ทบ.เช็กสมรรถนะ ฮิวอี้-แบล๊กฮอว์ก-เบลล์ ไขปริศนา′ต้นตอ′ ฮ.ตก

วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 เวลา 10:35:24 น.






แบล๊กฮอว์ก

หมายเหตุ : พล.ต.พิทยา กระจ่างวงษ์ ผู้บัญชาการศูนย์การบินทหารบก (ศบบ.) แถลงเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม ที่กองบัญชาการกองทัพบก (บก.ทบ.) เกี่ยวกับขั้นตอนการใช้อากาศยาน และสาเหตุการตกของเฮลิคอปเตอร์กองทัพบกจำนวน 3 ลำ ได้แก่ ฮิวอี้ แบล๊กฮอว์ก และเบลล์ 212 บริเวณป่าลึกในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จนเป็นเหตุให้มีทหารและช่างภาพทีวีช่อง 5 เสียชีวิตจำนวน 17 นาย

"..อุบัติเหตุในครั้งนี้เป็นความสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของกองทัพบก (ทบ.) และศูนย์การบินทหารบกจำนวน 17 คน ที่เสียชีวิต ซึ่งองค์ประกอบของอุบัติเหตุคือ คน วัสดุอุปกรณ์ และสภาพแวดล้อม ซึ่งนักบินของ ทบ.เป็นไปตามมาตรฐานสากล มีโรงเรียนการบินทหารบกที่ก่อตั้งมาปี 2510 ผลิตนักบินมากกว่า 2 พันนาย 55 รุ่น

ผมเชื่อว่านักบินร้อยละ 70 ที่ปฏิบัติงานทั่วประเทศจบจากโรงเรียนการบินทั้งสิ้น ขณะที่นักบินบางส่วนไปศึกษากับบริษัทที่ทบ. จัดซื้อเครื่องบินมา สำหรับหลักสูตรการบิน เป็นไปตามมาตรฐานกองทัพบกสหรัฐ ซึ่งในหนึ่งปีจะมีการบินอากาศยานจริง 200 ชั่วโมง และบินอากาศยานจำลอง (ไฟต์ซิมมูลเลเตอร์) 20 ชั่วโมง มีความทันสมัยที่สุดในประเทศ เป็นระบบที่สามารถเคลื่อนไหวและจำลองการบินได้ทุกรูปแบบ ไม่ว่าสภาพอากาศแบบไหน ภูมิประเทศแบบไหน

ส่วนช่างซ่อมอากาศยานก็เป็นมาตรฐานสากลทางทหาร นักบินทั้ง 6 นายที่เสียชีวิตถือว่าเป็นนักบินที่มีความรู้ความสามารถทุกคน นักบินที่ 1 ต้องมีชั่วโมงการบินเฉลี่ย 1,500-3,000 ชั่วโมง และคนที่มีชั่วโมงการบินสูงสุดคือ พ.ต.ประพันธ์ เจียมสูงเนิน นักบินที่ 1 ของ ฮ.แบล๊กฮอว์ก มี 2,900 ชั่วโมง ส่วนนักบินที่ 2 จะมีชั่วโมงการบินเฉลี่ย 600-1,500 ชั่วโมง เรายังมีการพัฒนาบุคลากร ฝึกบินทบทวนตามวงรอบการฝึกประจำปีของแต่ละหน่วย โดยบินจากอากาศยานจริงและจำลอง

นอกจากนี้ ยังมีการตรวจสอบมาตรฐานการบิน 2 ปีต่อครั้งตามวงรอบ 6 เดือนจะมีการตรวจสอบโดยคณะกรรมการของ ทบ. สอบทั้งภาควิชาการและภาคการบิน ทั้งนี้ ต้องผ่านร้อยละ 80

