"การเมือง"และการ"เมือง"เรื่องไข่ไก่

วันที่ 04 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 13:26:44 น.




โดย พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์



เรื่องราคาไข่ไก่ที่สูงขึ้นตอนนี้เป็นเรื่องจริง และเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเข้าใจสถานการณ์ที่เกิดขึ้น จากมุมมองและความรู้สึกของผู้คนที่มีต่อราคาสินค้า และ ความมั่นคงทางอาหาร (food security)

นอกจากนั้น ยังเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจสาธารณะ ในแง่ของการเข้าใจกลไกการผลิต การตัดสินใจเรื่องนโยบาย และการแสวงหาความร่วมมือกับผู้ที่เกี่ยวข้อง

เรื่องพวกนี้เป็นเรื่อง "การเมือง" อย่างแน่นอน โดยเฉพาะเป็นการเมืองในความหมายของ

ภารกิจและความรับผิดชอบของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนเสียงข้างมากจะต้องมีความกล้าหาญในการเผชิญหน้ากับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

และแน่นอนว่าไม่จำเป็นต้องหมายถึงการเมืองในความหมายของการเสียดสี เย้ยหยัน หรือทำลายล้างคนอื่นเพียงเพราะว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่เป็นไปตามอัตตา หรือความคิดและความถูกต้องของตัวเองและพวกตัวเองเท่านั้น

นอกจากนี้ การเป็นรัฐบาลในระบอบประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก ยังต้องมีจิตใจเปิดกว้างต่อคำวิพากษ์วิจารณ์ไม่ว่าคำวิพากษ์วิจารณ์นั้นจะมาด้วยความจริงใจ หรือมุ่งหมายทำร้าย เพราะรัฐบาลจะต้องยึดถือหลักการว่า แม้ว่าตนจะมาจากเสียงข้างมาก แต่เมื่อเป็นรัฐบาลแล้ว ก็เป็นรัฐบาลของทุกคน

ดังนั้น ความกล้าหาญในการเผชิญหน้ากับการวิพากษ์วิจารณ์ หรือข้อสงสัยต่างๆ ของทุกฝ่ายนั้นก็เป็นหลักการพื้นฐานที่สำคัญ เพราะเมื่อเข้ามาเป็นรัฐบาลแม้ว่าจะยึดหลักเสียงข้างมาก แต่เมื่อเป็นรัฐบาลแล้วก็ต้องยึดหลักว่าทุกข์สุขของทุกเสียงนั้นสำคัญเสมอ

ไม่ว่าเสียงที่อ้างว่าทุกข์นั้นจะทุกข์จริงหรือไม่ก็ตาม หรือความทุกข์ของบางคนอาจจะน้อยกว่าทุกข์ของคนอื่นๆ

บ่นมาพอสมควรแล้ว ก็ขอเข้าเรื่องไข่ไก่ที่ตั้งใจเขียนถึงแต่แรก



เรื่องที่หนึ่ง เรื่องราคาไข่ไก่นั้นเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะไข่ไก่นั้นเป็นโปรตีนราคาถูก ที่คนจำนวนมากสามารถซื้อหาได้

เรื่องนี้ถ้าย้อนไปไกลหน่อย การนำเอาไข่ไก่มาเป็นสินค้าและอาหารที่เป็นโปรตีนราคาถูกที่เข้าถึงได้นั้นก็เป็นเรื่องทางการเมืองตั้งแต่ต้น เพราะเป็นเรื่องที่รัฐบาลในอดีตนั้นเขาคิดค้นขึ้นมา (ถ้าจำไม่ผิดน่าจะเป็นรัฐบาลของหลวงพิบูลย์)

ก็คงเหมือนสมัยป๋านั่นแหละครับที่มีการส่งเสริมการดื่มนม โดยเฉพาะในหมู่นักเรียน

ดังนั้น เรื่องไข่ไก่นั้นจึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเมืองทั้งในแง่การเข้าใจภาระทางเศรษฐกิจและความจำเป็นทางโภชนาการของประชาชน

อย่าลืมว่ายังไงเราก็สามารถหาซื้อไข่ไก่ได้ในราคาที่ถูกกว่าโปรตีนจากสัตว์อย่างอื่น

หรือเอาเข้าจริงแม้แต่น้ำเต้าหู้หนึ่งถุงหรือถ้วยก็ยังแพงกว่าไข่ไก่เลยครับ

นอกจากนั้น อย่าลืมว่าด้วยความที่ไข่ไก่นั้นเป็นสินค้าที่ซื้อง่าย และต้องซื้อบ่อยเพราะเก็บได้ไม่นาน การขึ้นลงของราคาจึงมีผลต่อความรู้สึกของผู้คนเสมอ

