จริยธรรม "สื่อ" ที่สังคมต้องการ?

วันที่ 04 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 14:05:50 น.




โดย สมพันธ์ เตชะอธิก



สื่อมีจริยธรรมหรือไม่มี?

สื่อเป็นเชิงพาณิชย์เพื่อค้ากำไรโดยไม่มีจริยธรรมหรือไม่?

สังคมไทยต้องการจริยธรรมสื่อหรือไม่?

จริยธรรมสื่อควรมีอะไรบ้าง?

 

เป็นคำถามในแวดวงสื่อที่ต้องการพัฒนาจริยธรรมเป็นอย่างยิ่ง

คำว่า สื่อ หมายถึง ทีวี หนังสือพิมพ์ วิทยุ อินเตอร์เน็ต เครือข่ายสังคมออนไลน์ ฯลฯ ที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย โดยเฉพาะเรื่องร้ายๆ การเลียนแบบทำสิ่งไม่ดี การฟุ่มเฟือยกับบริโภคนิยมทางวัตถุและเงินตรา การเสนอเนื้อหาและรูปภาพที่ส่งผลกระทบต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ชาติพันธุ์และกลุ่มคนต่างๆ ในสังคม

ฝ่ายวิจัย ประเมินผลและพัฒนา สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะ องค์การเผยแพร่และกระจายเสียงแห่งประเทศไทย (สสท./ไทยพีบีเอส/ThaiPBS) ได้ศึกษาและเสนอแนวทางการนำเสนอข่าวสาร รายการ หรือเนื้อหาเกี่ยวกับเนื้อหาเกี่ยวกับจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ศาสนา ไสยศาสตร์และชาติพันธุ์ ดังต่อไปนี้

ข้อเสนอจริยธรรมสื่อที่เกี่ยวข้องกับสถาบัน มีข้อเสนอดังนี้ การใช้ราชาศัพท์ให้ถูกต้อง ปฏิบัติตามขั้นตอนราชประเพณี มุ่งผลประโยชน์สาธารณะ ถี่ถ้วน สมดุล รอบด้าน หลากหลาย ถูกต้องเป็นจริง มีหลักฐานยืนยัน เป็นธรรม คำนึงถึงผลกระทบ ไม่เสนอเนื้อหาหมิ่นประมาท อคติ เสรีภาพตามกฎหมาย ต้องแจ้งประกาศประเด็น ข้อมูลใด แขกรับเชิญ ผู้เชี่ยวชาญ ระยะเวลานำเสนอ การเผยแพร่ การเปิดพื้นที่ในคลิป เสียง ภาพ ข้อความ เอกสาร กระดานข่าว เว็บบอร์ด สัญลักษณ์ที่อยู่ในการพิจารณาคดีพึงระมัดระวังผิดมาตรา 112

ด้านศาสนา ไสยศาสตร์และความเชื่อเหนือธรรมชาติ ซึ่งถูกอิทธิพลทางด้านเศรษฐกิจ การพนัน การซื้อหวย พุทธพาณิชย์ เข้าครอบงำ โน้มน้าวใจให้เลื่อมใส นับถือ บริจาค สร้างอำนาจและอยู่เหนือมาตรฐานจริยธรรมสื่อ แนวทางจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องนี้ มีดังนี้คือ ต้องกระทำอย่างถูกต้อง ไม่บิดเบือน กีดกัน เที่ยงธรรม ปราศจากอคติ ระมัดระวังการใช้ภาษา ไม่โน้มน้าว กระทำด้วยความเคารพ ไม่พาดพิง ดูหมิ่น ลบหลู่ ตลก เสียดสี ผู้นำทางศาสนา ไม่นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับผู้มีอำนาจเหนือธรรมชาติที่ยังมีชีวิตอยู่

ด้านชาติพันธุ์ ชนเผ่า วัฒนธรรม สิทธิและศักดิ์ศรีของมนุษย์ มีแนวทางจริยธรรมดังนี้ ความถูกต้องของภาษาที่ใช้เรียกชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น จาก ชนกลุ่มน้อย ชาวเขา ต่างด้าว เรียก ชาวไทยภูเขา หรือ กลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ตรวจสอบความถูกต้องข้อมูลโดยปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ปฏิบัติอย่างเท่าเทียม เคารพ ไม่เลือกปฏิบัติไม่อคติ ไม่สร้างความเข้าใจผิด มุ่งสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่สร้างความขัดแย้งมากขึ้น มุ่งสร้างความสงบสุข นับถือกัน ไม่ทำให้เป็นตัวตลก ด้อยพัฒนา ป่าเถื่อน โหดร้าย ทมิฬ ให้ร้าย ต้องคำนึงถึงมารยาท ธรรมเนียมปฏิบัติ สิ่งที่ห้าม สิ่งที่เหมาะสม