วัสดุอุปกรณ์คือ ลำตัวเฮลิคอปเตอร์ ฮท.1 (ฮิวอี้) ที่ประสบอุบัติเหตุ เป็นเครื่องบินมือ 2 ผ่านการซ่อมจากโรงงานมาแล้วเปรียบเสมือนใหม่ เข้าประจำการปี 2547 โดยซื้อจากกองทัพสหรัฐ ที่เริ่มทยอยปลดประจำการตามโครงการช่วยเหลือของประเทศต่างๆ สำหรับ ฮ.แบล๊กฮอว์ก เป็นเครื่องใหม่ที่มาประจำการเมื่อปี 2545 ส่วน ฮ.เบลล์ 212 เข้าประจำการปี 2535 มีระบบการซ่อมบำรุงอากาศยานที่ทำอย่างปลอดภัยที่สุด และซ่อมตามระยะเวลาโดยเฉพาะชิ้นส่วนหลักๆ ที่สำคัญต้องเปลี่ยนตามระยะเวลาที่กำหนด ยืนยันว่าระบบการซ่อมเป็นไปตามมาตรฐานของกองทัพบกสหรัฐ

ระบบการซ่อมบำรุงของ ทบ.มี 3 ขั้นคือ 1.ระดับหน่วยที่ใช้อากาศยาน เป็นการซ่อมตามระยะเวลาและไม่ตามระยะเวลา โดยมีการเก็บประวัติของชิ้นส่วนของอะไหล่เมื่อหมดสภาพก็จะเปลี่ยนอะไหล่ 2.การซ่อมขั้นสนาม ถือเป็นความรับผิดชอบของหน่วยที่ใช้อากาศยานคือ กองพันขนส่งซ่อมบำรุง กองบินทหารบก กรมการขนส่งทหารบก ขั้นนี้มีความยุ่งยากต้องใช้เครื่องมือและบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญพิเศษ และ 3.การซ่อมแบบขั้นคลัง หรือขั้นโรงงานปัจจุบันยกเลิกไปแล้ว แต่ใช้การจ้างตรงกับบริษัท ส่วนใหญ่เป็นบริษัทผู้ผลิต

ฮิวอี้



ในก่อนปฏิบัติการบินแต่ละครั้ง ช่างของหน่วยจะตรวจทุกวันและบันทึกไว้เป็นหลักฐาน หลังจากนั้นนักบินจะมาตรวจสอบอีกครั้งก่อนทำการบิน ซึ่งเมื่อทำการบินแล้วก็จะกลับมาตรวจหลังการบินอีกครั้งโดยช่างประจำอากาศยาน นอกจากนี้ยังมีการตรวจพิเศษ จะเกิดขึ้นหลังการตรวจพบว่ามีชิ้นส่วนที่จะก่อให้เกิดอันตราย และจะแจ้งไปยังหน่วยต่างๆ ที่มีเครื่องบินชนิดเดียวกันให้ทำการตรวจพิเศษกับชิ้นส่วนนั้นๆ สำหรับเจ้าหน้าที่ซ่อมบำรุงก็เป็นไปตามมาตรฐาน โดยพื้นฐานจบหลักสูตรช่างซ่อมอากาศยานของโรงเรียนการบินทหารบก ทั้งนี้ ยังมีระบบการตรวจสอบการบริหารทรัพยากรการบินประจำปี ปีละครั้งซึ่งประกอบด้วยคนที่เกี่ยวข้องทั้งหมด อุปกรณ์ สถานที่ นักบิน ช่าง ภาคพื้น สนามการบิน หอบังคับการบิน พร้อมที่จะใช้งานหรือไม่

สำหรับสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวกับอุบัติเหตุ 2 รายแรกคือ ฮ.ฮิวอี้ และแบล๊กฮอว์ก ในวันเกิดเหตุสภาพอากาศไม่เอื้อต่อการบิน ไม่ว่าจะเป็นเมฆ หมอก ฝน ลม สภาพภูมิประเทศเป็นป่าเขา มีลมแปรปรวน มีลมตีขึ้นตีลม ลมเฉือน ลมกระโชก สาเหตุของการอุบัติเหตุทั้ง 3 ครั้ง ซึ่งมีภารกิจต่างกัน ดังนี้