เรื่องที่สอง เรื่องไข่ไก่นั้นเป็นเรื่องที่เกี่ยวเนื่องกับการทำความเข้าใจเรื่องการพัฒนาเมืองและชนบท และการพัฒนาประเทศด้วย เพราะไข่ไก่นั้นเป็นอาหารราคาถูกที่ซื้อหาได้ง่ายในเมือง

เรื่องของการเป็นแรงงานในเมืองนั้นจึงมีความสำคัญ ในการทำความเข้าใจเรื่องของความมั่นคงทางอาหาร และเรื่องของปัญหาที่คนในเมืองเผชิญอยู่ในเรื่องราคาสินค้า และสะท้อนความละเอียดอ่อนของรัฐบาลในการทำความเข้าใจทุกข์ของคนในเมือง

โดยเริ่มทำความเข้าใจก่อนว่า เป็นเรื่องแน่นอนที่เราต้องเข้าใจทั้งฝ่ายผู้ผลิตและผู้บริโภค นั่นคือสินค้าเกษตรนั้นถ้ามีราคาแพงขึ้นนั้น ก็น่าจะดีหากเรามีจุดยืนว่าสินค้าเกษตรนั้นนำมาซึ่งรายได้ของผู้ผลิตที่อยู่ในชนบท

และก็จะเป็นฐานสำคัญที่ทำให้ชนบทนั้นมั่งคั่งและพัฒนา และไม่แตกต่างกับภาคเมืองและอุตสาหกรรมมากนัก

แต่ในอีกทางหนึ่ง สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจก็คือ นับแต่อดีตนั้น แม้ว่าในทางหนึ่งรัฐบาลจะพยายามส่งเสริมและพัฒนาชนบทอย่างไรก็ตาม แต่ในอีกทางหนึ่งแล้ว รัฐบาลก็พยายามที่จะทำให้สินค้าเกษตรนั้นราคาไม่แพง เพื่อให้คนในเมืองนั้นสามารถบริโภคได้

และโดยหลักการแล้ว รัฐบาลต้องการส่งเสริมเมือง และอุตสาหกรรม เพื่อให้แรงงานส่วนเกินจากชนบทไหลเข้ามาในเมือง ดังนั้น หากสินค้าเกษตรแพง ราคาค่าครองชีพในเมืองก็จะแพงขึ้น และจะไม่ดึงดูดให้คนเข้ามาอยู่ในเมือง

ประสบการณ์อื่นๆ ที่น่าจะพูดถึงด้วยก็คือ  ยิ่งเมืองนั้นหมายถึงกรณีอย่างกรุงเทพฯด้วยแล้ว ภาพนี้ยิ่งชัดเจน เมื่อเทียบกับเมืองในต่างจังหวัด หรือเมืองหลวงของประเทศเพื่อนบ้าน ที่เรายังพบว่าคนที่ทำงานในเมืองนั้นยังสามารถทำอาหารมากินที่ทำงานได้ หรือแอบกลับไปกินอาหารกลางวันที่บ้านในตอนกลางวันได้

รวมทั้งการสามารถมีทางเลือกได้ว่า ถ้าราคาสินค้าบางอย่างแพง ก็อาจจะจับปลา หรือปลูกผักกินได้ หรือย้ายไปกินอาหารบางอย่างแทนได้

ดังนั้น ราคาอาหารที่แพงขึ้นเนื่องมาจากต้นทุนสินค้าเกษตรขึ้นราคานั้นจึงเป็นเรื่องของทุกข์ของคนเมือง โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อทำความเข้าใจเรื่องนี้คู่ไปกับการขึ้นราคาสินค้าและบริการที่ปราศจากการควบคุมตรวจสอบ

เช่นการขึ้นราคาอาหารปรุงสำเร็จอย่างมาก โดยที่เราอาจจะไม่ตั้งข้อสังเกต โดยอ้างว่าต้นทุนพลังงานขึ้นราคา สินค้าเกษตรขึ้นราคา และค่าแรงขึ้นราคา

ทั้งที่เอาเข้าจริง ราคาอาหารในเมืองนั้น ต้นทุนที่สำคัญที่สุดมาจาก "ราคาที่ดิน" มากกว่า เพราะทุกๆ จานทุกๆ มื้อนั้นเราจ่ายราคาให้เจ้าของกิจการจ่ายค่าเช่าที่ดินเสียมากกว่า (ดังนั้น การโวยวายว่าราคาอาหารแพงนั้น บางทีน่าสนใจมาก เพราะทำให้รู้ว่าที่ดินตรงไหนแพง)

รวมไปถึงสินค้าที่แอบขึ้นราคามากๆ ในช่วงนี้ก็คือ บรรดาน้ำหวาน และชากาแฟต่างๆ ที่ไม่ใช่พวกน้ำขวดนั่นแหละครับ



