ยล"ผ้าไหมยกทอง" "จันทรโสมา" ผืนละเฉียดแสน

วันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2555 เวลา 10:00:26 น.




โดย ขจรศักดิ์ สิริพัฒนกรชัย




ขั้นตอนการทอผ้าไหมยกทองของจันทรโสมา

กล่าวถึง "บ้านท่าสว่าง" ตำบลท่าสว่าง อำเภอเมืองสุรินทร์ ผู้คนทั่วไปอาจจะไม่รู้จัก

แต่ถ้าพูดว่า "หมู่บ้านผ้าไหมเอเปค" คงน่าจะเป็นที่คุ้นหูของใครหลายคนขึ้นมาบ้าง เนื่องจากหมู่บ้านแห่งนี้มีชื่อเสียงโด่งดังมาจากการได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไหมยกทองโบราณ ไว้ใช้สำหรับตัดเสื้อและผ้าคลุมไหล่ให้กับผู้นำและคู่สมรส เมื่อครั้งที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดผู้นำเอเปคในปี พ.ศ.2546

ไม่เพียงแค่นั้น เนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี หมู่บ้านแห่งนี้ก็ยังได้รับความไว้วางใจให้ออกแบบและทอผ้าไหม เพื่อนำไปเป็นผ้าคลุมพระอังสาแด่พระราชอาคันตุกะที่เสด็จฯมาทรงร่วมฉลองการครองราชย์ครบ 60 ปี ของในหลวง อีกด้วย

ซึ่งผู้ที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงหลักในการพัฒนาคิดค้นวิธีการทอผ้าและควบคุมการผลิตในทุกๆ เซนติเมตรของผ้าไหมที่นี่ก็คือ อาจารย์วีรธรรม ตระกูลเงินไทย หัวหน้ากลุ่มจันทรโสมา หมู่บ้านท่าสว่าง

และนอกจากนี้ อาจารย์วีรธรรมยังเป็นอาจารย์พิเศษของมูลนิธิศิลปาชีพพิเศษ สวนจิตรลดาอีกด้วย

อาจารย์วีรธรรมเล่าให้ฟังว่า กลุ่มจันทรโสมาเกิดขึ้นมาได้เพราะ พระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งเคยรับสั่งไว้กับท่าน

อาจารย์สมิทธิ ศิริภัทร์ และ คุณหญิงปิยาภัสร์ ภิรมย์ภักดี ในเรื่องคุณภาพของผ้าไหมไทยที่ปัจจุบันมีความกระด้าง ไม่มีความนุ่มนวลเหมือนผ้าไหมในสมัยโบราณ

ผ้าไหมยกทอง ลายตราสัญลักษณ์งานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว



"เมื่อได้รับฟังพระราชเสาวนีย์ดังกล่าวจาก

อาจารย์สมิทธิ ด้วยความที่ผมเป็นคนสุรินทร์ ตั้งแต่เล็กก็จะเห็นการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมไว้ใช้ทอผ้ามาโดยตลอด ผมก็เลยรับอาสาท่านกลับมาที่จังหวัดสุรินทร์ เพื่อดูว่าที่นี่ยังมีการทอผ้าไหมแบบโบราณอยู่หรือเปล่า

"ซึ่ง ณ ตอนที่รับอาสาจากอาจารย์สมิทธิ ชาวบ้านที่ยังคงทอผ้าแบบโบราณนั้นเหลือน้อยเต็มที เนื่องจากชาวบ้านนิยมทอผ้าแบบสมัยใหม่มากกว่าคือ ใช้ไหมโรงงาน ใช้สีเคมีย้อมผ้า เป็นต้น แต่ก็ยังคงหลงเหลือชาวบ้านที่ทอผ้าแบบโบราณอยู่บ้าง ผมจึงรวบรวมชาวบ้านเหล่านั้นมาแล้วฟื้นกรรมวิธีการทอไหมแบบโบราณขึ้น ตั้งแต่การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การสาวไหมและวิธีการย้อมสีแบบดั้งเดิม จนกระทั่งได้ผ้าไปทูลเกล้าฯ ถวาย สมเด็จพระบรมราชินีนาถทอดพระเนตร" อาจารย์วีรธรรมเล่า

