ล่วงเข้ากว่า  5 ปีแล้ว   นับตั้งแต่ปี พ.ศ.2550  เป็นต้นมา ที่รัฐบาลประกาศให้พื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นพื้นที่สีแดง    เต็มไปด้วยอันตรายจากผู้ก่อการร้าย  ที่หวังประสงค์สร้างความวุ่นวาย ความแตกแยกให้เกิดขึ้น...

แน่นอน ทุกอำเภอของ 3 จังหวัด  ใต้สุดแดนสยาม  ไม่ว่าจะเป็น ยะลา นราธิวาสและปัตตานี  รวมถึง 4 อำเภอ ของจังหวัดสงขลา   สุ่มเสี่ยงต่อความไม่ปลอดภัยทั้งชีวิตประชาชน และเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงทั้งทหารและตำรวจ   ที่คอยดูแลความสงบเรียบร้อยให้กับประชาชนในพื้นที่ ในการถูกลอบทำร้ายถึงชีวิตด้วยอาวุธสงครามลูกแบบต่างๆ  รวมถึงการสร้างความปั่นป่วนในการเผาทำลาย   สถานที่สำคัญทางราชการ และสถานที่สำคัญทางศาสนา  ย่านธุรกิจ  ย่านชุมชนมานับครั้งไม่ถ้วน 

ตั้งแต่เกิดเหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ภายหลังเหตุการณ์ปล้นปืนทหาร เมื่อปี 2547 และเหตุการณ์ กรือเซะ (ที่เพิ่งจะครบรอบ 8 ปี   ไปเมื่อ 28 เมษายนที่ผ่านมา ) เป็นต้นมา     อำเภอสายบุรี จ.ปัตตานี ก็กลายเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่เกิดเหตุการณ์ความรุนแรง ค่อนข้างมาก เป็นลำดับต้นๆของจังหวัดชายแดนใต้ไปโดยปริยาย  กระทั่งรัฐบาล ได้มอบนโยบาย บทบาทหน้าที่ผ่านกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย  ที่ดูแลรับผิดชอบ  เข้ามาบูรณาการประสานงานทุกภาคส่วนให้เป็นพลังขับเคลื่อนสันติสุข บำบัดทุกข์ บำรุงสุข ให้แก่พี่น้องประชาชน ภายใต้การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงทั้งทหารและตำรวจ   ที่คอยดูแลความสงบเรียบร้อยให้กับประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง     กระทั่งปัจจุบันการก่อเหตุความรุนแรงลดระดับลงอย่างเห็นได้ชัด จากการเเฝ้าระวัง ตั้งด่านสกัด และตรวจค้นพื้นที่ต้องสงสัยอย่างต่อด้วยความเข้มข้นตลอดมา

พฤหัสบดี ที่ 26 เมษายน  ที่ผ่านมา  นายอภิชาติ เทียวพานิช รองอธิบดีกรมการปกครอง   พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ และคณะสื่อมวลชนเ   เดินทางข้าศึกษาดูงาน  ภารกิจ ในการรักษาความสงบเรียบร้อยและความมั่นคง ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้  ยังที่ว่าการอำเภอสายบุรี   โดยมีนายไกรศร  วิศิษฎ์วงศ์ นายอำเภอสายบุรี จ. ปัตตานี เป็นผู้บรรยายสรุป 

นายอำเภอสายบุรี กล่าวว่า  มูลเหตุหลักจากการก่อความไม่สงบในพื้นที่ สายบุรี มาจากปัญหายาเสพติด  แต่ปฐมเหตุคือการแบ่งแยกดินแดนที่มีมานานแล้ว  แต่นับแต่ปี 2547 ก็ทำให้เหตุการณ์ในพื้นที่เพิ่มระดับความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆประชาชนในพื้นที่ถุกลอบสังหาร  บาดเจ็บกันเป็นจำนวนมาก ขณะที่เจ้าหน้าที่ก็สังเวยชีวิตไปนับไม่ถ้วน ทำให้หลายคนเกิดความหวาดกลัวและอยู่อย่างไม่เป็นสุขตลอดมา  โดยเมื่อปี 2550 นับเป็นปีที่เกิดเหตุความรุนแรงมากที่สุดแต่จากนั้นเมื่อมีการร่วมพลังกันในการสกัดกั้น และจับกุมผู้กระทำความผิดปัญหาก็ค่อยๆลดระดับความรุแนรงลง พร้อมๆกับการตั้งชุดรักษาความปลอดภัยของหมู่บ้าน ที่เกิดขึ้นจากมวลชนของแต่ละหมุ่บ้านที่อาสากันผนึกกำลังป้องกันหมู่บ้านขึ้นมา    จากระดับการ แบ่งแผนหมู่บ้านเป็น 3 ระดับคือ A  มีการเคลื่อนไหวใช้ทหารสั่งการ มีแกนนำในการปฏิบัติการ ส่วน  B  มีการเคลื่อนไหวบ้างว แต่ไม่มีแกนนำ และ C หมู่บ้านที่ดูแลกันเองได้  

