"การเมือง"และการ"เมือง"เรื่องไข่ไก่

วันที่ 04 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 13:26:44 น.




โดย พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์



เรื่องราคาไข่ไก่ที่สูงขึ้นตอนนี้เป็นเรื่องจริง และเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเข้าใจสถานการณ์ที่เกิดขึ้น จากมุมมองและความรู้สึกของผู้คนที่มีต่อราคาสินค้า และ ความมั่นคงทางอาหาร (food security)

นอกจากนั้น ยังเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจสาธารณะ ในแง่ของการเข้าใจกลไกการผลิต การตัดสินใจเรื่องนโยบาย และการแสวงหาความร่วมมือกับผู้ที่เกี่ยวข้อง

เรื่องพวกนี้เป็นเรื่อง "การเมือง" อย่างแน่นอน โดยเฉพาะเป็นการเมืองในความหมายของ

ภารกิจและความรับผิดชอบของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนเสียงข้างมากจะต้องมีความกล้าหาญในการเผชิญหน้ากับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

และแน่นอนว่าไม่จำเป็นต้องหมายถึงการเมืองในความหมายของการเสียดสี เย้ยหยัน หรือทำลายล้างคนอื่นเพียงเพราะว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่เป็นไปตามอัตตา หรือความคิดและความถูกต้องของตัวเองและพวกตัวเองเท่านั้น

นอกจากนี้ การเป็นรัฐบาลในระบอบประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก ยังต้องมีจิตใจเปิดกว้างต่อคำวิพากษ์วิจารณ์ไม่ว่าคำวิพากษ์วิจารณ์นั้นจะมาด้วยความจริงใจ หรือมุ่งหมายทำร้าย เพราะรัฐบาลจะต้องยึดถือหลักการว่า แม้ว่าตนจะมาจากเสียงข้างมาก แต่เมื่อเป็นรัฐบาลแล้ว ก็เป็นรัฐบาลของทุกคน

ดังนั้น ความกล้าหาญในการเผชิญหน้ากับการวิพากษ์วิจารณ์ หรือข้อสงสัยต่างๆ ของทุกฝ่ายนั้นก็เป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญ เพราะเมื่อเข้ามาเป็นรัฐบาลแม้ว่าจะยึดหลักเสียงข้างมาก แต่เมื่อเป็นรัฐบาลแล้วก็ต้องยึดหลักว่าทุกข์สุขของทุกเสียงนั้นสำคัญเสมอ

ไม่ว่าเสียงที่อ้างว่าทุกข์นั้นจะทุกข์จริงหรือไม่ก็ตาม หรือความทุกข์ของบางคนอาจจะน้อยกว่าทุกข์ของคนอื่นๆ

บ่นมาพอสมควรแล้ว ก็ขอเข้าเรื่องไข่ไก่ที่ตั้งใจเขียนถึงแต่แรก



เรื่องที่หนึ่ง เรื่องราคาไข่ไก่นั้นเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะไข่ไก่นั้นเป็นโปรตีนราคาถูก ที่คนจำนวนมากสามารถซื้อหาได้

เรื่องนี้ถ้าย้อนไปไกลหน่อย การนำเอาไข่ไก่มาเป็นสินค้าและอาหารที่เป็นโปรตีนราคาถูกที่เข้าถึงได้นั้นก็เป็นเรื่องทางการเมืองตั้งแต่ต้น เพราะเป็นเรื่องที่รัฐบาลในอดีตนั้นเขาคิดค้นขึ้นมา (ถ้าจำไม่ผิดน่าจะเป็นรัฐบาลของหลวงพิบูลย์)

ก็คงเหมือนสมัยป๋านั่นแหละครับที่มีการส่งเสริมการดื่มนม โดยเฉพาะในหมู่นักเรียน

ดังนั้น เรื่องไข่ไก่นั้นจึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเมืองทั้งในแง่การเข้าใจภาระทางเศรษฐกิจและความจำเป็นทางโภชนาการของประชาชน

