"ป้อมเพชร"ปราการป้องศึกเข้า"พระนคร"สมัยกรุงศรีอยุธยา ต้นกำเนิด "สกุล"ดัง

วันที่ 05 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 เวลา 15:19:44 น.








จุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสัก
























แผนที่เกาะเมือง














เรื่อง/ภาพ ปรีชยา ซิงห์

 

 

 

 "ป้อมเพชร"    ประตูสู่กรุงศรีอยุธยา 

 


หากจะกล่าวเช่นนั้น ก็คงไม่ผิดไปจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากนัก

 

 

 

นับจากเมื่อคราว สถาปนาอยุธยาขึ้นเป็นราชธานี  เมื่อ ปี พ.ศ.  1893  กำแพงเมืองและป้อมต่างๆ  ถูกสร้างขึ้นมาเป็นปราการป้องกันข้าศึกจำนวนมากรอบเกาะกรุงศรีอยุธยา  ในคราวแรกเริ่มสร้างป้อม ล้วนใช้ไม้เป็นสิ่งก่อสร้าง    ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ได้มีการขยายขอบเขตราชสีมาไปถึงตลิ่งแม่น้ำ จึงได้มีการสร้างกำแพงด้วยอิฐและศิลาแลงขึ้น

 

 


บรรดา  29 ป้อมที่สร้างขึ้นในสมัยอยุธยา  "ป้อมเพชร"  นับเป็นป้อมที่มีความสำคัญมากที่สุดในเชิงยุทธศาสตร์   ด้วยเป็นด่านปราการป้องกันศัตรูผู้รุกรานได้ดี  อยู่ตรงมุมพระนครด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ ภายในเกาะเมือง บริเวณแม่น้ำบางกะจะ  ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลมาบรรจบกับแม่น้ำป่าสักพอดี   ทำให้เกิดเป็นลานน้ำวนขนาดใหญ่
จุดนี้ใช้เป็นที่จอดเรือสำเภาและเรือสินค้าของชาวต่างชาติ จึงเป็นตลาดใหญ่ที่ชาวบ้านสมัยก่อนนิยมเรียกกันว่า ตลาดน้ำวนบางกะ  ดังปรากฏชื่อตำบลทางฝั่งตรงข้ามว่า "ตำบลสำเภาล่ม"  เป็นนัยถึงวังน้ำวนด้านหน้าป้อมเพชรนั่นเอง

 

ป้อมเพชร  เป็นป้อมใหญ่ก่อด้วยอิฐสลับกับศิลาแลง หนา 14 เมตร ลักษณะรูปทรงป้อมแบบหกเหลี่ยมยื่นออกไปจากแนวกำแพงเมือง มีช่องคูหา(เชิงเทิน) ก่อเป็นรูปโค้งครึ่งวงกลม ซึ่งเป็นที่ตั้งของปืนใหญ่ประจำป้อม    จากบันทึกประวัติของชาวต่างชาติที่ไปเยือนกรุงศรีอยุธยา ณ เวลานั้น กล่าวไว้ว่ามีปืนใหญ่กว่า 800 กระบอกตั้งเรียงรายอยู่บนกำแพงเมือง   เพื่อป้องกันข้าศึกที่จะมาทางน้ำ  และเป็นท่าเรือสินค้าที่สำคัญในอดีต รวมทั้งเป็นย่านที่พักอาศัยของพ่อค้าชาวจีน ฮอลันดาและฝรั่งเศส   นอกจากนี้ ยังแฝงไว้ซึ่งวิถีชีวิตของชาวกรุงศรีอยุธยา  เนื่องจากพบร่องรอยการอยู่อาศัยมาตั้งแต่อยุธยาตอนต้น

 

 

 

 


