รู้เรื่องดิน ทำกินได้ตลอดชาติ

วันที่ 02 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 เวลา 11:43:40 น.





ห้องเรียนดั้นด้นค้นหารหัสลับทรัพยากรดิน



บรรยากาศร่มรื่นภายในศูนย์วิจัยฯ



สถิระ อุดมศรี นักสำรวจดินชำนาญการพิเศษ



การสาธิตวิธีทดสอบหาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในดิน



การทดสอบความอุดมสมบูรณ์ของดิน



ชุดเครื่องมือทดสอบดิน



ตัวอย่างการใช้ พ.ด.ทำปุ๋ยหมัก



หลุมทดลองเพื่อการเรียนรู้เรื่องดิน



ผลิตภัณฑ์ พ.ด.ชนิดต่างๆ แจกฟรีให้เกษตรกร



ร่วมกันปลูกต้นไม้เป็นที่ระลึก


Delight Moment 84 / สุมิตรา จันทร์เงา

แดดเปรี้ยงปลายเดือนมีนาคม พวกเราและรองอธิบดีด้านวิชาการ กรมพัฒนาที่ดิน “กุลรัศมิ์ อนันต์พงษ์สุข” ถึงกับต้องใส่หมวกปีกกว้างและกางร่มแยกย้ายกันปลูกต้นไม้หลายชนิด


ต้นไม้เหล่านี้เป็นต้นไม้ประจำจังหวัด 77 จังหวัด ถูกคัดสรรมาให้เป็นต้นไม้ประจำตัวของคนปลูก มีป้ายชื่อตัวเองปักกำกับเอาไว้ทุกต้น


มันเป็นเครื่องผูกพันให้เรากลับไปเยี่ยม “ศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน อำเภอปากช่อง” อีกครั้งในวันข้างหน้า

 


ศูนย์วิจัยแห่งนี้มีเนื้อที่กว้างขวางถึง 625 ไร่  เป็นศูนย์พัฒนาที่ดินแห่งแรกของกรมพัฒนาที่ดิน ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2542  เพื่อดำเนินงานด้านอนุรักษ์ดินและน้ำเป็นหลัก ปัจจุบันมีบทบาทเป็นศูนย์กลางงานวิจัยพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน ได้แก่ งานวิจัยด้านอนุรักษ์ดินและน้ำ การปรับปรุงบำรุงดิน การแก้ไขดินปัญหา การทำเกษตรอินทรีย์ งานถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน และเป็นแหล่งเรียนรู้แบบเบ็ดเสร็จด้านการพัฒนาที่ดินให้กับประชาชนและผู้สนใจได้เลือกนำไปปฏิบัติ


ล่าสุดนี้กรมพัฒนาที่ดินกำลังปรับปรุงให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรแห่งใหม่ในอนาคต 


โครงการวิจัยที่กำลังดำเนินงานอยู่มีมากมายนับไม่ถ้วน ที่โดดเด่นอย่างยิ่งก็คือชุดโครงการวิจัยการจัดการดินเพื่อเพิ่มผลผลิตพืชในพื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์  ชุดโครงการวิจัยการศึกษาการใช้ประโยชน์ซิลิคอนในการเพาะปลูกพืชระบบเกษตรอินทรีย์ งานผลิตกล้าหญ้าแฝกเพื่อแจกจ่าย รวมทั้งโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี 

 

 

บรรยากาศร่มรื่นภายในศูนย์วิจัยฯ

 


และที่น่าสนใจศึกษาอย่างยิ่งก็คือ ศูนย์เรียนรู้การพัฒนาที่ดินตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง เนื้อที่ 13 ไร่ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการทำเกษตรอินทรีย์เพื่อใช้ประโยชน์ที่ดินได้อย่างยั่งยืน                   


ด้วยกิจกรรมที่เป็นประโยชน์หลากหลายขนาดนี้ทำให้มีผู้เข้าเยี่ยมชมศูนย์ฯมากมายหลายพันคนในแต่ละปี

 


....