กรณี ฮ.ฮิวอี้ เป็นภารกิจสนับสนุนของกองพลทหารราบที่ 9 (พล.ร.9) ร่วมกับกระทรวงทรัพยากรป่าไม้ ในการดูแลรักษาป่า ขณะที่เกิดเหตุนักบินพยายามนำ ฮ.ร่อนลงที่ฐานจอด ฮ.ชั่วคราว แต่เนื่องจากอากาศมีลักษณะปิดๆ เปิดๆ มีเมฆไหลมาและก็ผ่านไป จึงมีกลุ่มเมฆเคลื่อนตัวมาปกคลุมบริเวณที่วางตัว ฮ.ทำให้นักบินไม่เห็นพื้นที่ลงจอด และยกเครื่องขึ้นใหม่โดยไม่เห็นข้างหน้าจึงเกิดอุบัติเหตุชนภูเขาอย่างแรง

กรณีแบล๊กฮอว์ก เป็นภารกิจสนับสนุน พล.ต.ตะวัน เรืองศรี ผบ.พล.ร.9 ในการที่จะอำนวยการปฏิบัติภารกิจรับศพผู้เสียชีวิต ในขณะที่นำ ฮ.บินตรวจภูมิประเทศ สภาพอากาศไม่เอื้อต่อการบิน ทำให้เกิดอุบัติเหตุดังกล่าว

กรณีเบลล์ 212 เป็นภารกิจโดยบินจากกรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ (ร.1 รอ.) เพื่อไปรับภารกิจรับศพจากแก่งกระจานไป จ.กาญจนบุรี ซึ่งผมได้ลงไปในพื้นที่เกิดเหตุ เห็นลูกน้องของตัวเองถูกไฟไหม้ รู้สึกสลดหดหู่ เสียใจ โดยสาเหตุที่เกิดคาดว่าขณะที่บินเครื่องมีลักษณะอาการไม่ตอบรับ ในการที่จะบังคับหาง โดยเครื่องไม่ได้ดับแต่อย่างใด ประเด็นสำคัญคือระบบใบพัดหาง (tail Rotor) ทำงานบกพร่อง จึงเกิดอุบัติเหตุ อย่างไรก็ตาม ต้องรอคณะกรรมสอบสวนตรวจหาสาเหตุทั้ง 3 กรณีอีกครั้ง

ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น และนักบิน หรือคนที่ประสบเหตุเองก็ไม่คาดคิดว่าจะเกิดอุบัติเหตุ โดยก่อนทำการบินเรามีขั้นตอนการตรวจอากาศยานที่ชัดเจนอยู่แล้ว และเขาคงตรวจไม่พบสิ่งผิดปกติ เหมือนกับการขับรถ ถ้ารู้ว่ามีอะไรผิดปกติก็คงไม่ขับ โดยเฉพาะเครื่องบินเพราะเป็นอันตรายที่รุนแรงและถึงแก่ชีวิต คงไม่มีใครกล้าที่จะนำเครื่องที่ไม่สมบูรณ์ไปการบิน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) และผมเอง รู้สึกเสียใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น แต่ผมก็ยังมั่นใจว่าผู้ใต้บังคับบัญชาในส่วนของ นักบิน และช่าง อาจจะขวัญตกลงบ้างแต่เชื่อมั่นว่าทุกคนพร้อมที่จะปฏิบัติภารกิจต่อไป

