"ป้อมเพชร"ปราการป้องศึกเข้า"พระนคร"สมัยกรุงศรีอยุธยา ต้นกำเนิด "สกุล"ดัง

วันที่ 05 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 เวลา 15:19:44 น.








จุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสัก
























แผนที่เกาะเมือง














เรื่อง/ภาพ ปรีชยา ซิงห์

 

 

 

 "ป้อมเพชร"    ประตูสู่กรุงศรีอยุธยา 

 


หากจะกล่าวเช่นนั้น ก็คงไม่ผิดไปจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากนัก

 

 

 

นับจากเมื่อคราว สถาปนาอยุธยาขึ้นเป็นราชธานี  เมื่อ ปี พ.ศ.  1893  กำแพงเมืองและป้อมต่างๆ  ถูกสร้างขึ้นมาเป็นปราการป้องกันข้าศึกจำนวนมากรอบเกาะกรุงศรีอยุธยา  ในคราวแรกเริ่มสร้างป้อม ล้วนใช้ไม้เป็นสิ่งก่อสร้าง    ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ได้มีการขยายขอบเขตราชสีมาไปถึงตลิ่งแม่น้ำ จึงได้มีการสร้างกำแพงด้วยอิฐและศิลาแลงขึ้น

 

 


บรรดา  29 ป้อมที่สร้างขึ้นในสมัยอยุธยา  "ป้อมเพชร"  นับเป็นป้อมที่มีความสำคัญมากที่สุดในเชิงยุทธศาสตร์   ด้วยเป็นด่านปราการป้องกันศัตรูผู้รุกรานได้ดี  อยู่ตรงมุมพระนครด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ ภายในเกาะเมือง บริเวณแม่น้ำบางกะจะ  ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสักพอดี   ทำให้เกิดเป็นลานน้ำวนขนาดใหญ่
จุดนี้ใช้เป็นที่จอดเรือสำเภาและเรือสินค้าของชาวต่างชาติ จึงเป็นตลาดใหญ่ที่ชาวบ้านสมัยก่อนนิยมเรียกกันว่า ตลาดน้ำวนบางกะ  ดังปรากฏชื่อตำบลทางฝั่งตรงข้ามว่า "ตำบลสำเภาล่ม"  เป็นนัยถึงวังน้ำวนด้านหน้าป้อมเพชรนั่นเอง

 

ป้อมเพชร  เป็นป้อมใหญ่ก่อด้วยอิฐสลับกับศิลาแลง หนา 14 เมตร ลักษณะรูปทรงป้อมแบบหกเหลี่ยมยื่นออกไปจากแนวกำแพงเมือง มีช่องคูหา(เชิงเทิน) ก่อเป็นรูปโค้งครึ่งวงกลม ซึ่งเป็นที่ตั้งของปืนใหญ่ประจำป้อม    จากบันทึกประวัติของชาวต่างชาติที่ไปเยือนกรุงศรีอยุธยา ณ เวลานั้น กล่าวไว้ว่ามีปืนใหญ่กว่า 800 กระบอกตั้งเรียงรายอยู่บนกำแพงเมือง   เพื่อป้องกันข้าศึกที่จะมาทางน้ำ  และเป็นท่าเรือสินค้าที่สำคัญในอดีต รวมทั้งเป็นย่านที่พักอาศัยของพ่อค้าชาวจีน ฮอลันดาและฝรั่งเศส   นอกจากนี้ ยังแฝงไว้ซึ่งวิถีชีวิตของชาวกรุงศรีอยุธยา  เนื่องจากพบร่องรอยการอยู่อาศัยมาตั้งแต่อยุธยาตอนต้น

 

 

 

 