แม้อาณาจักรอยุธยา  ราชธานีสยามที่ยาวนานเกือบสี่ศตวรรษ  จะล่มสลายลง นับแต่คราวต้องเสียกรุงฯครั้งที่ 2 ให้แก่พม่า  ตั้งแต่เมื่อวันอังคาร ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 5 ปีกุน ตรงกับวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310  ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ  แต่  ป้อมเพชร  ก็ยังทำหน้าที่เป็นด่านปราการสำคัญของเมืองพระนครอยู่ เมื่อก้าวเข้าสู่กรุงรัตนโกสินทร์ และในเวลาต่อมา  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6    ได้ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล  "ณ ป้อมเพชร์"  ให้แก่  "พระสมุทบุรานุรักษ์ (ขำ)" ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาวรุณฤทธีศรีสมุทปราการ พระยาเพชร์ชฎา และ "พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)"   ขณะประทับแรมที่อ่างศิลา พ.ศ. 2456  ด้วยบรรพบุรุษของพระสมุทฯ  มีถิ่นฐานอยู่บริเวณป้อมเพชรดังกล่าว  จึงนับเป็นต้นสกุลดังของบุคคลที่มีชื่อเสียงต่างๆ ในปัจจุบันที่เรารู้จักกันดี ไม่ว่าจะเป็น  คุณหญิงพจมาน ณ ป้อมเพชร (อดีตภริยา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ท.พญ.พิมพ์เพ็ญ เวชชาชีวะ ภริยา นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ (หลานยายของนางอัมพา สุวรรณศร บุตรีพระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)) และ ดร.วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร ราชบัณฑิต เป็นต้น

 


ปัจจุบัน ป้อมเพชร ได้รับการบูรณะจากกรมศิลปากร และยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่เป็นส่วนใหญ่   หากยืนอยู่ที่ป้อมเพชรแล้วมองไปที่ฝั่งตรงข้าม ทางด้านซ้ายมือคือ วัดพนัญเชิงฯ  ทางด้านซ้ายมือคือ วัดใหม่บางกะจะ  ตั้งอยู่ใกล้กับ วัดสุวรรณดาราราม เป็นป้อมปราการป้อมเดียวที่ยังเหลืออยู่จาก 16 ป้อม ตามแนวกรุงเก่า ในครั้งรัชสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 

 


 ในโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"  รศ.ดร.สุเนตร ชุตินธรานนท์  ผู้อำนวยการสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ไทย-พม่า  จะเป็นผู้นำทางเราอนุชนรุ่นหลัง เปิดประตูแห่งเวลาเดินทะลุข้ามมิติ สู่อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา  อันรุ่งเรืองในอดีตเมื่อหลายร้อยปีก่อน  ผ่านป้อมเพชร ณ แห่งนี้    ฟังเรื่องเล่าที่ไม่เคยได้ยินจากที่ไหน  รวมถึงยุทธศาสตร์   แผนการรบ และการป้องกันเมืองที่สำคัญ  จากพระปรีชาสามารถของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช   ในการที่ทรงเลือกใช้ ป้อมเพชร ซึ่งถือเป็น  1 ใน 3 ป้อมสำคัญ   ซึ่งตั้งอยู่ตรงลำแม่น้ำ ในการรักษาพระนครทางด้านทิศใต้   นอกเหนือจากป้อมกบและป้อมมหาชัย เพื่อป้องกันการรุกรานจากข้าศึกอย่างพม่า อย่างเจาะลึกโดยละเอียด และยังได้ใกล้ชิดตัวเป็นๆ กับกูรูเรื่องไทย-พม่า   และบุกไปตามสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ต่างๆ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับพระนเรศทั้งสิ้น  

 

 

 เตรียมพร้อมร่วมเดินทางสู่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชาติสยามด้วยกันได้ ในวันเสาร์ที่ 26 พฤษภาคม 2555 นี้    สนนราคาเพียง   2,899  บาท    พิเศษแจกฟรี!  หนังสือ พม่ารบไทย ทุกที่นั่ง

 

สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ "มติชนอคาเดมี" โทร   08-2993-9097 และ 08-2993-9105

 

 

++++++++++++++++++++++++++++++++

 

