ยล"ผ้าไหมยกทอง" "จันทรโสมา" ผืนละเฉียดแสน

วันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2555 เวลา 10:00:26 น.




โดย ขจรศักดิ์ สิริพัฒนกรชัย




ขั้นตอนการทอผ้าไหมยกทองของจันทรโสมา

กล่าวถึง "บ้านท่าสว่าง" ตำบลท่าสว่าง อำเภอเมืองสุรินทร์ ผู้คนทั่วไปอาจจะไม่รู้จัก

แต่ถ้าพูดว่า "หมู่บ้านผ้าไหมเอเปค" คงน่าจะเป็นที่คุ้นหูของใครหลายคนขึ้นมาบ้าง เนื่องจากหมู่บ้านแห่งนี้มีชื่อเสียงโด่งดังมาจากการได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไหมยกทองโบราณ ไว้ใช้สำหรับตัดเสื้อและผ้าคลุมไหล่ให้กับผู้นำและคู่สมรส เมื่อครั้งที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดผู้นำเอเปคในปี พ.ศ.2546

ไม่เพียงแค่นั้น เนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี หมู่บ้านแห่งนี้ก็ยังได้รับความไว้วางใจให้ออกแบบและทอผ้าไหม เพื่อนำไปเป็นผ้าคลุมพระอังสาแด่พระราชอาคันตุกะที่เสด็จฯมาทรงร่วมฉลองการครองราชย์ครบ 60 ปี ของในหลวง อีกด้วย

ซึ่งผู้ที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงหลักในการพัฒนาคิดค้นวิธีการทอผ้าและควบคุมการผลิตในทุกๆ เซนติเมตรของผ้าไหมที่นี่ก็คือ อาจารย์วีรธรรม ตระกูลเงินไทย หัวหน้ากลุ่มจันทรโสมา หมู่บ้านท่าสว่าง

และนอกจากนี้ อาจารย์วีรธรรมยังเป็นอาจารย์พิเศษของมูลนิธิศิลปาชีพพิเศษ สวนจิตรลดาอีกด้วย

อาจารย์วีรธรรมเล่าให้ฟังว่า กลุ่มจันทรโสมาเกิดขึ้นมาได้เพราะ พระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งเคยรับสั่งไว้กับท่าน

อาจารย์สมิทธิ ศิริภัทร์ และ คุณหญิงปิยาภัสร์ ภิรมย์ภักดี ในเรื่องคุณภาพของผ้าไหมไทยที่ปัจจุบันมีความกระด้าง ไม่มีความนุ่มนวลเหมือนผ้าไหมในสมัยโบราณ

ผ้าไหมยกทอง ลายตราสัญลักษณ์งานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว



"เมื่อได้รับฟังพระราชเสาวนีย์ดังกล่าวจาก

อาจารย์สมิทธิ ด้วยความที่ผมเป็นคนสุรินทร์ ตั้งแต่เล็กก็จะเห็นการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมไว้ใช้ทอผ้ามาโดยตลอด ผมก็เลยรับอาสาท่านกลับมาที่จังหวัดสุรินทร์ เพื่อดูว่าที่นี่ยังมีการทอผ้าไหมแบบโบราณอยู่หรือเปล่า

"ซึ่ง ณ ตอนที่รับอาสาจากอาจารย์สมิทธิ ชาวบ้านที่ยังคงทอผ้าแบบโบราณนั้นเหลือน้อยเต็มที เนื่องจากชาวบ้านนิยมทอผ้าแบบสมัยใหม่มากกว่าคือ ใช้ไหมโรงงาน ใช้สีเคมีย้อมผ้า เป็นต้น แต่ก็ยังคงหลงเหลือชาวบ้านที่ทอผ้าแบบโบราณอยู่บ้าง ผมจึงรวบรวมชาวบ้านเหล่านั้นมาแล้วฟื้นกรรมวิธีการทอไหมแบบโบราณขึ้น ตั้งแต่การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การสาวไหมและวิธีการย้อมสีแบบดั้งเดิม จนกระทั่งได้ผ้าไปทูลเกล้าฯ ถวาย สมเด็จพระบรมราชินีนาถทอดพระเนตร" อาจารย์วีรธรรมเล่า