เมื่อเกิดอาชญากรรมปล้น ฆ่า ข่มขืนกระทำชำเรา ให้ระบุเป็นการเฉพาะตัวไม่ใช่กลุ่มชาติพันธุ์ที่จะทำให้เกิดความสะเทือนใจ กระทบกระเทือน เสื่อมเสียถึงเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ผิวสี ศาสนา ลัทธิความเชื่อหรือภูมิลำเนาถิ่นเกิดโดยรวม

จริยธรรมสื่อเหมือนเป็นนามธรรมหรือแนวทางกว้างๆ ที่ต้องตีความกันในหมู่ผู้ปฏิบัติ ผู้บริหารและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เนื้อหาบางเรื่องเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้เลย แน่นอนว่าสังคมต้องการให้เกิดการปฏิบัติที่เป็นจริง ซึ่งต้องมีการฝึกฝน เหมือนการขับรถไม่มีใครขับรถเป็นเพราะอ่านคู่มือขับรถ ไม่มีใครมีคุณธรรมจริยธรรมโดยไม่เคยทำความดี ช่วยเหลือผู้อื่นอย่างเป็นรูปธรรม

ดังนั้น สื่อทุกประเภทจึงควรจัดทำคู่มือการปฏิบัติทางจริยธรรมอย่างเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้ มีการตกลงพร้อมใจกันในหมู่คนทำสื่อและสรุปสั้นๆ เป็นข้อๆ เป็นโปสเตอร์การ์ตูนติดไว้ที่มองเห็นทุกวันและกองบรรณาธิการที่พิจารณาข่าวและรายการก่อนที่เผยแพร่สู่สาธารณะ

จริยธรรมเป็นเรื่องดีที่สังคมเรียกร้องต้องการให้มีการปฏิบัติจริง ซึ่งต้องพัฒนานามธรรม แนวทาง คู่มือการปฏิบัติไปสู่วิถีปกติของสื่อจนได้มาตรฐานที่ดีแก่สังคมไทย

หน้า 7,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 4 มิถุนายน 2556









ล่าสุด! ตร.ระบุเตรียมสอบผู้เข้าร่วมกิจกรรม1ปี รปห. ทีละคน เสร็จแล้วกลับบ้านได้ทันที
แอมเนสตี้แถลง กรณีการจับกุมนักกิจกรรมในโอกาสครบรอบรปห. หวั่นรุนแรงต่อเนื่อง
ศูนย์ทนายสิทธิฯ ออกแถลงการณ์เรียกร้องปล่อยตัวนักศึกษา-นักกิจกรรม
เปลือยชีวิตโรฮิงยา! ปัญหาชาติพันธ์ุ สู่ การค้ามนุษย์ จากปากคำ"ซากีย์"นักวิชาการม.อ.
ภาพชุด-คลิป เหตุชุลมุนหน้าหอศิลป์ หลังจนท.ควบคุมตัวนศ.จัดกิจกรรมครบรอบ 1 ปี รปห.
ตร.คุมตัวนร.-นศ.กว่า30ราย ที่สน.ปทุมวัน พระมหาไพรวัลย์นำประชาชนจุดเทียนวอนปล่อยตัว
สมัชชาคนจน แถลงจี้จนท.ปล่อยนศ.ทำกิจกรรมรำลึก 1 ปีรัฐประหาร
สมัชชาปกป้องประชาธิปไตย ออกแถลงการณ์ เร่งจนท.ปล่อยตัวนศ.ทันที โดยปราศจากเงื่อนไข
นศ.เชียงใหม่เป่าเค้กวันเกิด เนื่องในวาระ 1 ปี รัฐประหาร
"ทีวีดิจิตอล" 14ช่อง ตบเท้าจ่ายเงินประมูลงวด2 เดดไลน์ 25พ.ค.นี้!
ใจกว้างพอไหม? เปิดใจ "กะเทยเลส" ตัวเป็นชาย ใจเป็นหญิงรักหญิง คนแรกของประเทศ!
"หม่อมโจ้-รุ่งคุณ" เขียนบทความป้อง "ฮิตเลอร์" ชี้ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เป็นเรื่องหลอกลวง
พระไพศาล ชี้ ปล่อยโรฮิงยาตายกลางทะเล ไม่ใช่วิถีที่มนุษย์ทำต่อกัน แนะร่วมมือกันแก้
วัดใจ! "ชูวิทย์"ลั่น ถ้า"คีรีมายา"ไม่ผิด อย่าไปปฏิรูปมันเลย!
นิธิ เอียวศรีวงศ์ : ที่มาทางสังคมของเสื้อเหลือง สลิ่ม-นกหวีด (1)
iSWOP กับ AIS
เรียนดีเพราะเลิกเจ็บเท้า
เรียนดีเพราะเลิกเจ็บเท้า