"อัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์" แหล่งรวมตลาดบก-ตลาดน้ำ เมืองแม่กลอง

วันที่ 08 กันยายน พ.ศ. 2555 เวลา 22:00:09 น.




คอลัมน์ บันทึกเดินทาง โดย กิตติมา ชาญวัฒนศิลป์  (หน้าประชาชื่น : มติชนรายวัน 8 กันยายน 2555)




ก่อนหน้านี้ ไม่เคยคิดจะไปเที่ยว "อัมพวา" จ.สมุทรสงคราม อันเป็นที่ตั้งของตลาดน้ำที่ "บูม" เมื่อ 8-10 ปีโดยมีจุดขายอยู่ที่ธรรมชาติและวิถีชีวิตริมฝั่งคลองอัมพวาของชาวแม่กลอง

ทว่าตั้งแต่ได้ยินข่าวโครงการชูชัยบุรีศรีอัมพวา ก็อยากเดินทางไปให้เห็นกับตาว่า "อัมพวา" ที่หลายคนกลัวว่าวิถีดั้งเดิมจะเปลี่ยนแปลงนั้น ตอนนี้เป็นอย่างไร?

จึงใช้เวลาช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ ไปเยือนเมืองแห่งนที วารีแม่กลอง "ตลาดน้ำยามเย็นอัมพวา" สถานที่ซึ่งหลายคนบอกว่าแสนจะโรแมนติกราวกับนั่งเรือกอนโดลาที่เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี เมื่อไปถึงจึงรู้ว่า ตอนนี้ "อัมพวาไม่ได้มีแต่ตลาดน้ำแล้วนะ"

แล้วมีอะไรอีกที่อัมพวา?

คนที่ต้องการคำตอบ แนะนำให้เดินจากลานจอดรถบริเวณวัดอัมพวันเจติยาราม ลัดเลาะเข้ามาในซอยโรงเจ เดินมาไม่กี่อึดใจ ก็จะได้พบสถานที่ใหม่บริเวณสองฝั่งถนน ว่ากันว่าเป็น "แหล่งท่องเที่ยวใหม่" แต่ขอรับรองว่าต้องเต็มอิ่มกับ "บรรยากาศเก่าๆ" ของชาวอัมพวาที่อนุรักษ์ไว้ใน "อัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์" แห่งนี้อย่างแน่นอน

อัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์ เป็นโครงการที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริให้สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา นำที่ดินที่ "นายประยงค์ นาคะวะรังค์" น้อมเกล้าฯถวาย 21ไร่ 12 ตารางวา มาพัฒนาให้เกิดประโยชน์แก่ชุมชนริมฝั่งคลอง กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ในสถานที่เก่า ที่อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญา และวิถีชีวิตดั้งเดิมไว้ให้คนรุ่นหลังและนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมชม

แค่ก้าวเข้ามา อัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์ ก็ไม่ทำให้ขาเที่ยว-ชิม-ช็อป ผิดหวัง หลายสิ่งหลายอย่างที่รวมอยู่ที่นี่ สะดุดตาสะดุดใจ นักท่องเที่ยวผู้ชอบเดินทางเพื่อซึมซับบรรยากาศเก่าๆ เป็นอย่างมาก... เข้ากับแฟชั่นวินเทจที่กำลังเป็นที่นิยม

บรรยากาศชวนหวนนึกถึงวันเก่าของที่นี่ เป็นสิ่งแรกที่ทำให้เรารู้สึกราวกับถูกสะกดให้ก้าวเข้าไปข้างในเรื่อยๆ ร่มเงาของต้นไม้ที่ปลูกเป็นทิวแถวตามทางเดิน ส่งเราให้มาถึง "ศาลาไม้กลางน้ำ" ที่ออกแบบตามสถาปัตยกรรมไทย มีพื้นที่ข้างศาลาให้เราหย่อนก้น นั่งพัก รับลมเย็นๆ ริมน้ำ เคล้าเสียงดนตรีไทยจากเด็กประถมตัวน้อยที่บรรเลงขับกล่อม สร้างบรรยากาศแสนเพลินใจ

เมื่อชะโงกดูภายในศาลา จะเห็นสินค้ามากมายวางเรียงกันอย่างสวยงาม ชวนให้ต้องเดินไปดูใกล้ๆ ผลิตภัณฑ์ชุมชนเอย สินค้าท้องถิ่นของอัมพวาเอย ทั้งผลิตภัณฑ์จากน้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์ บ้านเรือนไทยจำลอง เรือจำลอง ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว ศิลปะ หัตถกรรมเศียรโขน หัตถกรรมบนเปลือกไข่ ตะกร้าสาน ล้วนแล้วแต่คุณภาพดี และงดงามทรงคุณค่าทั้งนั้น