เบลล์ 212



@ ฮ.แบล๊กฮอว์กตกด้วยสาเหตุใด

เกิดจากนักบินหลงสภาพ เพราะสภาพการมองเห็นด้วยสายตาร้อยละ 80 และอีกร้อยละ 20 เกิดจากระบบสภาพเครื่อง ถ้าไม่มีสิ่งเปรียบเทียบกับพื้นที่ โอกาสที่จะหลงสภาพเป็นไปได้สูง ซึ่งจากการดูสภาพของเครื่องไม่น่าจะเกิดการชนภูเขา

@ ระบบใบพัดหาง tail Rotor ของ ฮ.เบลล์ 212 มีปัญหา

ต้องหาสาเหตุขั้นต้นก่อนว่าเกิดจากอะไร ถ้าเกิดจาก tail Rotor แน่วิธีที่ถูกคือต้องนำเครื่องไปลงที่สนามบิน แต่ในขณะนั้นเหตุการณ์เป็นเสี้ยววินาที เขาคงคิดว่าไม่เป็นอะไรจึงหาที่ลงในพื้นที่ปลอดภัยใกล้ๆ รวมทั้งเป็นเหตุการณ์กะทันหันและเครื่องลดระดับลงมา

@ ต้องใช้เวลาในการสอบสวนหาสาเหตุ รวมถึงเครื่องที่พักการบินจะนำมาปฏิบัติการได้เมื่อใด

ตามระเบียบต้องภายใน 30 วัน ถ้าสามารถทำได้ แต่ถ้าทำไม่ได้ก็จะยืดเวลาออกไปอีก โดยคณะกรรมการจะขออนุมัติยืดเวลา อย่างไรก็ตาม พักการบินครั้งนี้เป็นไปตามระเบียบ หลังจากเกิดอุบัติเหตุซึ่งคาดว่าน่าจะเกิดจากวัสดุก็จะงดใช้งานเฉพาะแบบนั้นๆ สมมุติกรณีที่เกี่ยวกับ tail Rotor จริงก็จะแจ้งไป ยังหน่วยบินที่มีเครื่องชนิดนี้ใช้ และตรวจอย่างละเอียด ถ้าไม่พบสิ่งปกติก็สามารถปฏิบัติต่อไปได้ ซึ่งฮิวอี้ และ ฮ.แบล๊กฮอว์ก เกิดจากสภาพอากาศแปรปรวน ส่วน ฮ.เบลล์ 212 สรุปขั้นต้นว่าเกิดจากระบบ tail Rotor จึงต้องงดทำการบิน แต่คงไม่นาน เพราะได้แจ้งกับเจ้ากรมขนส่งทหารบก เพื่อแจ้งไปยังหน่วยต่างๆ ให้ตรวจสอบ tail Rotor ทั้งระบบถ้าไม่พบสิ่งปกติก็สามารถบินได้เลยคิดว่า 1-2 วันก็น่าจะทำการบินได้

@ คณะกรรมการตรวจสอบอุบัติเหตุต้องแยกออกเป็น 3 ชุดหรือไม่เพราะเฮลิคอปเตอร์ตก 3 เครื่อง 3 รุ่น

คณะกรรมการตรวจสอบมีวงรอบแต่งตั้ง 6 เดือนครั้ง และมีกรรมการ 2 ชุดคือ ชุดสอบสวนอุบัติเหตุทางธุรการ และทางเทคนิค อย่างไรก็ตาม tail Rotor ของเครื่องที่ประสบอุบัติเหตุทั้งหมดยังอยู่ครบ ไม่ถูกไฟไหม้สามารถตรวจสอบได้ว่าเกิดจากอะไร

@ ภารกิจของกองทัพยังคงปฏิบัติต่อไปหรือไม่ในสภาพอากาศแปรปรวน

ถ้าในนามของหน่วยการบินได้เสนอแนะไปยัง พล.ท.อุดมเดช สีตบุตร แม่ทัพภาคที่ 1 ว่าในการเปิดยุทธการอะไรน่าจะต้องคำนึงถึงสภาพอากาศด้วย เพราะไม่ได้มีผลต่อศูนย์การบินเท่านั้น แต่หน่วยภาคพื้นก็ปฏิบัติงานยากลำบาก

