"ป้อมเพชร"ปราการป้องศึกเข้า"พระนคร"สมัยกรุงศรีอยุธยา ต้นกำเนิด "สกุล"ดัง

วันที่ 05 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 เวลา 15:19:44 น.








จุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสัก
























แผนที่เกาะเมือง














เรื่อง/ภาพ ปรีชยา ซิงห์

 

 

 

 "ป้อมเพชร"    ประตูสู่กรุงศรีอยุธยา 

 


หากจะกล่าวเช่นนั้น ก็คงไม่ผิดไปจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากนัก

 

 

 

นับจากเมื่อคราว สถาปนาอยุธยาขึ้นเป็นราชธานี  เมื่อ ปี พ.ศ.  1893  กำแพงเมืองและป้อมต่างๆ  ถูกสร้างขึ้นมาเป็นปราการป้องกันข้าศึกจำนวนมากรอบเกาะกรุงศรีอยุธยา  ในคราวแรกเริ่มสร้างป้อม ล้วนใช้ไม้เป็นสิ่งก่อสร้าง    ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ได้มีการขยายขอบเขตราชสีมาไปถึงตลิ่งแม่น้ำ จึงได้มีการสร้างกำแพงด้วยอิฐและศิลาแลงขึ้น

 

 


บรรดา  29 ป้อมที่สร้างขึ้นในสมัยอยุธยา  "ป้อมเพชร"  นับเป็นป้อมที่มีความสำคัญมากที่สุดในเชิงยุทธศาสตร์   ด้วยเป็นด่านปราการป้องกันศัตรูผู้รุกรานได้ดี  อยู่ตรงมุมพระนครด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ ภายในเกาะเมือง บริเวณแม่น้ำบางกะจะ  ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสักพอดี   ทำให้เกิดเป็นลานน้ำวนขนาดใหญ่
จุดนี้ใช้เป็นที่จอดเรือสำเภาและเรือสินค้าของชาวต่างชาติ จึงเป็นตลาดใหญ่ที่ชาวบ้านสมัยก่อนนิยมเรียกกันว่า ตลาดน้ำวนบางกะ  ดังปรากฏชื่อตำบลทางฝั่งตรงข้ามว่า "ตำบลสำเภาล่ม"  เป็นนัยถึงวังน้ำวนด้านหน้าป้อมเพชรนั่นเอง

 

ป้อมเพชร  เป็นป้อมใหญ่ก่อด้วยอิฐสลับกับศิลาแลง หนา 14 เมตร ลักษณะรูปทรงป้อมแบบหกเหลี่ยมยื่นออกไปจากแนวกำแพงเมือง มีช่องคูหา(เชิงเทิน) ก่อเป็นรูปโค้งครึ่งวงกลม ซึ่งเป็นที่ตั้งของปืนใหญ่ประจำป้อม    จากบันทึกประวัติของชาวต่างชาติที่ไปเยือนกรุงศรีอยุธยา ณ เวลานั้น กล่าวไว้ว่ามีปืนใหญ่กว่า 800 กระบอกตั้งเรียงรายอยู่บนกำแพงเมือง   เพื่อป้องกันข้าศึกที่จะมาทางน้ำ  และเป็นท่าเรือสินค้าที่สำคัญในอดีต รวมทั้งเป็นย่านที่พักอาศัยของพ่อค้าชาวจีน ฮอลันดาและฝรั่งเศส   นอกจากนี้ ยังแฝงไว้ซึ่งวิถีชีวิตของชาวกรุงศรีอยุธยา  เนื่องจากพบร่องรอยการอยู่อาศัยมาตั้งแต่อยุธยาตอนต้น

 

 

 

 