อาจารย์วีรธรรมเล่าต่อ พระองค์ท่านโปรดผ้าของเราเป็นอย่างมาก จึงมีรับสั่งให้เชิญชาวบ้านหมู่บ้านท่าสว่างกลุ่มนั้นเข้ากรุงเทพฯ เพื่อมาสอนกระบวนการผลิตผ้าไหมโบราณที่สวนจิตรลดา ทำให้หลังจากนั้นเป็นต้นมา จันทรโสมาได้ทูลเกล้าฯ ถวายผ้า แด่สมเด็จพระบรมราชินีนาถ เสมอมา ซึ่งคนทั่วไปจะรู้จักเราก็ตอนที่ได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไว้สำหรับตัดชุดของบรรดาผู้นำในการประชุมสุดยอดผู้นำเอเปค

วีรธรรม ตระกูลเงินไทย



"ความโดดเด่นของผ้าไหมจันทรโสมาก็คือ เป็นผ้าที่มีการผสมผสานกันระหว่างสองวัฒนธรรมคือ วัฒนธรรมการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การย้อมสี การทอและการผลิตแบบดั้งเดิมของคนจังหวัดสุรินทร์ กับวัฒนธรรมการใช้ลวดลายชั้นสูงแบบราชสำนักโบราณ ซึ่งมีชื่อเรียกว่า ผ้ายกราชสำนัก"

ซึ่ง อาจารย์วีรธรรมยังได้เล่าประเภทและเรื่องราวของผ้าราชสำนักให้ฟังเพิ่มเติมว่า ผ้าในราชสำนักมีอยู่ด้วยกัน 3 ประเภท คือ ผ้าปูม (ผ้ามัดหมี่) ผ้ายก และผ้าลาย อย่างการนุ่งผ้าในราชสำนักเป็นเรื่องที่สำคัญมาก เนื่องจากลวดลายของผ้าที่นุ่งจะกำกับหรือบอกบรรดาศักดิ์ของขุนนางคนนั้นได้ พูดอย่างง่ายๆ ก็คือว่า ขุนนางที่บรรดาศักดิ์น้อยก็จะนุ่งผ้าที่มีลวดลายน้อย แต่ถ้าขุนนางที่มีบรรดาศักดิ์สูงก็จะนุ่งผ้าที่มีลวดลายมากนั่นเอง

"ผ้าในราชสำนักเป็นผ้าเฉพาะ เป็นเครื่องแบบของขุนนางและข้าราชการ ฉะนั้น การนุ่งหรือการใช้ใช่ว่าใครก็จะนำไปทำเลียนแบบได้ ซึ่งผ้าราชสำนักยังมีความสัมพันธ์กับผ้าไหมโฮล ผ้าพื้นเมืองของจังหวัดสุรินทร์อีกด้วย" อาจารย์วีรธรรมกล่าว

หลังจาก จันทรโสมา กลุ่มทอผ้าไหมยกทอง บ้านท่าสว่าง จังหวัดสุรินทร์ เริ่มมีชื่อเสียงจากการได้รับคัดเลือกให้ทอผ้าไว้ใช้สำหรับในพิธีการสำคัญๆ ของประเทศ ทำให้เริ่มมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติให้ความสนใจเข้าชมกระบวนการผลิตเป็นจำนวนมาก

"นักท่องเที่ยวเข้าเยี่ยมชมเราเยอะ อีกทั้งทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และทางจังหวัดได้เข้ามาส่งเสริมการท่องเที่ยวให้ด้วย ทำให้ปัจจุบันตำบลท่าสว่าง จึงมีผ้าจากทั่วทั้งจังหวัดสุรินทร์มารวมกันอยู่ที่นี่ พื้นที่ตรงนี้จึงเป็นแหล่งซื้อขายผ้าไหมไปโดยปริยาย" อาจารย์วีรธรรมกล่าว

สำหรับผู้ที่สนใจเดินทางไปสถานที่ทอผ้าไหมยกทอง บ้านท่าสว่าง จังหวัดสุรินทร์

ล่าสุด มติชนอคาเดมี กำลังจะพาท่านไปที่จันทรโสมา เพื่อเข้าชมกระบวนการผลิตผ้า ตั้งแต่การย้อมสีผ้าไปจนถึงวิธีการทอผ้าไหมกันอย่างใกล้ชิดสุดสุด ในทัวร์ศิลปวัฒนธรรม "เที่ยวปราสาทหิน ถิ่นอีสานใต้ สุรินทร์-บุรีรัมย์" กับ ผศ.ดร.ศานติ ภักดีคำ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ไทย-เขมร ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 20-22 ตุลาคม