@ อากาศยานทั้งหมดสามารถรองรับให้ผู้บังคับบัญชาได้หรือไม่

ในเรื่องความมั่นใจขึ้นอยู่กับว่าถ้าเรารักษามาตรฐานความปลอดภัยไว้ได้ ความมั่นใจก็ต้องใช้เวลา แต่เชื่อว่าความรู้สึกของผู้โดยสารทุกคนไม่ค่อยสบายใจในการใช้งาน แต่ผมเชื่อว่าถ้ารักษามาตรฐานเรื่องความปลอดภัยได้เรื่อยๆ ความเชื่อมั่นก็จะกลับคืนมา ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมาของ ทบ. แทบไม่มีอุบัติเหตุใหญ่ พอมีก็มี 3 เหตุการณ์ติดต่อกันทำให้คนขาดความเชื่อมั่นไปมาก

@ อุบัติเหตุทั้ง 3 ครั้งส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติงานหรือไม่

มีบ้างแต่ไม่มาก เพราะอากาศยานกับจำนวนนักบินยังเหลืออยู่มาก แต่อาจทำให้อากาศยานที่ใช้ได้ลดลงไป ส่วน ฮ.เบลล์ ที่ยังเหลือหมุนเวียนใช้อยู่ในกองทัพบกเหลือเพียง 20 ลำ

@ ภารกิจของนักบิน มีผลต่อการตัดสินใจในการบินหรือไม่

อาจมีผลบ้าง แต่ไม่ใช่เหตุผลหลัก แต่ทหารบางครั้งความมุ่งมั่นในการปฏิบัติภารกิจก็มี ถ้ายิ่งเห็นผู้บังคับบัญชามุ่งมั่น เราก็เต็มที่ และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่คิดว่าเป็นอาถรรพ์ แต่จะมีการจัดทำบุญใหญ่เพื่อความสบายใจ เพราะกำลังพลบางคนก็มีความเชื่อ



รศ.ดร.ปองวิทย์ ศิริโพธิ์

อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมการบินและอวกาศ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ตามหลักของการบินสาเหตุที่สามารถทำให้เครื่องบินตกมี 3 กรณีดังนี้ 1.เกิดเหตุก่อวินาศกรรม 2.ความผิดพลาดของมนุษย์ 3.สภาวะอากาศซับซ้อน ซึ่งกรณีของเฮลิคอปเตอร์ รุ่นฮิวอี้ และเฮลิคอปเตอร์รุ่นแบล๊กฮอว์กตก เข้าใจได้ว่าเป็นเพราะสภาวะอากาศซับซ้อนฉับพลัน เฮลิคอปเตอร์แบล๊กฮอว์กแม้จะมีศักยภาพสูง แต่หากเจอสภาพอากาศแปรปรวนอย่างรุนแรงก็ไม่สามารถต้านทานได้ ผมเชื่อว่านักบินรู้ดีว่ามีสภาพอากาศแปรปรวน แต่คงไม่คาดคิดว่าจะรุนแรงมากเกินความสามารถของเฮลิคอปเตอร์แบล๊กฮอว์ก ดังนั้น ความผิดพลาดของมนุษย์จึงมีส่วนด้วย