ถัดจากป้อมเพชร  เตรียมพร้อมกันให้ดี  ในการศึกษาเรื่องราวข้อมูลทธหัตถีของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช  ผ่านจิตรกรรมฝาผนัง   ต้นฉบับที่เคยเห็นกันในหนังสือเรียน วาดโดยพระยาอนุศาสน์จิตรกร จิตรกรเอกของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6  ณ  วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร  หนึ่งในสถานที่ของโปรแกรมทัวร์ "บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร"   พร้อมอ่านข้อมูลเบื้องต้นการสร้าง "วัดทอง"   ภายหลังจากที่พระชนกของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  รัชกาลที่ 1   ทรงยกที่ดินบริเวณหลัง ป้อมเพชร มาสร้างไว้    ก่อนที่ รัชกาลที่ 1 จะทรงบูรณะใหม่ทั้งหมด และพระราชทานนามใหม่ว่า  "วัดสุวรรณาดารามฯ"  ซึ่งเป็นวัดที่มีสถาปัตยกรรมเปรียบพระพุทธศาสนาดั่งนาวาธรรม อันเป็นเอกลักษณ์ของโบสถ์สมัยอยุธยา ที่ตัวโบสถ์จะตกท้องช้าง ทำให้คล้ายท้องเรือสำเภา   นอกจากนี้ พระประธานในพระอุโบสถ  ยังเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่มีลักษณะงดงาม ซึ่งรัชกาลที่ 1โปรดเกล้าฯ ให้หล่อขยายส่วนจากพระแก้วมรกตอีกด้วย


ตอนหน้า....อย่าได้พลาด!!

 

 


 








มอง"ไทย-พม่า"ผ่านสายตา"ดร.สุเนตร"ก่อน“บุกอยุธยา ค้นหาพระนเรศวร” 26 พ.ค.
“นักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่”มองพม่าหลังอาณานิคม-เสียงสะท้อนหนัง"พระนเรศวร-สุริโยไท"ถึงละคร"ปรองดอง"

"ทีวีดิจิตอล"ล้นทะลัก กล้องทีวีและไมโครโฟน แย่งชิงพื้นที่ สงครามข่าวปรอทแตก !
เลือกตั้งใหม่15มิ.ย.กับ20ก.ค. ในมุมสะท้อน "สดศรี สัตยธรรม"
′สื่อนอก′ชี้ไทยจ่อวิกฤต เสี่ยงพลิกเป็น ′เผด็จการ-สงครามกลางเมือง′ !!
“ตุ๊ก ชนกวนันท์“ คุณแม่ลูกสอง อวดหุ่นยังเซี๊ยะ !!
"ยิ่งลักษณ์"โพสต์แจงป.ป.ช.อย่าด่วนสรุปข้าวหาย 2.9 ล้านตัน ยื่นหนังสือให้ตรวจสอบสต๊อกข้าวอคส.-อ.ต.ก.
รู้จักชีวิตและความคิด ไม้หนึ่ง ก.กุนที จาก กวี..ข้าวหน้าเป็ด ถึง “กวีราษฎร”
ภาพโพสต์และข้อความสุดท้ายของ"ไม้หนึ่ง ก.กุนที"กวีเสื้อแดง ก่อนถูกยิงเสียชีวิต
บอร์ด ตลท. ลงมติเลือก "เกศรา มัญชุศรี" เป็นผู้จัดการตลาดหลักทรัพย์คนใหม่
บาทก้าว การเมือง บาทก้าว ตุลาการภิวัฒน์ เพื่อ ตุลาการธิปไตย
เมื่อ"เมืองหรูจีน"กลายเป็น"เมืองผี" เกลื่อนด้วยด้วยคฤหาสน์ แต่ไร้ผู้อาศัยแม้แต่คนเดียว (ชมภาพ)
โดนสวดยับ หลัง "แตงโม" แกว่งปากหาเรื่อง แซว "โอปอล์" เรื่องสีผิว
อ้างแค้นชอบหลอกฟันหญิง! บุคคลปริศนาตั้งIG-FB แพร่ภาพโป๊-หวิว แฉ! "ผู้ประกาศข่าวชายคนดัง"
ดูแลแม่-พี่สาวพิการ ลำพังคนเดียว! "แพท ณปภา" ช็อคซ้ำ! พ่อแท้ๆ ยื่นฟ้องขอค่าเลี้ยงดูอีก
"โก๊ะตี๋" อัดอั้นตันใจอะไร ทำไมถึงกับต้องหลั่งน้ำตา เหตุเกิดตอนตีสาม 24 มี.ค. !! (ชมคลิป)
เปลือยใจ "เชอรี่ สามโคก" นักเรียนประวัติศาสตร์ ทับแก้ว ผู้ผันตนมาเป็นนักแสดงหวิวแห่งยุค