 


เราถูกจับเข้าห้องเรียนอีกครั้งเพื่อค้นหารหัสลับทรัพยากรดินที่คนส่วนใหญ่มีความรู้น้อยกว่าเรื่องน้ำมาก


ฉันเพิ่งรู้ในวันนั้นเองว่าเรื่องดินสำคัญจริงๆ ถ้าเรารู้เรื่องดินกันจริงๆก็จะรู้วิธีทำกินได้ตลอดชาติ!


แต่น่าเสียดายยิ่งนักที่เกษตรกรชาวไร่ชาวนาบ้านเราไม่ได้ให้ความสนใจใฝ่รู้เรื่องดินกันอย่างจริงๆจังๆ ทั้งที่มันเป็นปัจจัยหลักที่จะทำให้เกิดความสมบูรณ์และมั่งคั่งของผลผลิตจากท้องไร่ท้องนาทุกชนิด


ทำไมดินสำคัญ?


ก็เพราะดินเป็นบ่อเกิดของอาหาร ยารักษาโรค เป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นที่ตั้งบ้านเรือนที่อยู่อาศัยของมนุษย์ เป็นที่กักเก็บน้ำหล่อเลี้ยงชีวิตพืช สัตว์ เป็นแหล่งให้อากาศหายใจแก่พืช ช่วยให้รากพืชมีที่ยึดเหนี่ยวและยืนต้นได้อย่างมั่นคงแข็งแรง และเป็นแหล่งอาหารที่พืชจำเป็นต้องใช้ในกระบวนการต่าง ๆ เพื่อสร้างดอก ใบ และผล


สถิระ อุดมศรี นักสำรวจดินชำนาญการพิเศษของกรมพัฒนาที่ดินบอกเราว่า ดินดีในฝันของคนรักต้นไม้ควรประกอบด้วย อนินทรีย์ 45% อินทรียวัตถุ 5% น้ำ 25% อากาศ 25%
แต่ดินดีในฝันก็คือความฝันจริงๆเพราะสภาพความอุดมสมบูรณ์ของดินในประเทศไทยลดน้อยถอยลงตามลำดับจนแทบจะไม่เหลือพื้นที่ดินดีให้เห็นแล้ว

 


ปัญหาใหญ่ของทรัพยากรดินในบ้านเราคือความเสื่อมโทรมของดิน ซึ่งมีสาเหตุมาจากสภาพ ธรรมชาติร่วมกับฝีมือมนุษย์


สภาพธรรมชาติที่เทวดาให้มากับแต่ละพื้นที่ก็คือ ดินเค็ม ดินเปรี้ยว ดินอินทรีย์ แล้วแต่ว่าที่ทางของใครจะได้เปรียบในความอุดมสมบูรณ์ขนาดไหน


ส่วนฝีมือมนุษย์ที่สร้างความฉิบหายให้ตัวเองทั้งโดยไม่รู้และโดยที่รู้แต่ไม่นึกว่าจะเป็นปัญหาใหญ่ก็คือ การใช้ที่ดินไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการ เช่น การเปิดหน้าดิน การไถพรวน การปลูกพืชเชิงเดี่ยว

 


ถ้าฉันเป็นเกษตรกร ก็คงตกใจมากกับตัวเลขเหล่านี้


ปัจจุบันที่ดินเพื่อการเกษตรในประเทศไทยมีอยู่ 152 ล้านไร่ ในจำนวนนี้ เป็นที่นา 72 ล้านไร่ ที่ไร่ 33 ล้านไร่ สวนผลไม้และไม้ยืนต้น 33 ล้านไร่ และที่ปลูกผัก ไม้ดอกไม้ประดับและทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ราว2.50 ล้านไร่


แต่สถานการณ์ดินไทยมีสภาพที่เป็นปัญหาดังนี้


 - ดินเค็ม     14.3 ล้านไร่
 - ดินทรายจัด   12.5 ล้านไร่
 - ดินตื้น    46.1 ล้านไร่
 - ดินเปรี้ยวจัด   6.2   ล้านไร่
 - ดินอินทรีย์   0.3   ล้านไร่
 - ดินกรด    95.4 ล้านไร่
 - ดินดาน    27.3 ล้านไร่
 - ดินปนเปื้อน....  -

 

รวมกันแล้วเกิน 200 ล้านไร่ ซึ่งบางส่วนอาจเป็นพื้นที่ทับซ้อนกัน!