ขณะที่เดินเล่นเพลินๆ อยู่ในศาลานั้น ก็พลันได้ยินเสียงประกาศจากน้องๆ ตัวน้อยว่า การแสดงกำลังจะเริ่มแล้ว ก็นึกสนใจขึ้นมา จึงเดินตามต้นตอเสียงไปดูซะหน่อยว่าน้องๆ เขาจะแสดงอะไรกัน

"เจ้าม้านิลมังกร ข้าจะไปหาท่านฤๅษี พาข้าไปทีได้ไหม"

"ได้เลยพะยะค่ะ ลูกพี่"

"ฮรี้ๆ... เต็ง ตุเล็ง ตุเล็ง ตุเล้ง ตุเล็ง ตุเล็ง..."

เสียงพากย์โยนไปโยนมา พร้อมกับการเชิดหุ่นกระบอกของน้องๆ วัยประถม ตัวเล็กๆ ร้องเล่นกันตามประสาเด็ก แต่ก็ทำให้ผู้ใหญ่อย่างเราอดยิ้มไม่ได้

ในส่วนที่ยืนชมการแสดงอยู่นี้ เรียกว่า "ลานวัฒนธรรม นาคะวะรังค์" ลานสำหรับจัดแสดงผลงานศิลปวัฒนธรรมของชาวอัมพวา ทั้งการแสดง ตลอดจนผลิตภัณฑ์ชุมชนต่างๆ ที่จัดวางอยู่ในศาลากลางน้ำ ซึ่งเป็นศูนย์กลางของลานวัฒนธรรม นาคะวะรังค์นี่เอง

เป็นประเพณีของลานวัฒนธรรมแห่งนี้ไปเสียแล้ว ที่ในช่วงเย็นๆ เช่นนี้จะมีนักแสดงรุ่นเยาว์ ลูกหลานชาวแม่กลองมาร่วมกันแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ให้ชม ได้สนุกครื้นเครงกัน ไม่ว่าจะเป็นการบรรเลงดนตรีไทย การเชิดหุ่นสาย การแสดงหุ่นกระบอก การแสดงลำตัด ที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไป

มองไปทางด้านข้างของลานวัฒนธรรม เป็นสวนแสนร่มรื่น มีต้นมะพร้าวเรียงรายข้างคูน้ำ ส่วนนั้นคือ "สวนชัยพัฒนานุรักษ์" สวนสาธิตการเกษตรเพื่อการเรียนรู้ ที่คงความเป็นสวนผลไม้ท้องถิ่นแบบผสมผสาน จัดสรรปันส่วนเป็นอย่างดี ใต้ต้นมะพร้าวจะมีซุ้มคล้ายเพิงมุงจากจำนวนหลายซุ้ม แต่ละซุ้มจะมีผู้อาวุโสที่มีความรู้ของชุมชนมาถ่ายทอดภูมิปัญญาชาวบ้านและวิถีดั้งเดิม

ไม่ว่าจะเป็นการสาธิตทำขนมดอกจอก ขนมจ่ามงกุฎ สาธิตการพับดอกบัว สานหมวกจากทางมะพร้าว และซุ้มที่ดูเหมือนจะได้รับความสนใจจากเด็กๆมากที่สุด เห็นจะเป็นการทำม้าก้านกล้วย ที่ผู้เขียนเคยเล่นในสมัยเด็ก จำได้ว่าตอนนั้นนั่งทำเล่นกันในหมู่พี่ๆ น้องๆ ที่บ้านสวน แต่ถ้าเป็นเดี๋ยวนี้ส่วนใหญ่คงไม่มีโอกาสได้เล่นแล้วกระมัง จะเห็นก็แต่จับเมาส์ จิ้มคีย์บอร์ด นั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์

นอกจากภูมิปัญญาไทยแล้ว ในบริเวณของสวนชัยพัฒนานุรักษ์ยังจัดเป็นแหล่งเรียนรู้วิถีชีวิตท้องถิ่นทางเกษตรของชาวสวนอัมพวา อนุรักษ์พันธุ์ไม้ผลที่โด่งดังของสมุทรสงคราม อย่างส้มโอ ลิ้นจี่ ทั้งยังมีพันธุ์ไม้ท้องถิ่นที่บางอย่างก็แทบหาไม่ได้แล้วในปัจจุบัน อย่างลิ้นจี่หนู และต้นอัมพวาให้ศึกษา