แม้อาณาจักรอยุธยา  ราชธานีสยามที่ยาวนานเกือบสี่ศตวรรษ  จะล่มสลายลง นับแต่คราวต้องเสียกรุงฯครั้งที่ 2 ให้แก่พม่า  ตั้งแต่เมื่อวันอังคาร ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 5 ปีกุน ตรงกับวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310  ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ  แต่  ป้อมเพชร  ก็ยังทำหน้าที่เป็นด่านปราการสำคัญของเมืองพระนครอยู่ เมื่อก้าวเข้าสู่กรุงรัตนโกสินทร์ และในเวลาต่อมา  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6    ได้ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล  "ณ ป้อมเพชร์"  ให้แก่  "พระสมุทบุรานุรักษ์ (ขำ)" ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาวรุณฤทธีศรีสมุทปราการ พระยาเพชร์ชฎา และ "พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)"   ขณะประทับแรมที่อ่างศิลา พ.ศ. 2456  ด้วยบรรพบุรุษของพระสมุทฯ  มีถิ่นฐานอยู่บริเวณป้อมเพชรดังกล่าว  จึงนับเป็นต้นสกุลดังของบุคคลที่มีชื่อเสียงต่างๆ ในปัจจุบันที่เรารู้จักกันดี ไม่ว่าจะเป็น  คุณหญิงพจมาน ณ ป้อมเพชร (อดีตภริยา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ท.พญ.พิมพ์เพ็ญ เวชชาชีวะ ภริยา นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ (หลานยายของนางอัมพา สุวรรณศร บุตรีพระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)) และ ดร.วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร ราชบัณฑิต เป็นต้น

 


ปัจจุบัน ป้อมเพชร ได้รับการบูรณะจากกรมศิลปากร และยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่เป็นส่วนใหญ่   หากยืนอยู่ที่ป้อมเพชรแล้วมองไปที่ฝั่งตรงข้าม ทางด้านซ้ายมือคือ วัดพนัญเชิงฯ  ทางด้านซ้ายมือคือ วัดใหม่บางกะจะ  ตั้งอยู่ใกล้กับ วัดสุวรรณดาราราม เป็นป้อมปราการป้อมเดียวที่ยังเหลืออยู่จาก 16 ป้อม ตามแนวกรุงเก่า ในครั้งรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 

 


 ในโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"  รศ.ดร.สุเนตร ชุตินธรานนท์  ผู้อำนวยการสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ไทย-พม่า  จะเป็นผู้นำทางเราอนุชนรุ่นหลัง เปิดประตูแห่งเวลาเดินทะลุข้ามมิติ สู่อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา  อันรุ่งเรืองในอดีตเมื่อหลายร้อยปีก่อน  ผ่านป้อมเพชร ณ แห่งนี้    ฟังเรื่องเล่าที่ไม่เคยได้ยินจากที่ไหน  รวมถึงยุทธศาสตร์   แผนการรบ และการป้องกันเมืองที่สำคัญ  จากพระปรีชาสามารถของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช   ในการที่ทรงเลือกใช้ ป้อมเพชร ซึ่งถือเป็น  1 ใน 3 ป้อมสำคัญ   ซึ่งตั้งอยู่ตรงลำแม่น้ำ ในการรักษาพระนครทางด้านทิศใต้   นอกเหนือจากป้อมกบและป้อมมหาชัย เพื่อป้องกันการรุกรานจากข้าศึกอย่างพม่า อย่างเจาะลึกโดยละเอียด และยังได้ใกล้ชิดตัวเป็นๆ กับกูรูเรื่องไทย-พม่า   และบุกไปตามสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ต่างๆ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับพระนเรศทั้งสิ้น  

 

 

 เตรียมพร้อมร่วมเดินทางสู่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชาติสยามด้วยกันได้ ในวันเสาร์ที่ 26 พฤษภาคม 2555 นี้    สนนราคาเพียง   2,899  บาท    พิเศษแจกฟรี!  หนังสือ พม่ารบไทย ทุกที่นั่ง

 

สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ "มติชนอคาเดมี" โทร   08-2993-9097 และ 08-2993-9105

 

 

++++++++++++++++++++++++++++++++

 