" การก่อความไม่สงบยืนยันว่าปัจจัยหลักเป็นเรื่องยาเสพติด แต่ปฐมเหตุจริงๆก็คือกระบวนการแบ่งแยกดินแดน ปัจจัยรองลงมาก็คือปัญหาความไม่เป็นธรรมการบิดเบือนศาสนานั่นทำให้เกิดความไม่เข้าใจกัน แต่เมื่อมีการรวมพลังกันจัดตั้ง ชรบ.   หรือ อส.  ก็ทำให้เหตุรุนแรงลดลง ตามลำดับ ความสำเร็จถ้าทำตามกระบวนการถือว่าสำเร็จแล้ว อะไรที่ทำให้ชาวบ้านมีความรัก ความสามัคคี ก็ถือว่าประสบความสำเร็จ"  นายอำเภอสายบุรีกล่าว 

จากนั้น นายอำเภอสายบุรี ได้พาคณะเจ้าหน้าที่กรมการปกครอง และสื่อมวลชน เข้าเยี่ยมชมการปฏิบัติหน้าที่ ของอส.พิทักษ์เมือง การจัดชุดคุ้มครองหมู่บ้าน (ชคบ) การดำเนินการของคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)    ก่อนจะออกเดินทางไปยังบ้านทุ่งน้อย หมู่ที่ 1  ต.ละหาร อ.สายบุรี  หมู่บ้านต้นแบบของอำเภอสายบุรี   เพื่อดูการปฏิบัติงานของคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) ในการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน  

นายดนยา สะละแม รองประธาน คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)บ้านทุ่งน้อย เผยว่า ก่อนหน้าที่จะเกิดเหตุความไม่สงบในพื้นที่ขึ้น ในพื้นที่หมู่บ้าน ชาวไทยพุทธ และชาวไทยมุสลิมต่างใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขเสมอมา  ในพื้นที่ส่วนใหญ่ของบ้านทุ่งน้อยแม้จะเป็นที่ราบสูง มีภูเขาแต่ก็มีแม่น้ำสายบุรีไหลผ่านจึงอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติหลากหลาย ชาวบ้านประกอบอาชีพเกษตรกรรม  เพาะปลูก เลี้ยงสัตว์   ต่อมาเกิดความแห้งแล้ง  วิถีชีวิตริมแม่น้ำสายบุรีก็เริ่มเปลี่ยนไป   ปลาพื้นเมืองก็เริ่มสูญพันธุ์  รายได้ของหมู่บ้านลดลง  กระทั่งมีการรวมตัวกันตั้งคณะกรรมการหมู่บ้านขึ้นจากชาวบ้านในพื้นที่ และตั้งเป็นแผนหมู่บ้าน ก็ทำให้มีการพัฒนาร่วมแรงร่วมใจกันฟื้นฟูนาแล้ง  อนุรักษ์พันธุ์ปลา เพาะพันธุ์ อนุบาล ปล่อยสู่แหล่งน้ำ    กระทั่งผลงานที่ร่วมกันทำมาหลายปี เป็นที่ประจักษ์ เรียกความเชื่อมั่นศรัทธา ชาวบ้านมารวมกลุ่มกันมากขึ้น  ผลผลิตจากการเพาะปลูกเกษตรกรรม ทำให้มีร้านค้าสวัสดิการที่คณะกรรมการหมู่บ้านร่วมกันตั้งขึ้นมาเอง