ส่วนเฮลิคอปเตอร์รุ่นเบลล์ 212 ต้องหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติมว่าสาเหตุเกิดจากอะไร แต่การจะนำอากาศยานไปใช้แต่ละครั้ง ต้องตรวจสอบประวัติการบินก่อนใช้งาน ว่าเครื่องที่จะใช้งานเคยมีข้อผิดพลาดเกิดขึ้นส่วนใดบ้าง เพื่อความรัดกุมก่อนขึ้นบิน อย่างไรก็ตาม การเกิดเหตุในเวลาไล่เลี่ยกัน เราต้องหาข้อเท็จจริงอย่างเร่งด่วน เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเราไม่เคยเจอ จึงต้องดูแลอุปกรณ์การใช้งานต่างๆ ให้พร้อมอยู่เสมอ ไม่ควรปล่อยปละละเลย ซึ่งผมเชื่อว่ากองทัพควรดูแล บางทีเฮลิคอปเตอร์เก่าก็จริงแต่ควรมีมาตรการดูแล ซึ่งเชื่อว่ากองทัพมีมาตรฐานในการดูแล แต่อาจมีบางจุดที่เราละเลยไป

อีกทั้งสภาพอากาศที่แปรปรวนฉับพลันเริ่มเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ฉะนั้นเราควรศึกษาให้ดี บางครั้งเราต้องสอนกันใหม่ ฝึกกันใหม่ ว่าเมื่อสภาพอากาศแปรปรวนควรแก้ไขปัญหาอย่างไร นักบินควรปฏิบัติอย่างไร เกิดการณ์ที่เกิดขึ้นเราควรบรรจุดในตำราเรียน เพื่อใช้เป็นตัวอย่างประกอบในการสอนนักบินรุ่นต่อไป

...........

ที่มา : มติชนรายวัน ฉบับ 26 ก.ค.2554








อะไรทำให้ "ธีรภัทร เจริญสุข" นักเขียนดาวรุ่ง ต้องอับอายและถึงขนาดยอมแพ้ คลิกด่วน!!
พ่ออังกฤษดีใจ! ได้ลูกสาวคืน หิ้วกระเช้าขอบคุณตร.-เผย แม่ไทยคิดถึง เลยลักพาตัวไป
ตะลึง! ขายการ์ตูนเล่มละ 100 ล้านบาท ทั่วโลกมีแค่ 150 เล่ม
เผยฆาตกรอันดับ 1 คร่าชีวิตคนไทยปีละ 3 แสนคน สูญเสียทางเศรษฐกิจมหาศาล
สแกน "แหวนนพเก้า" ของบิ๊กตู่ และ พี่น้องบูรพาพยัคฆ์
น้ำมัน ยางพารา ประยุทธ์ จันทร์โอชา โอกาส การเลือก
เเซ่บไม่เปลี่ยน "ญาญ่าหญิง-หว่าหวา ไชน่าดอลล์" ประชันหุ่นชุดว่ายน้ำ ร่วมก๊วนเที่ยวหัวหิน
แคนดี้ รากแก่น สุดเซง หลังรูปโชว์ กกน. หลุดว่อนเน็ตจนเป็นข่าว บอกท้อคนไทยชอบแต่ข่าวแบบนี้!
ผู้โดยสารรถไฟใต้ดินเหวอ หนุ่มโชว์กล้า กินอาหารจากพื้น พิสูจน์"เครื่องถูพื้น"สะอาดจริง (ชมคลิป)
มาเลย์อึ้ง นางแบบคู่บ่าวสาวเปลือยข้ามถนน ช่างภาพยัน"งานสร้างสรรค์"(ชมภาพ)
จะฮากันไปไหน!! เมื่อชาวเน็ตตัดต่อ "ธีระ นิติราษฎร์" หลังโพสต์บอก "ช่วยตัดต่อภาพนี้ให้หน่อยครับ"
จดหมายน้อยจากลูกศิษย์ ถึง "ครูวรเจตน์" ผู้จุดไฟในสายลม
รู้หรือไม่? "นวน เจีย" จำเลยฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวเขมร เคยเรียนมหาวิทยาลัยใดในเมืองไทย
"ชูวิทย์" โพสต์ พลเอกประยุทธ์-สุเทพ-สนธิ นี่สินะ "The Power of Change"
จดหมายแสดงความไม่ยินดีจาก "ยุกติ มุกดาวิจิตร" ถึง สนช. "สมคิด-นรนิติ"