จริยธรรม "สื่อ" ที่สังคมต้องการ?

วันที่ 04 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 14:05:50 น.




โดย สมพันธ์ เตชะอธิก



สื่อมีจริยธรรมหรือไม่มี?

สื่อเป็นเชิงพาณิชย์เพื่อค้ากำไรโดยไม่มีจริยธรรมหรือไม่?

สังคมไทยต้องการจริยธรรมสื่อหรือไม่?

จริยธรรมสื่อควรมีอะไรบ้าง?

 

เป็นคำถามในแวดวงสื่อที่ต้องการพัฒนาจริยธรรมเป็นอย่างยิ่ง

คำว่า สื่อ หมายถึง ทีวี หนังสือพิมพ์ วิทยุ อินเตอร์เน็ต เครือข่ายสังคมออนไลน์ ฯลฯ ที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย โดยเฉพาะเรื่องร้ายๆ การเลียนแบบทำสิ่งไม่ดี การฟุ่มเฟือยกับบริโภคนิยมทางวัตถุและเงินตรา การเสนอเนื้อหาและรูปภาพที่ส่งผลกระทบต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ชาติพันธุ์และกลุ่มคนต่างๆ ในสังคม

ฝ่ายวิจัย ประเมินผลและพัฒนา สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะ องค์การเผยแพร่และกระจายเสียงแห่งประเทศไทย (สสท./ไทยพีบีเอส/ThaiPBS) ได้ศึกษาและเสนอแนวทางการนำเสนอข่าวสาร รายการ หรือเนื้อหาเกี่ยวกับเนื้อหาเกี่ยวกับจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ศาสนา ไสยศาสตร์และชาติพันธุ์ ดังต่อไปนี้

ข้อเสนอจริยธรรมสื่อที่เกี่ยวข้องกับสถาบัน มีข้อเสนอดังนี้ การใช้ราชาศัพท์ให้ถูกต้อง ปฏิบัติตามขั้นตอนราชประเพณี มุ่งผลประโยชน์สาธารณะ ถี่ถ้วน สมดุล รอบด้าน หลากหลาย ถูกต้องเป็นจริง มีหลักฐานยืนยัน เป็นธรรม คำนึงถึงผลกระทบ ไม่เสนอเนื้อหาหมิ่นประมาท อคติ เสรีภาพตามกฎหมาย ต้องแจ้งประกาศประเด็น ข้อมูลใด แขกรับเชิญ ผู้เชี่ยวชาญ ระยะเวลานำเสนอ การเผยแพร่ การเปิดพื้นที่ในคลิป เสียง ภาพ ข้อความ เอกสาร กระดานข่าว เว็บบอร์ด สัญลักษณ์ที่อยู่ในการพิจารณาคดีพึงระมัดระวังผิดมาตรา 112

ด้านศาสนา ไสยศาสตร์และความเชื่อเหนือธรรมชาติ ซึ่งถูกอิทธิพลทางด้านเศรษฐกิจ การพนัน การซื้อหวย พุทธพาณิชย์ เข้าครอบงำ โน้มน้าวใจให้เลื่อมใส นับถือ บริจาค สร้างอำนาจและอยู่เหนือมาตรฐานจริยธรรมสื่อ แนวทางจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องนี้ มีดังนี้คือ ต้องกระทำอย่างถูกต้อง ไม่บิดเบือน กีดกัน เที่ยงธรรม ปราศจากอคติ ระมัดระวังการใช้ภาษา ไม่โน้มน้าว กระทำด้วยความเคารพ ไม่พาดพิง ดูหมิ่น ลบหลู่ ตลก เสียดสี ผู้นำทางศาสนา ไม่นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับผู้มีอำนาจเหนือธรรมชาติที่ยังมีชีวิตอยู่

ด้านชาติพันธุ์ ชนเผ่า วัฒนธรรม สิทธิและศักดิ์ศรีของมนุษย์ มีแนวทางจริยธรรมดังนี้ ความถูกต้องของภาษาที่ใช้เรียกชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น จาก ชนกลุ่มน้อย ชาวเขา ต่างด้าว เรียก ชาวไทยภูเขา หรือ กลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ตรวจสอบความถูกต้องข้อมูลโดยปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ปฏิบัติอย่างเท่าเทียม เคารพ ไม่เลือกปฏิบัติไม่อคติ ไม่สร้างความเข้าใจผิด มุ่งสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่สร้างความขัดแย้งมากขึ้น มุ่งสร้างความสงบสุข นับถือกัน ไม่ทำให้เป็นตัวตลก ด้อยพัฒนา ป่าเถื่อน โหดร้าย ทมิฬ ให้ร้าย ต้องคำนึงถึงมารยาท ธรรมเนียมปฏิบัติ สิ่งที่ห้าม สิ่งที่เหมาะสม