 

 

ตัวอย่างการใช้ พ.ด.ทำปุ๋ยหมัก


ตัวเลขดินมีปัญหานี้มากกว่าดินเพื่อการเกษตรที่มีอยู่จริงด้วยซ้ำ สะท้อนให้เห็นถึงวิกฤติดินไทยที่น่ากลัวอย่างยิ่ง เพราะคุณสมบัติของดินเหล่านี้ไม่เหมาะสำหรับเพาะปลูก ทำให้ได้ผลผลิตน้อยหรือต่ำ และอาจกระทบต่อระบบนิเวศรุนแรง


นอกจากปัญหาความเสื่อมโทรมของดินแล้ว ปัญหารองลงมาซึ่งอยู่ในขั้นวิกฤติเช่นกัน ก็คือ  การชะล้างพังทลายของดิน 


กระบวนการที่ทำให้เกิดการสูญเสียหน้าดินมีตั้งแต่การชะล้างของเม็ดฝน การไหลบ่าของน้ำผ่าหน้าดิน แรงลม ซึ่งเป็นความเสียหายตามะรรมชาติที่เกิดขึ้นเป็นปกติแต่ก็ไม่ค่อยรุนแรงและมีผลต่อเศรษฐกิจมากนัก


ตัวที่ร้ายกว่ามากก็คือการชะล้างโดยฝีมือมนุษย์ ซึ่งส้รางความเสียหายรุนแรงและมีผลต่อเศรษฐกิจโดยตรง

 


ฝีมือมนุษย์ทำลายดินที่ร้ายกาจที่สุดก็คือ การใช้ดินอย่างไม่บันยะบันยัง เช่น ปลูกข้าวปีละ 3 ครั้งโดยไม่ยอมให้ดินได้พัก หรือใช้ดินผิดประเภทดังเช่น การปลูกยางพาราในนาข้าว หรือบนไหล่เขา ปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่ฝนน้อย ความชื้นต่ำ เป็นต้น


ตัวเลขนี้ก็ต้องใส่เครื่องหมายตกใจเอาไว้อีกครั้ง จากพื้นที่เกษตรกร 152 ล้านไร่ ประเทศไทยมีพื้นที่การชะล้างพังทลายของดินถึง 108 ล้านไร่!


 ผลเสียจากการชะล้างพังทลายของดินทำให้พื้นที่เพาะปลูกลดลง สูญเสียธาตุอาหารพืชและอินทรียวัตถุในดิน โครงสร้างดินถูกทำลายทำให้เก็บกักน้ำได้น้อยลง และยังทำให้เกิดการตกตะกอนในลำน้ำและอ่างน้ำ ซึ่งทั้งหมดนั้นนำไปสู่ผลผลิตที่น้อยลง


โห....ปัญหาหนักหนาสาหัสขนาดนี้ ชาวไร่ชาวนาที่แห่ปลูกพืชเชิงเดี่ยวกันโครมๆทั่วประเทศ รวมทั้งพวกที่เร่งปลูกข้าวปีละหลายครั้งเพื่อรับอานิสงส์จากโครงการรับจำนำข้าวจะรู้ตัวกันบ้างไหมนี่?

...

 

การสาธิตวิธีทดสอบหาจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในดิน

 

 


ห้องเรียนของศูนย์วิจัยน็อกพวกเราจนมึนงงไปหมด


แล้วทางออกล่ะมีไหม? และที่เราฝันกันนักหนาว่าจะสร้างประเทศไทยให้เป็น “ครัวของโลก” นั่นมันจะเป็นจริงได้แค่ไหน?