อาจารย์วีรธรรมเล่าต่อ พระองค์ท่านโปรดผ้าของเราเป็นอย่างมาก จึงมีรับสั่งให้เชิญชาวบ้านหมู่บ้านท่าสว่างกลุ่มนั้นเข้ากรุงเทพฯ เพื่อมาสอนกระบวนการผลิตผ้าไหมโบราณที่สวนจิตรลดา ทำให้หลังจากนั้นเป็นต้นมา จันทรโสมาได้ทูลเกล้าฯ ถวายผ้า แด่สมเด็จพระบรมราชินีนาถ เสมอมา ซึ่งคนทั่วไปจะรู้จักเราก็ตอนที่ได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไว้สำหรับตัดชุดของบรรดาผู้นำในการประชุมสุดยอดผู้นำเอเปค

วีรธรรม ตระกูลเงินไทย



"ความโดดเด่นของผ้าไหมจันทรโสมาก็คือ เป็นผ้าที่มีการผสมผสานกันระหว่างสองวัฒนธรรมคือ วัฒนธรรมการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การย้อมสี การทอและการผลิตแบบดั้งเดิมของคนจังหวัดสุรินทร์ กับวัฒนธรรมการใช้ลวดลายชั้นสูงแบบราชสำนักโบราณ ซึ่งมีชื่อเรียกว่า ผ้ายกราชสำนัก"

ซึ่ง อาจารย์วีรธรรมยังได้เล่าประเภทและเรื่องราวของผ้าราชสำนักให้ฟังเพิ่มเติมว่า ผ้าในราชสำนักมีอยู่ด้วยกัน 3 ประเภท คือ ผ้าปูม (ผ้ามัดหมี่) ผ้ายก และผ้าลาย อย่างการนุ่งผ้าในราชสำนักเป็นเรื่องที่สำคัญมาก เนื่องจากลวดลายของผ้าที่นุ่งจะกำกับหรือบอกบรรดาศักดิ์ของขุนนางคนนั้นได้ พูดอย่างง่ายๆ ก็คือว่า ขุนนางที่บรรดาศักดิ์น้อยก็จะนุ่งผ้าที่มีลวดลายน้อย แต่ถ้าขุนนางที่มีบรรดาศักดิ์สูงก็จะนุ่งผ้าที่มีลวดลายมากนั่นเอง

"ผ้าในราชสำนักเป็นผ้าเฉพาะ เป็นเครื่องแบบของขุนนางและข้าราชการ ฉะนั้น การนุ่งหรือการใช้ใช่ว่าใครก็จะนำไปทำเลียนแบบได้ ซึ่งผ้าราชสำนักยังมีความสัมพันธ์กับผ้าไหมโฮล ผ้าพื้นเมืองของจังหวัดสุรินทร์อีกด้วย" อาจารย์วีรธรรมกล่าว

หลังจาก จันทรโสมา กลุ่มทอผ้าไหมยกทอง บ้านท่าสว่าง จังหวัดสุรินทร์ เริ่มมีชื่อเสียงจากการได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไว้ใช้สำหรับในพิธีการสำคัญๆ ของประเทศ ทำให้เริ่มมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติให้ความสนใจเข้าชมกระบวนการผลิตเป็นจำนวนมาก

"นักท่องเที่ยวเข้าเยี่ยมชมเราเยอะ อีกทั้งทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และทางจังหวัดได้เข้ามาส่งเสริมการท่องเที่ยวให้ด้วย ทำให้ปัจจุบันตำบลท่าสว่าง จึงมีผ้าจากทั่วทั้งจังหวัดสุรินทร์มารวมกันอยู่ที่นี่ พื้นที่ตรงนี้จึงเป็นแหล่งซื้อขายผ้าไหมไปโดยปริยาย" อาจารย์วีรธรรมกล่าว