เรื่องที่สาม โดยหลักการแล้ว การขึ้นราคาสินค้าเกษตรนั้นก็เป็นเรื่องดีหากประโยชน์นั้นตกอยู่กับเกษตรกรอย่างแท้จริง แต่สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจโดยเฉพาะรัฐบาลในการแถลงต่อสาธารณะก็คือ ความเข้าใจถึงระบบการผลิตสินค้าเกษตรดังกล่าวด้วย

ไม่ใช่เข้าใจวงจรการออกไข่และไม่ออกไข่ของไก่ มากกว่าระบบการผลิตไข่ไก่ว่าใครผูกขาด และใครได้ประโยชน์จากการผลิตไข่ไก่ในวันนี้ เพราะเรื่องใหญ่นั้นไม่ใช่แค่การที่ไข่ไก่ปุ๊ดออกมาจากตูดไก่ แต่เราต้องเข้าใจระบบอุตสาหกรรมอาหารของประเทศ ที่เปลี่ยนไปจากระบบการเกษตรยังชีพหรือเกษตรรายย่อยในการผลิตสินค้าเกษตร

รวมทั้งระบบเกษตรพันธสัญญาต่างๆ ที่หมายรวมถึงการผลักเอาความเสี่ยงไปสู่เกษตรกรรายย่อยที่ทำงานภายใต้การควบคุมของรายใหญ่ใช่หรือไม่

นอกจากนี้แล้ว ถ้ามองเรื่องราคาไข่ไก่ในระดับโลกแล้ว ราคาไข่ไก่นั้นมีแนวโน้มที่จะขึ้นสูง และมีความผันผวนมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อผูกโยงกับสินค้าเกษตรอื่นๆ ที่กลายเป็นต้นทุนของไข่ไก่ เช่น ถั่วเหลือง

ในอีกทางหนึ่ง เมื่อพิจารณาในกรณีของไทยเองนั้น ราคาไข่ไก่นั้นพุ่งสูงขึ้นนับจากวิกฤตไข้หวัดนก ด้วยคำอธิบายว่าต้องมีการเพิ่มต้นทุนของการดูแลกระบวนการผลิตให้ได้มาตรฐาน

แต่ทั้งนี้และทั้งนั้น ไม่เคยมีการพยายามอธิบายว่าจะมีทางเลือกอื่นๆ ที่ทำให้ราคาไข่ไก่นั้นถูกลงได้ไหม หรือมีระบบการยืนยันว่าราคาไข่ไก่ที่เพิ่มขึ้นนั้นเกิดเพราะว่าเกษตรกรได้ประโยชน์จริง

เรามีแต่การประกาศราคาไข่ไก่ แต่เราเข้าไม่ถึงข้อมูลและงานวิจัยว่า ราคาไข่ไก่ที่เพิ่มขึ้นนั้น เกษตรกรได้กำไรมากขึ้นไหม? และกำไรนั้นเป็นธรรมกับทุกฝ่ายไหม? และอาจมีความเป็นไปได้ว่า กำไรเท่าเดิม แต่ต้นทุนที่สูงขึ้นนั้นอาจมาจากผู้ที่ผลิตหรือผูกขาดต้นทุนสินค้าตัวอื่น หรือการผลิตไข่ไก่นั้นมีลักษณะที่ผูกขาดได้มากขึ้น?

เรื่องแบบนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมากที่รัฐบาลจะต้องทำความเข้าใจและอธิบายให้ประชาชนเข้าใจ รวมทั้งคาดการณ์ล่วงหน้าได้ด้วยว่า ช่วงไหนราคาสินค้าไหนอาจจะมีแนวโน้มที่แพงกว่าปกติด้วยปัจจัยใดบ้าง



เมื่อพูดถึงเรื่องแบบนี้เราอาจจะต้องทำความเข้าใจและเห็นใจกรณีความพยายามในการแก้ไขปัญหาไข่ไก่ของรัฐบาลประชาธิปัตย์ที่เสนอให้ชั่งไข่ขาย เพราะในด้านหนึ่งรัฐบาลก็เข้าใจว่ามันมีค่าคัดไข่ที่เพิ่มต้นทุนเข้ามา

แต่ในอีกทางหนึ่งประชาชนเขาก็ต้องมีวัฒนธรรมในการบริโภคไข่ไก่ที่ต้องเลือกขนาดอยู่ดี ดังนั้น เราก็ต้องมองว่ารัฐบาลที่แล้วเขาเข้าใจระบบแต่อาจจะแก้ปัญหาไม่ถูก

เหมือนกับรัฐบาลนี้ที่เข้าใจว่าไก่ไม่ออกไข่ แต่ก็ต้องดูอยู่ดีว่าจะแก้ปัญหาได้อย่างไร หรือให้คำตอบได้ไหมว่าไข่ไก่เบอร์เดิมจะมีราคาที่เป็นธรรม (ซึ่งส่วนหนึ่งหมายถึงกลับไปสู่ราคาที่คนคุ้นเคยและรับได้ หรืออธิบายว่าราคาใหม่นั้นเป็นธรรมอย่างไร) ได้เมื่อไหร่