อย่าลืมว่ายังไงเราก็สามารถหาซื้อไข่ไก่ได้ในราคาที่ถูกกว่าโปรตีนจากสัตว์อย่างอื่น

หรือเอาเข้าจริงแม้แต่น้ำเต้าหู้หนึ่งถุงหรือถ้วยก็ยังแพงกว่าไข่ไก่เลยครับ

นอกจากนั้น อย่าลืมว่าด้วยความที่ไข่ไก่นั้นเป็นสินค้าที่ซื้อง่าย และต้องซื้อบ่อยเพราะเก็บได้ไม่นาน การขึ้นลงของราคาจึงมีผลต่อความรู้สึกของผู้คนเสมอ

เรื่องที่สอง เรื่องไข่ไก่นั้นเป็นเรื่องที่เกี่ยวเนื่องกับการทำความเข้าใจเรื่องการพัฒนาเมืองและชนบท และการพัฒนาประเทศด้วย เพราะไข่ไก่นั้นเป็นอาหารราคาถูกที่ซื้อหาได้ง่ายในเมือง

เรื่องของการเป็นแรงงานในเมืองนั้นจึงมีความสำคัญ ในการทำความเข้าใจเรื่องของความมั่นคงทางอาหาร และเรื่องของปัญหาที่คนในเมืองเผชิญอยู่ในเรื่องราคาสินค้า และสะท้อนความละเอียดอ่อนของรัฐบาลในการทำความเข้าใจทุกข์ของคนในเมือง

โดยเริ่มทำความเข้าใจก่อนว่า เป็นเรื่องแน่นอนที่เราต้องเข้าใจทั้งฝ่ายผู้ผลิตและผู้บริโภค นั่นคือสินค้าเกษตรนั้นถ้ามีราคาแพงขึ้นนั้น ก็น่าจะดีหากเรามีจุดยืนว่าสินค้าเกษตรนั้นนำมาซึ่งรายได้ของผู้ผลิตที่อยู่ในชนบท

และก็จะเป็นฐานสำคัญที่ทำให้ชนบทนั้นมั่งคั่งและพัฒนา และไม่แตกต่างกับภาคเมืองและอุตสาหกรรมมากนัก

แต่ในอีกทางหนึ่ง สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจก็คือ นับแต่อดีตนั้น แม้ว่าในทางหนึ่งรัฐบาลจะพยายามส่งเสริมและพัฒนาชนบทอย่างไรก็ตาม แต่ในอีกทางหนึ่งแล้ว รัฐบาลก็พยายามที่จะทำให้สินค้าเกษตรนั้นราคาไม่แพง เพื่อให้คนในเมืองนั้นสามารถบริโภคได้

และโดยหลักการแล้ว รัฐบาลต้องการส่งเสริมเมือง และอุตสาหกรรม เพื่อให้แรงงานส่วนเกินจากชนบทไหลเข้ามาในเมือง ดังนั้น หากสินค้าเกษตรแพง ราคาค่าครองชีพในเมืองก็จะแพงขึ้น และจะไม่ดึงดูดให้คนเข้ามาอยู่ในเมือง

ประสบการณ์อื่นๆ ที่น่าจะพูดถึงด้วยก็คือ  ยิ่งเมืองนั้นหมายถึงกรณีอย่างกรุงเทพฯด้วยแล้ว ภาพนี้ยิ่งชัดเจน เมื่อเทียบกับเมืองในต่างจังหวัด หรือเมืองหลวงของประเทศเพื่อนบ้าน ที่เรายังพบว่าคนที่ทำงานในเมืองนั้นยังสามารถทำอาหารมากินที่ทำงานได้ หรือแอบกลับไปกินอาหารกลางวันที่บ้านในตอนกลางวันได้

รวมทั้งการสามารถมีทางเลือกได้ว่า ถ้าราคาสินค้าบางอย่างแพง ก็อาจจะจับปลา หรือปลูกผักกินได้ หรือย้ายไปกินอาหารบางอย่างแทนได้