นอกจากไปชมกระบวนการผลิตผ้าไหมที่จันทรโสมาแล้ว ทัวร์นี้ยังพาไปเที่ยวชมปราสาทหินสำคัญๆ ในอีสานใต้อีกด้วย ปราสาทหินพนมรุ้ง, ปราสาทเมืองต่ำ จ.บุรีรัมย์ กลุ่มปราสาทตาเมือน, ปราสาทบ้านพลง จ.สุรินทร์

ผู้ใดสนใจเดินทางเรียนรู้วัฒนธรรมขอมโบราณ ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ มติชนอคาเดมี โทร.0-2954-3977-84 ต่อ 2113, 2114, 2123 และ 2124

หน้า 20,มติชนรายวัน ฉบับวันศุกร์ที่ 28 กันยายน 2555









รีวิว "นาวารา ดับเบิลแค็บ" ปิกอัพขับสนุก
อินไซด์ซีเกมส์ : ชมคลิป!!! แข้งไทยชุดซีเกมส์ซิวชัยนัดแรก-ระเบิดฟอร์มไล่ยิง"ลาว"ครึ่งโหล
รู้ยัง! บัญชีเงินเดือนขั้นต่ำ-ขั้นสูง ข้าราชการอุดมศึกษา ฉบับใหม่
นาทีผ่านเฉียดตาย! "เขาทราย" เผยอาการป่วยหลังถูกหามเข้าไอซียูด่วน!!
หนูไม่รู้! "วาววา ณิชารีย์" ไม่ทราบผู้จัดรวมตัวเเบน ลั่นขอทำหน้าที่ให้ดีที่สุด
"เสี่ยปุ้มปุ้ย"ร่อนเอกสารแจง หลังถูกพี่ฟ้องห้ามใช้นามสกุล ชี้ไม่ควรโต้กันทางสาธารณะ
ศาลสั่งประหาร "พันศักดิ์" คดีเผานั่งยางเทพเจ้าสองแผ่นดิน "เสี่ยอ้วน โรงเกลือ"
สาวโชว์ใบสั่งโม้มี"แบ็กดี"พบตร. เผย โพสต์แค่5นาที ไม่คิดว่าบานปลาย
"จตุพร" ชี้การแก้ไขร่างรธน.เริ่มเละจนหาจุดอะไรไม่ได้แล้ว ประเมินฉบับนี้ไม่ได้ใช้
เปลี่ยนไม่ผ่าน ผ่านไม่เปลี่ยน โดย ผาสุก พงษ์ไพจิตร
รู้จัก "พอร์นนัลโด้" จอมถล่มประตูแห่งวงการหนังโป๊ญี่ปุ่น ลั่นจะทำงานจนอายุ 100 ปี!
อุทาหรณ์คนอยากสวย "ส้ม ตีสิบ" หลงเชื่อหมอกระเป๋าหลอกฉีดซิลิโคนเหลว ทำหน้าเกือบพัง!
เพจดังยกกรณีศึกษา "กลกิโมโน-สุดแค้นแสนรัก" เมื่อดาราดังละครแป้ก แต่ดาราไม่ปังละครดัง!
เเชร์ว่อนกระฉ่อนเน็ต! ภาพ "ย่าแย้ม" สุดเเค้นเเสนรัก มีตัวตนอยู่จริง?
ชีวิตซุปเปอร์โมเดล "กุ้ง กุสุมา" ลำบากใจ นายเเนบประชิดตัวอย่างจัง!
"อมตะรีท"ทางเลือกลงทุนยุคดอกเบี้ยขาลง รับกระแสต่างชาติแห่ยึดไทยเป็นฐานผลิตของภูมิภาค
“เชื่อในความแตกต่าง” คลิปวีดีโอที่จะสร้างกำลังใจและแรงผลักดันให้คุณ!!
"อมตะรีท"ทางเลือกลงทุนยุคดอกเบี้ยขาลง รับกระแสต่างชาติแห่ยึดไทยเป็นฐานผลิตของภูมิภาค
“เชื่อในความแตกต่าง” คลิปวีดีโอที่จะสร้างกำลังใจและแรงผลักดันให้คุณ!!