นอกจากนั้น ทางเลือกอื่นๆ ที่ในโลกนี้เขาพยายามแก้ไขก็คือ การสร้างเว็บไซต์ที่รายงานราคาไข่ไก่ที่ร้านค้าปลีกในกรณีของอังกฤษ หรือกรณีของอินเดียก็มีสมาคมค้าไข่ไก่และสัตว์ปีกที่ประกาศและกำหนดราคาในแต่ละแคว้น

ขณะที่ของไทยนั้นสมาคมทำนองนี้แทบจะไม่มีบทบาทและไม่ถูกกดดันจากสังคมเมื่อเป็นเรื่องเกี่ยวกับราคา และเว็บไซต์ของสมาคมนั้นไม่เกี่ยวเนื่องกับเรื่องราคา (มิพักต้องตั้งข้อสังเกตว่ากลายเป็นสมาคมของผู้ค้ารายใหญ่มากกว่าผู้ค้ารายย่อยเข้าไปอีก)

เอาล่ะครับ มาถึงตรงนี้แล้วก็คงต้องขอยืนยันว่าเรื่องไข่ไก่นั้นเป็นเรื่อง "การเมือง" และเรื่องการ "เมือง" แน่นอน

แต่จะ "เล่นการเมือง" เรื่องไข่ไก่กันแค่ไหนน่ะอีกเรื่องหนึ่งครับผม เพราะเมื่อเป็นรัฐบาลก็ต้องพร้อมเผชิญหน้ากับวิกฤตเรื่องนี้เสมอนั่นแหละครับ

หน้า 6,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่  4 มิถุนายน 2556








"ทนายนกเขา" เชื่อไม่เกิน16 พ.ค.นายกฯพ้นตำแหน่ง! คาดเกิดปัญหาแย่งชิงตำแหน่งในพรรคร่วม
‘ชูวิทย์’ ชี้ เหตุผลที่ม็อบกปปส.คนน้อย บอกคนรู้ทัน"สุเทพ-ปชป." พรรคการเมืองที่ตีสองหน้า !!
นิธิ เอียวศรีวงศ์ มอง ข้อเสนอมาตรา 7 และองค์กรเก็บขยะแผ่นดิน
ศอ.รส.สรุปตัวเลขผู้ชุมนุม กปปส. 19 เม.ย. กว่า 4,000 คน
"ทักษิณ"โผล่ครวญ! บ้านเมืองไม่ค่อยดีแย่งอำนาจไม่ยึดหลักนิติธรรม-ชื่นชม"ยิ่งลักษณ์"อดทน
โอ๊คโพสต์อัดมาร์คเอาชีวิตคนไทยเปรียบเทียบแค่เล่นวีดีโอเกม
"สุเทพ" ประกาศลั่น นำ กปปส. เคลื่อนทุกวันไม่มีหยุด!
ข้อเสนอ "นิธิ เอียวศรีวงศ์" นโยบายที่เพื่อไทยยังไม่ได้ทำและควรเกิดขึ้นในสังคม
สมชัยคาด30เม.ย.กกต.ถกรัฐบาลกำหนดวันเลือกตั้ง
"สุเทพ"นำ มวลชน กปปส.เดินจากสวนลุมไปเอเชียทีคฯชวนไล่รัฐบาล
"สาวใจเด็ด" ปล่อยภาพจากคลิป "เลียสด" ในไอจีแล้ว! โพสต์ร่ายยาวเผยต้นตอสัมพันธ์ชายคนดัง
ชมคลิปโรแมนติก "กนก รัตน์วงศ์สกุล" พิธีกรเล่าข่าว-ผู้บริหารสื่อเครือเนชั่น พูดบอกรัก
แหล่งข่าวกล่าวว่า-เช็กเรทติ้งเก้าอี้"ผบ.ทบ."คนใหม่"สายวงศ์เทวัญ-บูรพาพยัคฆ์"ใครมาแรง!!
"พุทธะอิสระ" นำทัพอีแต๋น ออกรบ กระชับพื้นที่ กวป. กระเจิง (ชมคลิปเด็ด)
ไปดู ว่าที่ส.ว. แต่ละจังหวัดเป็นใครบ้าง "จารุวรรณ"ทะลุ 5แสน เชียงใหม่"อดิศร" อุดรฯเมีย"ขวัญชัย"ที่1
HotelsCombined ธุรกิจบริการค้นหา และ เปรียบเทียบราคาโรงแรม ผ่านเว็บไซต์ และ แอพพลิเคชั่น