ข้ามมาอีกฝั่งถนน จะเห็นเรือนไม้แบ่งเป็นห้อง สำหรับให้ชาวชุมชนจับจองพื้นที่ตั้งสินค้าจัดจำหน่าย เป็นแหล่งรวมสินค้าท้องถิ่น สินค้าหายากนานาชนิด ของกินของใช้ภูมิปัญญาชาวบ้าน สินค้าหัตถกรรมฝีมือคนสมุทรสงคราม ไปจนถึงของฝากจากอัมพวาที่มีทั้งสินค้าทำมือไอเดียเก๋ ปลาทูแม่กลองแสนขึ้นชื่อ จำลองมาอยู่ในเข่งเล็กๆ คล้องด้วยที่ห้อยพวงกุญแจ ก็เป็นหนึ่งในของฝากเล็กๆ น้อยๆ ที่ถ้าซื้อติดมือกลับไป คนได้รับคงจะปลาบปลื้มไม่น้อย

เดินผ่านร้านค้าละลานตาท่ามกลางบรรยากาศเก่าๆ และแล้วก็มาถึงร้านโรตีสายไหมหยอดเหรียญ ที่พอจำได้ลางๆ ว่าสมัยเด็ก ก็จะมีอาบังขี่จักรยานผ่านมาหน้าบ้าน ถ้าจะกินก็วิ่งไปดักรอ หยอดเหรียญไปแล้วก็จะได้โรตีสายไหมมา สมัยนั้นก็น่าจะ 3 บาทได้ล่ะมั้ง... เดินเพลินๆ ก็หวนนึกถึงวัยซุกซน

เดินไป เดินมา แวะชิมโน่น ชมนี่ อาการเมื่อยเริ่มเปิดประตูเข้ามาในความคิด จึงมองหาที่พักเสียหน่อย ก็มาเจอกับร้าน "ชานชาลา" สุดแสนโมเดิร์น

แม้ชื่อคือ "ชานชาลา" ตัวอาคารเป็นเพียงห้องแถวไม้ริมคลองอัมพวา แต่ทว่าถูกเนรมิตให้จำลองบรรยากาศจากชานชาลาสถานีรถไฟ ให้คนได้รำลึกถึง "สถานีรถไฟแม่กลอง" ว่าครั้งหนึ่งเคยมี

ชานชาลาแห่งนี้เหมาะเหลือเกินที่จะแวะนั่งพักอาการเมื่อยที่ขา แล้วจิบเครื่องดื่มเย็นๆ ดับกระหายไปพร้อมๆ กัน ร้านค้าภายในชานชาลาจำลองบรรยากาศร้านค้าโบราณ ให้บริการอาหาร-เครื่องดื่มและชาโบราณ ให้ซื้อหาแล้วนั่งรับประทานที่โต๊ะภายในชานชาลากันตามใจชอบ

ระหว่างที่นั่งเพลินๆ ก็ได้ยินเสียงเพลงเก่าเอื้อนขับขาน แว่วมาเข้าหู อยากจะรู้เหลือเกินว่าเพลงเก่าแสนหวาน ไพเราะจับใจเหล่านี้ แว่วมาจากที่ใดกัน

สมองสั่งสองขาให้เดินตามหา ก็ได้มาเจอกับแผ่นเสียงและซีดีจำนวนมากวางเรียงเป็นแถว อยู่ในห้องแถวริมน้ำห้องหนึ่ง ซึ่งอยู่ถัดจากชานชาลาไปเล็กน้อย ห้องแถวนี้จัดเป็นห้องนิทรรศการชุมชน มีเพลงเก่าหาฟังยากของครูเอื้อ สุนทรสนาน ให้เราได้ฟัง ซึ่งเป็นเพียงหนึ่งในบรรดาห้องนิทรรศการของอัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์เท่านั้น

นอกจากห้องนิทรรศการครูเอื้อ สุนทรสนาน แล้ว ก็ยังมีห้องนิทรรศการวันเก่าที่อัมพวา แสดงที่มาของชุมชน, นิทรรศการวิถีชีวิตชาวอัมพวา และนิทรรศการหมุนเวียนในส่วนที่เกี่ยวข้องกับศิลปวัฒนธรรมประเพณีไทยและการส่งเสริมวัฒนธรรมท้องถิ่น

พื้นที่ของอัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์ทั้งหมดนั้นนับว่าถูกจัดสรรได้อย่างสวยงาม ลงตัว ครบเครื่องเรื่องอรรถรสความเป็นวิถีโบราณของชาวอัมพวา ซึ่งถ้าอยากรู้จักกับอัมพวาอย่างถ่องแท้ ก็ต้องมาที่นี่ที่เดียว

เมื่อดื่มด่ำบรรยากาศของอัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์จนทั่วแล้ว ค่อยมาเดินเล่นตลาดน้ำอัมพวาก็ยังได้ หรือจะเดินไปชมอาคารขนาด 5 ชั้นที่ตกเป็นข่าวก็ไม่เลว

หลายคนรู้จักและให้ความสนใจจังหวัดสมุทรสงคราม อันเป็นที่ตั้งของตลาดน้ำของอัมพวาที่แสนจะฮอตฮิต