โจทย์เหล่านี้คือภาระหน้าที่ของกรมพัฒนาที่ดิน


รองอธิบดี กุลรัศมิ์ อนันต์พงษ์สุข เปรียบเทียบให้พวกเราเห็นภาพง่ายๆว่า ถ้าดินเป็นสิ่งมีชีวิตเหมือนคนๆหนึ่ง เมื่อถูกใช้งานมากจนโอเวอร์โหลดย่อมป่วยไข้เป็นธรรมดา ถึงเวลาก็ต้องไปหาหมอ ต้องรักษากันไปตามสภาพของโรค ต้องบำรุงร่างกายให้สมบูรณ์แข็งแรงมีสารอาหารครบหมู่ โด๊ปอาหารเสริมกินวิตามินเพื่อความเจริญเติบโตและแข็งแรงมีอายุต่อไปนานๆ แต่ถ้าป่วยแล้วไม่รักษาไม่ฟื้นฟูตัวเองก็ต้องปล่อยให้สิ้นชีวิตสถานเดียว

 

หลุมทดลองเพื่อการเรียนรู้เรื่องดิน

 

 


ตอนนี้กรมพัฒนาที่ดินก็เลยจัดการปัญหาเฉพาะหน้าอยู่ 3 แนวทางด้วยกัน ได้แก่


1.กำหนดเขตการใช้ที่ดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืชเศรษฐกิจ นำร่องด้วยพืช 6 ชนิด คือ ข้าว ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ มันสำปะหลัง ยางพารา อ้อย และปาล์มน้ำมัน โดยใช้ข้อมูลความเหมาะสมทางกายภาพของดิน สภาพเศรษฐกิจและสังคม และสภาพพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ จัดทำเป็นแผนที่ซึ่งจัดแบ่งพื้นที่ดินออกเป็นพื้นที่เหมาะสมมาก พื้นที่เหมาะสมปานกลาง พื้นที่เหมาะสมน้อย และพื้นที่ไม่เหมาะสม


2.ใช้เทคโนโลยีผลิตภัณฑ์ พด.(จุลินทรีย์เป็นตัวช่วยปรับปรุงบำรุงดิน) และนวัตกรรมความรู้ต่างๆ ซึ่งถือเป็นสินค้าที่กรมพัฒนาที่ดินมีอยู่


3.ใช้เครือข่ายหมอดินอาสาที่พัฒนาให้เป็นเกษตรกรปราดเปรื่อง

 

 

ชุดเครื่องมือทดสอบดิน

 

 


ทั้งหมดนั่นเป็นการแก้ปัญหาแบบกรมพัฒนาที่ดินที่ไม่ใช่การอัดปุ๋ยลงไปในดินอย่างเดียว แต่เน้นมาตรการปรับปรุงบำรุงดินอย่างมีหลักวิชาของการอนุรักษ์ดิน น้ำ และการใช้เทคโนโลยีชีวภาพทางดินมาช่วยฟื้นฟู


....

 


สรุปง่ายๆแบบภาษาชาวบ้านก็คือ


เกษตรกรทั่วประเทศโปรดทราบ.... หากท่านมีปัญหาเรื่องดินในพื้นที่ทำกินอยู่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องดินเค็ม ดินเปรี้ยว ดินกรด ฯลฯ ท่านอย่าเพิ่งแก้ปัญหาด้วยการอัดสารเคมีใดๆลงไปในดิน แต่ขอให้เดินไปหาสำนักงานพัฒนาที่ดินจังหวัดหรืออำเภอที่มีอยู่ทั่วประเทศ ไปขอคำแนะนำและถามหาผลิตภัณฑ์ พ.ด.ซึ่งมีแจกให้ฟรีๆ