"เริ่มมาจากกลุ่มเล็กๆ ที่มองไม่เห็น  แต่มีส่วนช่วยสนับสนุนองค์กร กรมใหญ่ได้ จากกำลังของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และประชาชนทำให้การพัฒนาหมู่บ้านของเราประสบความสำเร็จ เราทำกันเองมาตลอดแต่ไม่ออกข่าวเท่านั้น    วันนี้อบต.อย่างเดียวไม่พอแล้ว เรามีทรัพยากรที่หล่อเลี้ยงชีวิต มีการพัฒนาชุมชนด้านต่างๆ เรามีภารกิจในการช่วยเหลือดูแลซึ่งกันและกัน  มีการฝึกอบรม ชคบ.หมู่บ้านทุกๆเดือนผู้ชายช่วยดูแลเรื่องความมั่นคงส่วนผู้หญิงก็ดูแลเรื่องการอบรม ครอบครัวเรื่องยาเสพติด ซึ่งเป็นปัญหาหลักก่อนหน้านี้ แต่ตอนนี้นับว่า ความรุนแรงไม่ค่อยมีแล้ว   มุสลิมที่มีมากกว่าพุทธก็อยู่ร่วมกันได้ทั้งวัด มัสยิด  อย่างคำโบราณกล่าวไว้ ส้มอยู่บนภูเขา ปลาอยู่ในน้ำ เกลืออยู่ในดิน ทุกอย่างอยู่ในหม้อเดียว" นายดนยากล่าว 

พร้อมพาเยี่ยมชมการฝึกอาชีพ ผลิตท่อซีเมนต์ การอนุรักษ์พันธุ์ปลาพื้นเมือง รับซื้อยางก้อนถ้วย   ร้านค้าสวัสดิการชุมชน   สินค้า OTOP  ภายในบ้านทุ่งน้อย   ท่ามกลางการต้อนรับด้วยรอยยิ้มแห่งความปรีดา จากประชาชนในพื้นที่ทั้งไทยพุทธ และมุสลิมที่ต่างก็ยินดีในการเยี่ยมชมศึกษาดูงานในครั้งนี้เป็นอย่างมาก

แม้จังหวัดปัตตานี จะเป็นพื้นที่ที่ส่วนใหญ่ประชาชนนับถือศาสนาอิสลาม   แต่ ในพื้นที่หมู่ 6    ต.แป้น  อ.สายบุรี  กลับเป็นเพียงหมู่บ้านเดียวที่ชาวบ้านทั้งหมด 175 ครัวเรือน และประชากร 476 คน   นับถือศาสนาพุทธ  ตำบลแห่งนี้ชาวบ้านส่วนใหญ่ยังคงยึดอาชีพทำนา  ทำสวนทำไร่ และเลี้ยงสัตว์  ด้วยความเป็นหมู่บ้านพุทธ แม้จะมีขนบธรรมเนียม ประเพณีวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตพระพุทธศาสนาแต่ก็ยังเป็นพื้นที่เฝ้าระวัง   ดังนั้นปฏิบัติงานของชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)   ไม่ว่าจะเป็นการเฝ้าเวรยาม    การจัดชุดคุ้มครองหมู่บ้าน (ชคบ.)    การฝึกปฏิบัติภาคสนาม จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ชาวบ้านร่วมมือร่วมใจกัน    พร้อมกันนี้ พวกเขา ยังฝากไปยังรัฐบาลให้ช่วยเข้ามาส่งเสริม สนับสนุนงบประมาณในการดูแลความปลอดภัยในพื้นที่ให้มากขึ้นอยากให้ช่วยส่งคนเข้ามาช่วยดูแลกว่าที่เป็นอยู่ด้วย 

ตลอดเส้นทางจากการนั่งรถจากหาดใหญ่เข้าสู่พื้นที่จังหวัดปัตตานี  เพื่อศึกษาดูงาน  แม้จะต้องมีการหยุดรถเพื่อเข้ากระบวนการตรวจ สกัด สิ่งต้องสงสัยตามด่านต่างๆ  ในทุกๆ ระยะ จากเจ้าหน้าที่ทหาร ตำรวจ รวมถึงเจ้าหน้าที่อาสาสมัครต่างๆ  ตามจุดสกัดในการดูแลรักษาความปลอดภัยนั้น   ทำให้ตระหนักว่า ความเสียสละในการปกป้องคุ้มครองประชาชนในพื้นที่ โดยไม่แบ่งแยกศาสนา ไม่แบ่งแยกพื้นเพภูมิลำเนาเป็นสิ่งที่น่าชื่นชม และน่ายกย่องเป็นอย่างยิ่ง  ในการรักษาความสันติสุข ความสงบสุขในพื้นที่     