มีจุดขายตรงที่วิถีชีวิตริมฝั่งคลองอัมพวา การพักค้างแรมที่โฮมสเตย์อันเป็นการศึกษาวัฒนธรรมท้องถิ่นไปในตัว รวมทั้งนั่งเรือยามค่ำคืนเพื่อชมความงามของหิ่งห้อยซึ่งผูกพันกับต้นลำพู จนเกิดเป็นตำนานรักสุดโรแมนติก

ถ้าไม่เปิดวิกิพีเดียดู ใครจะรู้ว่า แท้ที่จริงแล้ว ต้นไม้ประจำเมืองแม่กลอง ไม่ใช่ "ลำพู" ไม้ยืนต้นที่ขึ้นในที่ที่มีน้ำขึ้นน้ำลงหรือเป็นน้ำกร่อย, ไม่ใช่ "อัมพวา" หรือมะเปรียง ผลไม้พื้นบ้านหายาก ที่หลายคนบอกว่ารสชาติเหมือนชมพู่มะเหมี่ยว ที่น้อยคนนักจะรู้จัก เพราะเหลืออยู่ในพื้นที่อำเภออัมพวาไม่ถึง 10 ต้น

แต่เป็น "จิกทะเล" ซึ่งมีชื่อเรียกต่างกันตามถิ่น ทั้งจิกเล โคนเล อามุง เป็นพืชขนาดกลางที่ทนต่อน้ำท่วมได้ดี มีสรรพคุณดังนี้คือ เปลือกและเนื้อผล ใช้เบื่อปลา เป็นยาเสพติด และช่วยให้นอนหลับ, ผล เปลือก ใบ บรรเทาอาการปวดศีรษะ เมล็ดขับพยาธิ








อียิปต์ สั่งชาวปาเลสไตน์ออกจากพื้นที่รอบชายแดนใน 48 ชม. เตรียม"ระเบิด-สร้างเขตกันชน"
ฮือฮา วินาทีระทึกหาชมยาก"แม่วาฬเบลูกา"ให้กำเนิดลูกในสวนน้ำจีน ประเดิมแห่งแรกของปท.(ชมคลิป)
ฮือฮา แพะ"พิศดาร" "หมุนคอ 360 องศา"เหมือน"วิญญาณร้าย"ในหนัง"เอ็กซอซิสต์"ได้
ปล่อยแล้ว! เอ็มวีเต็มเพลง Live My Life My Way ของ"แอน มิตรชัย" เว่อร์วังอลังการ!
หลักนิติธรรม กับการถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญ
′เจมส์′สุดกร่อย หวนประเดิมรังเก่าด้วยการปราชัยคาบ้าน ศึกบาสเอ็นบีเอ
หุ้นไทยปิดตลาดภาคเช้าบวก7จุด ซื้อขาย2หมื่นล้าน
อดีตส.ส.ปชป. ร้องดีเอสไอ ขอความเป็นธรรมให้ครอบครัวสาวลาว หลังติดใจสาเหตุเสียชีวิต
ทนายอานนท์ ยก นวมทอง "บิดาต้านรัฐประหาร" ย้ำรปห.ปี 49 ยังไม่จบ
สวยทั้งบ้าน "แป้ง พรภัสร์ชนก" ว่าที่นางเอกคนใหม่ หลานสาวของ "เอ-ไชยา มิตรชัย"
"กล้วย" พืชประโยชน์สารพัดนึก แต่หากบริโภคไม่คิด มีสิทธิ์ถึง "ตาย"
"ซูซูกิ ลาแปง" รถแบ๊วๆ ราคาไม่แบ๊ว อ็อพชั่นไม่เบา! เข้าไทยเคาะที่ 1.4 ล้าน!
ว่าที่ ′มิตซูบิชิ อีโว′ ใหม่ สวยล้ำสไตล์สปอร์ต
"บาจา" ไม่ใช่ของไทย แต่อยู่ในไทยมากว่า 85 ปี
หลานปู่ "กาโม่ อาชวิน" จวกคนปล่อยข่าวลือ "ปู่เฉลิม" เสียชีวิต บอกช่วยหาข่าวที่มีสาระกว่านี้หน่อย
รีวิว New Audi A3 - "World Car of the Year 2014" โดยเช็คราคา.คอม
ถิ่นเจริญกรุง เจริญนคร มหานครใหม่ที่ต้องจับตา
เปรียบเทียบราคา-โปรโมชั่น iPhone 6 ของ 3 ค่ายดัง โดย เช็คราคา.คอม
รีวิว New Audi A3 - "World Car of the Year 2014" โดยเช็คราคา.คอม
เปรียบเทียบราคา-โปรโมชั่น iPhone 6 ของ 3 ค่ายดัง โดย เช็คราคา.คอม