สำหรับผู้ที่สนใจเดินทางไปสถานที่ทอผ้าไหมยกทอง บ้านท่าสว่าง จังหวัดสุรินทร์

ล่าสุด มติชนอคาเดมี กำลังจะพาท่านไปที่จันทรโสมา เพื่อเข้าชมกระบวนการผลิตผ้า ตั้งแต่การย้อมสีผ้าไปจนถึงวิธีการทอผ้าไหมกันอย่างใกล้ชิดสุดสุด ในทัวร์ศิลปวัฒนธรรม "เที่ยวปราสาทหิน ถิ่นอีสานใต้ สุรินทร์-บุรีรัมย์" กับ ผศ.ดร.ศานติ ภักดีคำ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ไทย-เขมร ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 20-22 ตุลาคม

นอกจากไปชมกระบวนการผลิตผ้าไหมที่จันทรโสมาแล้ว ทัวร์นี้ยังพาไปเที่ยวชมปราสาทหินสำคัญๆ ในอีสานใต้อีกด้วย ปราสาทหินพนมรุ้ง, ปราสาทเมืองต่ำ จ.บุรีรัมย์ กลุ่มปราสาทตาเมือน, ปราสาทบ้านพลง จ.สุรินทร์

ผู้ใดสนใจเดินทางเรียนรู้วัฒนธรรมขอมโบราณ ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ มติชนอคาเดมี โทร.0-2954-3977-84 ต่อ 2113, 2114, 2123 และ 2124

หน้า 20,มติชนรายวัน ฉบับวันศุกร์ที่ 28 กันยายน 2555









นวัตกรรมใหม่“ข้าวกล้องงอกไร้มอด” เก็บนานนับปี ไม่พึ่งถุงสุญญากาศ
สาวก BlackBerry มีช้ำ เมื่อได้เห็นราคาล่าสุดในปัจจุบันนี้!!
ไปดู "ตกหมึก" ที่เกาะช้าง กิจกรรมสุดฮิตยามค่ำคืน (ชมคลิป)
"จักรยาน-โซฟา" งานดีไซน์สุดล้ำจากมาสด้า
ผู้บริหารไทยสมายล์ขอขมา "ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร" หลังพิมพ์ชื่อผิดลงนิตยสาร
ราวปาฏิหาริย์ "ดอน จมูกบาน" ต่อสู้มะเร็งตับมานาน 5 ปี ทุกวันนี้เหมือนคนไม่เคยป่วย!
เจ้าของทำบุญให้"เจ้าเจ๋ง"สุนัขแสนรู้ ตายแล้วซากแห้งคล้ายหิน
รักยังหวานชื่น "ปีใหม่" โพสต์หวานครบรอบเเต่งงาน "ป๋าต๊อบ" 5 ปี
หมดยุคหน่อมเเน้ม "เก้า จิรายุ" เล่นกล้ามฟิตหุ่นสลัดลุคหนุ่มน้อย!!
ทองในปท.เช้านี้ราคาลงพรวด 150 บาท ทองแท่งขายออกเหลือบาทละ 18,250 รูปพรรณขายออกบาทละ 18,650
ลืมกันหรือยัง? "นิ้ง กุลสตรี" สาวสวยหน้าหวานในวัย 41 กะรัต
คนดูวันแรกทำไง? ท่านมุ้ยตัดต่อ-แก้ไขซีจี "นเรศวร6" ใหม่ 10 เม.ย. เริ่มฉายเวอร์ชั่น 2 ชม.
เสียงจากคนญี่ปุ่น กรณี"แก๊งฮอร์โมน"เต้นกลางรถไฟฟ้าที่ญี่ปุ่น
แค่อินไปหน่อย! "บอย โกสิยพงษ์" แจง หลังเสนอให้ปิดใช้อินเตอร์เน็ตในไทย 10 ปี!
ไม่มีเขิน! ชาวเน็ตปลื้ม"จา พนม"พูดอังกฤษปร๋อ ในงานพรมแดง"Fast 7"
การขอใบอนุญาตขายทอดตลาดและค้าของเก่า
งานประเพณี “สืบชะตาผู้อาวุโสหมื่นปี”
สนง.พัฒนาพิงคนคร (องค์การมหาชน)
iSWOP กับ AIS
จังหวัดแพร่จัดงานประเพณีสืบชะตาผู้อาวุโสหมื่นปี