ถัดจากป้อมเพชร  เตรียมพร้อมกันให้ดี  ในการศึกษาเรื่องราวข้อมูลทธหัตถีของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช  ผ่านจิตรกรรมฝาผนัง   ต้นฉบับที่เคยเห็นกันในหนังสือเรียน วาดโดยพระยาอนุศาสน์จิตรกร จิตรกรเอกของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6  ณ  วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร  หนึ่งในสถานที่ของโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"   พร้อมอ่านข้อมูลเบื้องต้นการสร้าง "วัดทอง"   ภายหลังจากที่พระชนกของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  รัชกาลที่ 1   ทรงยกที่ดินบริเวณหลัง ป้อมเพชร มาสร้างไว้    ก่อนที่ รัชกาลที่ 1 จะทรงบูรณะใหม่ทั้งหมด และพระราชทานนามใหม่ว่า  "วัดสุวรรณาดารามฯ"  ซึ่งเป็นวัดที่มีสถาปัตยกรรมเปรียบพระพุทธศาสนาดั่งนาวาธรรม อันเป็นเอกลักษณ์ของโบสถ์สมัยอยุธยา ที่ตัวโบสถ์จะตกท้องช้าง ทำให้คล้ายท้องเรือสำเภา   นอกจากนี้ พระประธานในพระอุโบสถ  ยังเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่มีลักษณะงดงาม ซึ่งรัชกาลที่ 1โปรดเกล้าฯ ให้หล่อขยายส่วนจากพระแก้วมรกตอีกด้วย


ตอนหน้า....อย่าได้พลาด!!

 

 


 








มอง"ไทย-พม่า"ผ่านสายตา"ดร.สุเนตร"ก่อน“บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร” 26 พ.ค.
“นักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่”มองพม่าหลังอาณานิคม-เสียงสะท้อนหนัง"พระนเรศวร-สุริโยไท"ถึงละคร"ปรองดอง"

ความอับอายของอาจารย์ดนตรี สุกรี เจริญสุข กับสัญลักษณ์′ปี๊บคลุมหัว′
เหลือเชื่อ! ชายหนุ่มฝีเท้าลมกรด ขอท้าวิ่งแข่งรถไฟใต้ดิน (ชมคลิป)
‘บิ๊กเต่า’ รมว.แรงงาน เน้นย้ำ รัฐวิสาหกิจให้ทำงานเพื่อประโยชน์ชาติ
รวบแก๊งเวียดนามอุ้มพ่อค้าปลา ตัดนิ้ว ให้ญาติดูต่างหน้า เรียกค่าไถ่!
พ่อเมืองลับแล เผย "ธงชัย ประสงค์สันติ" เตรียมทำพิธีขอขมาพระยาพิชัยดาบหัก 22ก.ย.นี้
"ยายสม"ยอดนักสู้ ร้องทุกข์กว่า20ปี ถูกโกงที่ ลั่นก่อนสิ้นลมหายใจจะเอามรดกมาให้ลูกหลาน
บรรยากาศทำเนียบวันหยุด เจ้าหน้าที่เข้าปรับภูมิทัศน์ รังนกกระจอก ห้องทำงานนักข่าว
กรุงเทพฯเมืองฟ้าอมร ติดอันดับ "เมืองช้อปปิ้งโลก"
"ประวิทย์ มาลีนนท์" ช่อง3 ลั่น "จอมืด"ร้องศาลแน่ ด้าน 5 เคเบิลทีวีฟ้อง3บอร์ดกสท.
"ประจักษ์-เชาวฤทธิ์"ขอเสรีภาพทางวิชาการ ถามจะสร้างปชต.อย่างไร หากไม่ให้เสรีภาพปชช.
ฝรั่งใจกล้าพาสำรวจ "ตึกผี" แถวสาธร ที่ถูกทิ้งร้างจนโทรมสุดๆ ตั้งแต่วิกฤตต้มยำกุ้งปี 40
ว่อนเน็ตอีก! คลิปหลุดดาราสาวอ้อนขอมีเพศสัมพันธ์กับดาราหนุ่ม !!?
"ดีเจต้นหอม" ออกโรงป้อง "ดีเจเจมส์" หลังโดนชาวเน็ตวิจารณ์ เทรนด์ใหม่ดาราท้องก่อนแต่ง
แฉกันมันเว่อร์ ช่างแต่งหน้างาน "พิ้งกี้-ไฮโซเพชร" มักง่ายปาดหน้าเค้ก นิสัยนี้คนยี้ทั้งวงการ!
คุณพระ! "น้ำเพชร" ใส่มงกุฎโผล่ดูดวง "หมอซันแก้ผ้า" ปรึกษาปัญหาชีวิต