แม้อาณาจักรอยุธยา  ราชธานีสยามที่ยาวนานเกือบสี่ศตวรรษ  จะล่มสลายลง นับแต่คราวต้องเสียกรุงฯครั้งที่ 2 ให้แก่พม่า  ตั้งแต่เมื่อวันอังคาร ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 5 ปีกุน ตรงกับวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310  ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ  แต่  ป้อมเพชร  ก็ยังทำหน้าที่เป็นด่านปราการสำคัญของเมืองพระนครอยู่ เมื่อก้าวเข้าสู่กรุงรัตนโกสินทร์ และในเวลาต่อมา  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6    ได้ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล  "ณ ป้อมเพชร์"  ให้แก่  "พระสมุทบุรานุรักษ์ (ขำ)" ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาวรุณฤทธีศรีสมุทปราการ พระยาเพชร์ชฎา และ "พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)"   ขณะประทับแรมที่อ่างศิลา พ.ศ. 2456  ด้วยบรรพบุรุษของพระสมุทฯ  มีถิ่นฐานอยู่บริเวณป้อมเพชรดังกล่าว  จึงนับเป็นต้นสกุลดังของบุคคลที่มีชื่อเสียงต่างๆ ในปัจจุบันที่เรารู้จักกันดี ไม่ว่าจะเป็น  คุณหญิงพจมาน ณ ป้อมเพชร (อดีตภริยา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ท.พญ.พิมพ์เพ็ญ เวชชาชีวะ ภริยา นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ (หลานยายของนางอัมพา สุวรรณศร บุตรีพระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)) และ ดร.วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร ราชบัณฑิต เป็นต้น

 


ปัจจุบัน ป้อมเพชร ได้รับการบูรณะจากกรมศิลปากร และยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่เป็นส่วนใหญ่   หากยืนอยู่ที่ป้อมเพชรแล้วมองไปที่ฝั่งตรงข้าม ทางด้านซ้ายมือคือ วัดพนัญเชิงฯ  ทางด้านซ้ายมือคือ วัดใหม่บางกะจะ  ตั้งอยู่ใกล้กับ วัดสุวรรณดาราราม เป็นป้อมปราการป้อมเดียวที่ยังเหลืออยู่จาก 16 ป้อม ตามแนวกรุงเก่า ในครั้งรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 

 


 ในโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"  รศ.ดร.สุเนตร ชุตินธรานนท์  ผู้อำนวยการสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ไทย-พม่า  จะเป็นผู้นำทางเราอนุชนรุ่นหลัง เปิดประตูแห่งเวลาเดินทะลุข้ามมิติ สู่อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา  อันรุ่งเรืองในอดีตเมื่อหลายร้อยปีก่อน  ผ่านป้อมเพชร ณ แห่งนี้    ฟังเรื่องเล่าที่ไม่เคยได้ยินจากที่ไหน  รวมถึงยุทธศาสตร์   แผนการรบ และการป้องกันเมืองที่สำคัญ  จากพระปรีชาสามารถของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช   ในการที่ทรงเลือกใช้ ป้อมเพชร ซึ่งถือเป็น  1 ใน 3 ป้อมสำคัญ   ซึ่งตั้งอยู่ตรงลำแม่น้ำ ในการรักษาพระนครทางด้านทิศใต้   นอกเหนือจากป้อมกบและป้อมมหาชัย เพื่อป้องกันการรุกรานจากข้าศึกอย่างพม่า อย่างเจาะลึกโดยละเอียด และยังได้ใกล้ชิดตัวเป็นๆ กับกูรูเรื่องไทย-พม่า   และบุกไปตามสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ต่างๆ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับพระนเรศทั้งสิ้น  

 

 

 เตรียมพร้อมร่วมเดินทางสู่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชาติสยามด้วยกันได้ ในวันเสาร์ที่ 26 พฤษภาคม 2555 นี้    สนนราคาเพียง   2,899  บาท    พิเศษแจกฟรี!  หนังสือ พม่ารบไทย ทุกที่นั่ง

 

สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ "มติชนอคาเดมี" โทร   08-2993-9097 และ 08-2993-9105

 

 

++++++++++++++++++++++++++++++++

 