การใช้ชีวิตของชาวบ้านที่นี่ อาจจะไม่คึกคัก  ไปไหนมาไหนโดยไม่ต้องระแวดระวังภัยอันตรายที่ไม่สามารถคาดเดาได้เหมือนเช่นจังหวัดอื่นๆที่ไม่ใช่พื้นที่สีแดง   แต่รอยยิ้ม ที่กลั่นออกมาจากแววตา  ที่เห็นคนไกลถิ่นอย่างพวกเราเข้ามาเยี่ยมชมและพูดคุยรับทราบปัญหา ทำให้สัมผัสได้ถึงความดีใจ  ที่พวกเขาหวังจะสะท้อนปัญหา  ขอความช่วยเหลือในพื้นที่ที่ยังมีอยู่ ไปยังหน่วยงานเรืองอำนาจของรัฐบาลที่ทำแค่เพียงส่งกำลังพล   แต่ละเลยซึ่งความเข้าใจและสนับสนุนงบประมาณรวมถึงบุคคลากรอุปกรณ์ เครื่องมือต่างๆ ในการสร้างความอุ่นใจให้กับพวกเขาได้ 

แม้ปัญหาความรุนแรง ณ ดินแดนปลาายด้ามขวาน สุดแดนสยาม จะทุเลากว่าเก่าก่อนเมื่อไม่กี่ปีมานี้ แต่ภาพแห่งความรุนแรงอันน่าสะพรึงกลัว ความโหดเหี้ยม ที่มิทันตั้งรับ   เสียงระเบิด  ปืน อาวุธสงครามต่างๆ  ยังก้องอยู่ในโสตประสาท  เป็นร่องรอยของความไม่แน่นอน ที่ทำให้ชาวบ้านมิอาจวางใจได้ แต่เพราะพวกเขาช่วยกันร่วมพลังกัน ผนึกกับเจ้าหน้าที่ความมั่นคงทั้งทหารและตำรวจ  นั่นกลับเป็นพลังเข้มแข็งอันยิ่งใหญ่ ที่ช่วยสกัดกั้นกลุ่มก่อการร้ายให้ตรึกตรอง ยั้งการก่อเหตุให้ทุเลาได้  โดยไม่ต้องมังแต่รอพึ่งภาครัฐที่กว่าจะอนุมัติงบประมาณ ก็ไม่รู้ว่าต้องสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินกันไปเท่าไหร่ ...

-------------------

สายบุรี เป็นอำเภอเก่าแก่ และ เป็นหนึ่งใน 12  อำเภอของจังหวัดปัตตานี   ชาวไทยเชื้อสายมลายูจะเรียกว่า "ตะลุแบ"  หรือในภาษามาเลย์-สันสกฤตเรียกว่า "เซลินดุงบายู"  แปลว่า ที่กำบังลมพายุ ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยมุสลิม มีขนบธรรมเนียมประเพณีเป็นของตนเอง มีความหลากหลายทางด้านภาษา    ตั้งอยู่ริมชายฝั่งทางทิศตะวันออกของจังหวัด อำเภอสายบุรีห่างจากศาลากลางจังหวัดปัตตานีประมาณ 50 กิโลเมตร

ปัจจุบัน  อำเภอสายบุรี  มีเขตการปกครอง  11 ตำบล 64   หมู่บ้าน 20   ชุมชน   มีเทศบาลตำบล 1 แห่ง  องค์การบริหารส่วนตำบล 9 แห่ง มีประชากรทั้งหมด  จำนวน  65,924 คน  (ข้อมูล ณ วันที่  24  มกราคม  2555)    ประชากรส่วนใหญ่ นับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 92  นับถือศาสนาพุทธ  ร้อยละ   8 ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเลี้ยงสัตว์ และประมง