เมื่อเกิดอาชญากรรมปล้น ฆ่า ข่มขืนกระทำชำเรา ให้ระบุเป็นการเฉพาะตัวไม่ใช่กลุ่มชาติพันธุ์ที่จะทำให้เกิดความสะเทือนใจ กระทบกระเทือน เสื่อมเสียถึงเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ผิวสี ศาสนา ลัทธิความเชื่อหรือภูมิลำเนาถิ่นเกิดโดยรวม

จริยธรรมสื่อเหมือนเป็นนามธรรมหรือแนวทางกว้างๆ ที่ต้องตีความกันในหมู่ผู้ปฏิบัติ ผู้บริหารและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เนื้อหาบางเรื่องเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้เลย แน่นอนว่าสังคมต้องการให้เกิดการปฏิบัติที่เป็นจริง ซึ่งต้องมีการฝึกฝน เหมือนการขับรถไม่มีใครขับรถเป็นเพราะอ่านคู่มือขับรถ ไม่มีใครมีคุณธรรมจริยธรรมโดยไม่เคยทำความดี ช่วยเหลือผู้อื่นอย่างเป็นรูปธรรม

ดังนั้น สื่อทุกประเภทจึงควรจัดทำคู่มือการปฏิบัติทางจริยธรรมอย่างเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้ มีการตกลงพร้อมใจกันในหมู่คนทำสื่อและสรุปสั้นๆ เป็นข้อๆ เป็นโปสเตอร์การ์ตูนติดไว้ที่มองเห็นทุกวันและกองบรรณาธิการที่พิจารณาข่าวและรายการก่อนที่เผยแพร่สู่สาธารณะ

จริยธรรมเป็นเรื่องดีที่สังคมเรียกร้องต้องการให้มีการปฏิบัติจริง ซึ่งต้องพัฒนานามธรรม แนวทาง คู่มือการปฏิบัติไปสู่วิถีปกติของสื่อจนได้มาตรฐานที่ดีแก่สังคมไทย

หน้า 7,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 4 มิถุนายน 2556








นักลงทุนตอบรับพันธบัตร ธ.ก.ส. ท่วมท้น พลิกประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในการออกพันธบัตรที่มีมูลค่าสูงที่สุด
ทหารทลายบ่อนสูงวัย กลางดึก รวบแม่เฒ่าวัย 70 เจ้ามือ พร้อมผู้เล่นคลุมโปง-หลบตู้เพียบ!
สตีฟ จ็อบส์"ปลื้ม "ไอโฟน 6 เจ๋งจริง" ฉุดแอปเปิลผงาด"แชมป์บ.มูลค่าการตลาดสูงสุดของโลก-ไม่มีใครทำได้
เวรี่ไทย! ไทยใช้หุ่นยนต์ตรวจสอบรสชาติ "อาหารไทยแท้" แล้วเกี่ยวอะไรกับ "อดีตนายกฯปู" ?!
ขอโทษหากทำให้เดือดร้อน "หยาด" ไม่ยุ่ง-ปัดตอบศาลตัดสินจำคุก "บ๊วย-เอ๋" หมิ่น "ไผ่ วันพ้อยท์"
ระทึก หญิงแม่บ้านสุดช็อก เจอหลุมยุบ"กลืนร่วง"ขณะเก็บผ้าหน้าบ้าน (ชมคลิป)
เรียกได้ว่าซวย! สาวออสซี่ตากผ้าอยู่ดีๆ โดนธรณีสูบ!
"เเสตมป์" เเจงคำครหา ประเด็นดราม่า "พืช เดอะว้อยซ์" ไม่ได้ร้องเพลงที่เลือก-ปรับคีย์สูงไป
บอร์ดบีโอไออนุมัติลงทุนเพิ่ม23โครงการกว่า8หมื่นล้านบาท
ลุยปักป้ายรื้อ36รีสอร์ทบุกรุกอุทยานแห่งชาติทับลาน
อ่านด่วน! "สถานทูตไทย ณ กรุงโตเกียว" แบ่งปัน 10 ข้อควรรู้เมื่อไปเที่ยวญี่ปุ่น
นิธิ เอียวศรีวงศ์ : ถึงคุณสุลักษณ์ ศิวรักษ์ ด้วยความนับถือ
ปราปต์ บุนปาน : ความผันแปร ของร้านก๋วยเตี๋ยวแห่งหนึ่ง
ชีวิตหลากสีสัน "สุมณี คุณะเกษม" เจ้าของฉายาตุ๊กตาบาร์บี้เมืองไทย
นิธิ เอียวศรีวงศ์ : ไม่ได้เป็นนายกฯ เสียที
เปรียบเทียบราคา-โปรโมชั่น iPhone 6 ของ 3 ค่ายดัง โดย เช็คราคา.คอม
10 สิ่งน่ารู้เกี่ยวกับ iPhone 6 โดยเช็คราคา.คอม
ทำยังไงดี ถ้าจะโดนยึดรถ โดย เช็คราคา.คอม
จ้องจอ..ก่อภัยร้ายต่อสายตา
เตรียมตัวให้พร้อม!! iCafemavin ทิ้งทวนสิ้นปี มีแต่ แจก กับ แจก!!