ถัดจากป้อมเพชร  เตรียมพร้อมกันให้ดี  ในการศึกษาเรื่องราวข้อมูลทธหัตถีของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช  ผ่านจิตรกรรมฝาผนัง   ต้นฉบับที่เคยเห็นกันในหนังสือเรียน วาดโดยพระยาอนุศาสน์จิตรกร จิตรกรเอกของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6  ณ  วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร  หนึ่งในสถานที่ของโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"   พร้อมอ่านข้อมูลเบื้องต้นการสร้าง "วัดทอง"   ภายหลังจากที่พระชนกของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  รัชกาลที่ 1   ทรงยกที่ดินบริเวณหลัง ป้อมเพชร มาสร้างไว้    ก่อนที่ รัชกาลที่ 1 จะทรงบูรณะใหม่ทั้งหมด และพระราชทานนามใหม่ว่า  "วัดสุวรรณาดารามฯ"  ซึ่งเป็นวัดที่มีสถาปัตยกรรมเปรียบพระพุทธศาสนาดั่งนาวาธรรม อันเป็นเอกลักษณ์ของโบสถ์สมัยอยุธยา ที่ตัวโบสถ์จะตกท้องช้าง ทำให้คล้ายท้องเรือสำเภา   นอกจากนี้ พระประธานในพระอุโบสถ  ยังเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่มีลักษณะงดงาม ซึ่งรัชกาลที่ 1โปรดเกล้าฯ ให้หล่อขยายส่วนจากพระแก้วมรกตอีกด้วย


ตอนหน้า....อย่าได้พลาด!!

 

 


 








มอง"ไทย-พม่า"ผ่านสายตา"ดร.สุเนตร"ก่อน“บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร” 26 พ.ค.
“นักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่”มองพม่าหลังอาณานิคม-เสียงสะท้อนหนัง"พระนเรศวร-สุริโยไท"ถึงละคร"ปรองดอง"

ฮือฮา ดาราออสซี่สุดเซ็กซี่ โพสต์ภาพเปลือยสุดร้อน โชว์รับวันฮัลโลวีน (ชมภาพ)
สิงห์ทองผงาด พรึบ "พ่อเมือง" โดย ศศินภา วัฒนวรรณรัตน์
ชมภาพสถานีรถไฟใต้ดินสุดตระการตาของ17มหานครทั่วโลก แล้วคุณจะอยากใช้บริการขนส่งมวลชน
ตร.ช็อก ตรวจค้นหญิงสาวสงสัยค้ายาเสพติด เจอคลิปสุดอึ้ง "สมสู่กับหมาพิตต์บูล"(ชมภาพ)
ระทึก เครื่องบินอวกาศ "เวอร์จิ้น กรุ๊ป" ประสบเหตุร่วงฟ้าโหม่งโลก นักบินดับ1 สาหัส1 (ชมคลิป)
ตรวจสอบดวงท่านวันนี้้ กับ "คอลัมน์ดาวกับดวง" วันเสาร์ที่ 1 พฤศจิกายน 2557 โดย พิมพ์พรร
เพื่อนรักของมนุษย์? หมา"สุดซื่อ" ทำ"เจ้าของ"ถูกจับ บอกที่ซ่อนให้ตร.รู้
"บิ๊กตู่" ลั่นรอปักปันเขตแดนอีก 10 ชาติก็ทำไม่ได้ เรื่องอะไร?
ฮือฮา! ′โอลิมปิก มาร์กเซย์′ สนคว้าตัว ′แฟร้งค์ อาเชียมปง′ เสริมทัพแทน ′อังเดร อายิว′
ทหาร-กทม.คืนความสุข ลุย! จัดระเบียบสีลม ห้ามขายบนทางเท้าเด็ดขาด
แชร์สนั่น! คลิป "แจ๊ส ชวนชื่น" แสดงสด ให้สองสาวถอดเสื้อในนัวเนียบนร่างกาย จวกไม่เหมาะสม !!
ต้นสังกัดคอนเฟิร์ม!! "มุนกึนยอง" ตั้งท้องกับ "คิมบอม" 2 เดือนเเล้ว
ชาวเน็ตให้กำลังใจ "แพท ณปภา" หลุดอุทานของลับออกทีวี ชี้เป็นเหตุสุดวิสัย (ชมคลิป)
67 ยังสวยเป๊ะ!! ลือสนั่น "อาภัสรา หงสกุล" ทุ่มเงิน 2.5 ล้านบาทเข้าคอร์สเสริมความงาม
โดนด่าสนั่น "ปิ๋ม ซีโฟร์" อวดลีลาหอยแครงกระแทกพื้นอันลือลั่น (ชมคลิป)