ดังนั้น ราคาอาหารที่แพงขึ้นเนื่องมาจากต้นทุนสินค้าเกษตรขึ้นราคานั้นจึงเป็นเรื่องของทุกข์ของคนเมือง โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อทำความเข้าใจเรื่องนี้คู่ไปกับการขึ้นราคาสินค้าและบริการที่ปราศจากการควบคุมตรวจสอบ

เช่นการขึ้นราคาอาหารปรุงสำเร็จอย่างมาก โดยที่เราอาจจะไม่ตั้งข้อสังเกต โดยอ้างว่าต้นทุนพลังงานขึ้นราคา สินค้าเกษตรขึ้นราคา และค่าแรงขึ้นราคา

ทั้งที่เอาเข้าจริง ราคาอาหารในเมืองนั้น ต้นทุนที่สำคัญที่สุดมาจาก "ราคาที่ดิน" มากกว่า เพราะทุกๆ จานทุกๆ มื้อนั้นเราจ่ายราคาให้เจ้าของกิจการจ่ายค่าเช่าที่ดินเสียมากกว่า (ดังนั้น การโวยวายว่าราคาอาหารแพงนั้น บางทีน่าสนใจมาก เพราะทำให้รู้ว่าที่ดินตรงไหนแพง)

รวมไปถึงสินค้าที่แอบขึ้นราคามากๆ ในช่วงนี้ก็คือ บรรดาน้ำหวาน และชากาแฟต่างๆ ที่ไม่ใช่พวกน้ำขวดนั่นแหละครับ



เรื่องที่สาม โดยหลักการแล้ว การขึ้นราคาสินค้าเกษตรนั้นก็เป็นเรื่องดีหากประโยชน์นั้นตกอยู่กับเกษตรกรอย่างแท้จริง แต่สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจโดยเฉพาะรัฐบาลในการแถลงต่อสาธารณะก็คือ ความเข้าใจถึงระบบการผลิตสินค้าเกษตรดังกล่าวด้วย

ไม่ใช่เข้าใจวงจรการออกไข่และไม่ออกไข่ของไก่ มากกว่าระบบการผลิตไข่ไก่ว่าใครผูกขาด และใครได้ประโยชน์จากการผลิตไข่ไก่ในวันนี้ เพราะเรื่องใหญ่นั้นไม่ใช่แค่การที่ไข่ไก่ปุ๊ดออกมาจากตูดไก่ แต่เราต้องเข้าใจระบบอุตสาหกรรมอาหารของประเทศ ที่เปลี่ยนไปจากระบบการเกษตรยังชีพหรือเกษตรรายย่อยในการผลิตสินค้าเกษตร

รวมทั้งระบบเกษตรพันธสัญญาต่างๆ ที่หมายรวมถึงการผลักเอาความเสี่ยงไปสู่เกษตรกรรายย่อยที่ทำงานภายใต้การควบคุมของรายใหญ่ใช่หรือไม่

นอกจากนี้แล้ว ถ้ามองเรื่องราคาไข่ไก่ในระดับโลกแล้ว ราคาไข่ไก่นั้นมีแนวโน้มที่จะขึ้นสูง และมีความผันผวนมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อผูกโยงกับสินค้าเกษตรอื่นๆ ที่กลายเป็นต้นทุนของไข่ไก่ เช่น ถั่วเหลือง

ในอีกทางหนึ่ง เมื่อพิจารณาในกรณีของไทยเองนั้น ราคาไข่ไก่นั้นพุ่งสูงขึ้นนับจากวิกฤตไข้หวัดนก ด้วยคำอธิบายว่าต้องมีการเพิ่มต้นทุนของการดูแลกระบวนการผลิตให้ได้มาตรฐาน