ขอย้ำอีกครั้งว่าฟรี และมีเพียงพอแจกให้ทุกคน! ไม่ต้องเกรงใจที่จะขอ เพราะเป็นงบประมาณจากภาษีของพวกเราอยู่แล้ว


ได้พ.ด.มาแล้วหากยังใช้ไม่เป็นก็ให้ถามหา “หมอดินอาสา” ที่ตอนนี้มีอยู่มากมาย


ถ้าทำถึงขนาดนี้แล้วยังไม่ได้ผล ก็เลิกเป็นเกษตรกรกันเสียเถอะค่ะ

 

 









น้ำตาดอกไม้
คองเซียร์จมือโปร ไฮโซสุดแสบ
หนีกรุง...ไปปรุงฝัน ที่เขาใหญ่
ด้วยรักและศรัทธา : อุทยานหุ่นขี้ผึ้งสยาม บางแพ ราชบุรี
เล่นกับเซรามิก ที่เซร่า รีสอร์ท
นกแอ่นตุ้ง
ประวัติศาสตร์จีนฉบับย่อ : เรื่องราวที่ซ้อนทับ กับ ดาวรุ่งวิเสทแห่งเมืองจีน

ภาพหลุดทารกน้อย ลูก "น้ำตาล-ซาร่า" อดีตกิ๊กเก่า "ไมค์" ยืนยันฝ่ายชายกำลังจะเป็นพ่อคน
begin again .. "มาดามเจนี่" กับสาวหล่อนาม "จุ๊" ที่เค้าว่าได้ครองทั้งสี่ห้องหัวใจแล้ว
ศึกษา สังคม นารี มีรูป เป็นทรัพย์ ผ่าน มิสยูนิเวิร์ส
เมื่อเจ็บปวด...เธอจงเข้าครัว
ตัดเสียงถ่ายทอดสดกลางอากาศขณะ "ประวิตร โรจนพฤกษ์" ถาม คสช. ถึง รธน. ม.44 และ ม.48
ทำความรู้จัก "พรเพชร วิชิตชลชัย" กูรูกฎหมายคสช. ตัวเต็ง ประธาน กมธ.ยกร่าง รธน.
′สหพันธ์ยานยนต์′ ยกนิ้วชมพื้นสนาม ′บุรีรัมย์เซอร์กิต′ สุดเจ๋ง ยันใช้แข่งเอฟวันได้สบาย
เท้ามีกลิ่น...ทำลายบุคลิก อยากรู้แก้ได้อย่างไร คลิกซะ
นางงามรุ่นพี่จวก"น้ำเพชร"อ่วม! "แก้ม"ขอไว้อาลัย "เกรซ"ถามไม่ละอายใจ? "ฟ้า"เสนอสอนตอบคำถาม
อึ้ง ผู้สื่อข่าวมืออาชีพ ถึงกับ"ร้องไห้-เดินหนีกล้อง" สลดรายงานข่าวอิสราเอลถล่มกาซ่า (ชมคลิป)
สาวป.โท ผู้เสียหาย ถูกพนง.รถไฟข่มขืนเมื่อ 13 ปีก่อน เขียนจม.เปิดผนึกถึงหน.คสช.-ร.ฟ.ท.
ข้าราชการเฮ! คสช.ไฟเขียวแก้กฎหมายกบข. ให้ขรก.3แสนรายใช้สิทธิกลับรับบำนาญ
อีกหนึ่งด็อกเตอร์สถาปัตย์ จุฬาฯ โพสต์ ในระบอบปชต. พลเมืองมีสิทธิเลือกตั้งเท่าเทียมกัน
ชมภาพ สวีทหวาน มัลลิกา กับ ชายผู้โชคดี ก่อนลั่นระฆังวิวาห์ 30 สิงหาคม นี้
จากใจ "กิตติรัตน์ ณ ระนอง" กรณีจำนำข้าว ถึงอดีตนักการเมืองคนหนึ่งและคอลัมนิสต์รายหนึ่ง