเทศเป็นแบบนี้ก็เพราะมัวแต่นั่งเหยียดกันนี่ล่ะ!!


(เพื่อนชาวต่างชาติบอกว่า ถ้าในประเทศของเขาเราไปเรียกคนอื่นว่า ไอ้ดำ ไอ้อ้วน ไอ้แขก หรือไอ้เตี้ย ป่านนี้คงกลายเป็นเรื่องใหญ่โตถึงขั้นลงไม้ลงมือหรือโดนแรงกดดันทางสังคมไปแล้วโทษฐานที่เป็นพวกเหยียดผิว หรือเหยียดอารยธรรม)


สิ่งสำคัญก็คือเราจะเลือกสังคมที่เราอยู่แบบไหน เราจะอยู่ในสังคมที่มีอารยธรรมหลากหลายแต่ทุกคนอยู่ภายใต้มาตรฐานทางกฏหมายเดียวกัน หรือ สังคมที่เราพยายามจะหล่อหลอม (และพยายามทำให้เชื่อว่า) สังคมมี "มาตรฐานทางศีลธรรม" เดียวกัน เพื่อนำมาปกปิดมาตรฐานทางสังคมที่เต็มไปด้วยความเหลื่อมล้ำ?

 











ซัมซุงจับมือ POLI-CHEM มอบส่วนลด 100 บาท ล้างรถ สำหรับผู้ใช้ซัมซุง กาแลคซี่
เคทีซีคืนความสุขให้สมาชิกนักเดินทาง กับแคมเปญยิ่งใหญ่ประจำปี “KTC Fine Selection 2015”
เครือเบทาโกรจัดกิจกรรมเรียนทำอาหารขอบคุณแฟนเพจ Betagro Society ที่มติชนอคาเดมี
เอสซีฯ จัดรอบพิเศษ “SC Family Movie Day” ส่งมอบความสุข
กรุงศรี รับรางวัล Best Consumer Finance Product in Thailand และ Best Credit Card Product in Thailand
ซีพีเอฟ มอบไข่ไก่สดซีพีสนับสนุนภารกิจกองทัพภาคที่ 1
ลูกค้าเอไอเอส กด 003 โทรจากไทยไป 29 ประเทศ ในทวีปยุโรป แค่นาทีละ 4 บาท คุ้มค่า ราคาเดียว!
ยูนิเซฟมอบรายชื่อผู้ร่วมสนับสนุนโครงการ BEST START
กลุ่ม DAN Thailand ร่วมกันจัดกิจกรรม”ปฏิบัติการปลูกต้นกล้ารักษ์โลก”
"ส.ผู้ผลิตข่าวออนไลน์ จัดอบรมโครงการผู้ผลิตข่าวดิจิทัล รุ่นเยาว์ รุ่นที่ 1
มติ ปอมท.เรื่องการเปิด ปิดเทอมมหาวิทยาลัยไทยตามอาเซียน โดย สุพจน์ เอี้ยงกุญชร
เจรจาลับ ปรองดอง ฉบับประชาธิปัตย์ กับ "ทักษิณ"
กว่าจะเป็น′อาจารย์ใหญ่′ หลวงพ่อคูณ -′ต้นแบบ′
ไม่ต่างกัน โดย ปราปต์ บุนปาน
นิธิ เอียวศรีวงศ์ ถกแถลง′ระบบเกียรติยศ′ ถอด′พ.ต.ท.′แม้ว