แต่ทั้งนี้และทั้งนั้น ไม่เคยมีการพยายามอธิบายว่าจะมีทางเลือกอื่นๆ ที่ทำให้ราคาไข่ไก่นั้นถูกลงได้ไหม หรือมีระบบการยืนยันว่าราคาไข่ไก่ที่เพิ่มขึ้นนั้นเกิดเพราะว่าเกษตรกรได้ประโยชน์จริง

เรามีแต่การประกาศราคาไข่ไก่ แต่เราเข้าไม่ถึงข้อมูลและงานวิจัยว่า ราคาไข่ไก่ที่เพิ่มขึ้นนั้น เกษตรกรได้กำไรมากขึ้นไหม? และกำไรนั้นเป็นธรรมกับทุกฝ่ายไหม? และอาจมีความเป็นไปได้ว่า กำไรเท่าเดิม แต่ต้นทุนที่สูงขึ้นนั้นอาจมาจากผู้ที่ผลิตหรือผูกขาดต้นทุนสินค้าตัวอื่น หรือการผลิตไข่ไก่นั้นมีลักษณะที่ผูกขาดได้มากขึ้น?

เรื่องแบบนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมากที่รัฐบาลจะต้องทำความเข้าใจและอธิบายให้ประชาชนเข้าใจ รวมทั้งคาดการณ์ล่วงหน้าได้ด้วยว่า ช่วงไหนราคาสินค้าไหนอาจจะมีแนวโน้มที่แพงกว่าปกติด้วยปัจจัยใดบ้าง



เมื่อพูดถึงเรื่องแบบนี้เราอาจจะต้องทำความเข้าใจและเห็นใจกรณีความพยายามในการแก้ไขปัญหาไข่ไก่ของรัฐบาลประชาธิปัตย์ที่เสนอให้ชั่งไข่ขาย เพราะในด้านหนึ่งรัฐบาลก็เข้าใจว่ามันมีค่าคัดไข่ที่เพิ่มต้นทุนเข้ามา

แต่ในอีกทางหนึ่งประชาชนเขาก็ต้องมีวัฒนธรรมในการบริโภคไข่ไก่ที่ต้องเลือกขนาดอยู่ดี ดังนั้น เราก็ต้องมองว่ารัฐบาลที่แล้วเขาเข้าใจระบบแต่อาจจะแก้ปัญหาไม่ถูก

เหมือนกับรัฐบาลนี้ที่เข้าใจว่าไก่ไม่ออกไข่ แต่ก็ต้องดูอยู่ดีว่าจะแก้ปัญหาได้อย่างไร หรือให้คำตอบได้ไหมว่าไข่ไก่เบอร์เดิมจะมีราคาที่เป็นธรรม (ซึ่งส่วนหนึ่งหมายถึงกลับไปสู่ราคาที่คนคุ้นเคยและรับได้ หรืออธิบายว่าราคาใหม่นั้นเป็นธรรมอย่างไร) ได้เมื่อไหร่

นอกจากนั้น ทางเลือกอื่นๆ ที่ในโลกนี้เขาพยายามแก้ไขก็คือ การสร้างเว็บไซต์ที่รายงานราคาไข่ไก่ที่ร้านค้าปลีกในกรณีของอังกฤษ หรือกรณีของอินเดียก็มีสมาคมค้าไข่ไก่และสัตว์ปีกที่ประกาศและกำหนดราคาในแต่ละแคว้น

ขณะที่ของไทยนั้นสมาคมทำนองนี้แทบจะไม่มีบทบาทและไม่ถูกกดดันจากสังคมเมื่อเป็นเรื่องเกี่ยวกับราคา และเว็บไซต์ของสมาคมนั้นไม่เกี่ยวเนื่องกับเรื่องราคา (มิพักต้องตั้งข้อสังเกตว่ากลายเป็นสมาคมของผู้ค้ารายใหญ่มากกว่าผู้ค้ารายย่อยเข้าไปอีก)

เอาล่ะครับ มาถึงตรงนี้แล้วก็คงต้องขอยืนยันว่าเรื่องไข่ไก่นั้นเป็นเรื่อง "การเมือง" และเรื่องการ "เมือง" แน่นอน

แต่จะ "เล่นการเมือง" เรื่องไข่ไก่กันแค่ไหนน่ะอีกเรื่องหนึ่งครับผม เพราะเมื่อเป็นรัฐบาลก็ต้องพร้อมเผชิญหน้ากับวิกฤตเรื่องนี้เสมอนั่นแหละครับ

หน้า 6,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่  4 มิถุนายน 2556








ทำไปได้! "นางเงือกหาดสมิหลา" อายุร่วม 50 ปีชำรุด เหตุนักท่องเที่ยวที่ขึ้นไปถ่ายรูปมากเกิน
"อำนวย"สั่งจัดกำลัง"ตำรวจ-ทหาร"ดูแลเข้ม งานทำบุญ100วัน"ไม้หนึ่ง ก.กุนที
ยูเอ็น-สหรัฐ ประณามอิสราเอลถล่มรร.ที่พักพิงชาวปาเลสไตน์-บัน คี มูน ชี้"น่าละอายโจมตีเด็กนอนหลับ"
พบลูกสุนัขประหลาดจมูกยื่นคล้ายงวงช้างชาวบ้านแห่ตีเลขเด็ด
อึ้ง พิธีกรเวียดนามแกล้ง"เหวี่ยง" ขว้างโทรศัพท์กับพื้น เหตุสายเข้าระหว่างออกอากาศ (ชมคลิป)
ปนัดดา เตือนผู้บริหาร เรื่องความไม่รู้จักวางตัวที่เหมาะสมกับระบบประเทศ
น้ำท่วมอุบลฯอ่วม 17 อำเภอ พื้นที่การเกษตรเสียหายกว่า 6 หมื่นไร่
การบ้าน คสช. การบ้าน ก่อนรัฐบาล สานต่อ เศรษฐกิจ
ครูเป็นห่วง! เด็กหญิงม.ต้นอยู่กับน้องในเพิงเก่าเพียงลำพัง ห้องน้ำมีเพียงผ้ากัน
สธ.เข้มแผนดูแลผู้แสวงบุญ หวังป้องกันไวรัสเมอร์ส-โควี
ทหารบุกอิมพีเรียล ลาดพร้าวขอยกเลิกจัดงานวันเกิด′แม้ว′ปลดป้ายรูป′ยิ่งลักษณ์-ทักษิณ′
ตัดเสียงถ่ายทอดสดกลางอากาศขณะ "ประวิตร โรจนพฤกษ์" ถาม คสช. ถึง รธน. ม.44 และ ม.48
คริสตี้ เคนนี่ย์ ทูตมะกัน พูดอะไร เมื่อคืนนี้ จนทำให้บางคน หงุดหงิด ตามไปดูคลิปชัดๆ ที่นี่
ชมคลิป วินาที "ทักษิณ" โผกอด "ยิ่งลักษณ์" ที่สนามบินกลางกรุงปารีส
ฟังชัดๆ เมื่อ นักข่าวไทย เรียก ยิ่งลักษณ์ ว่า ท่านนายกฯ ?(ชมคลิปข่าว)
"เจ็บ-ป่วย" เรื่องจิ๊บๆ ซื้อประกันสุขภาพ ออนไลน์ ง่ายเพียงตอบคำถาม 5 ข้อ ก็จบแล้ว!!
"Best Buy Moment" โอกาสทองของคนกำลังจะซื้อบ้าน 12 ก.ค. - 31 ส.ค. 57 นี้ เท่านั้น โดยเช็คราคา.คอม
10 เรื่องต้องรู้ ก่อนซื้อทองคำ โดยเช็คราคา.คอม
เปิดสุดยอดผลงานชนะเลิศในกิจกรรม “โอกาสสร้างได้ ไม่ต้องรอจับฉลาก” ไม่ดูไม่ได้จริงๆ
จองโรงแรมอย่างชาญฉลาด โดยเช็คราคา.คอม