จริยธรรม "สื่อ" ที่สังคมต้องการ?

วันที่ 04 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 14:05:50 น.




โดย สมพันธ์ เตชะอธิก



สื่อมีจริยธรรมหรือไม่มี?

สื่อเป็นเชิงพาณิชย์เพื่อค้ากำไรโดยไม่มีจริยธรรมหรือไม่?

สังคมไทยต้องการจริยธรรมสื่อหรือไม่?

จริยธรรมสื่อควรมีอะไรบ้าง?

 

เป็นคำถามในแวดวงสื่อที่ต้องการพัฒนาจริยธรรมเป็นอย่างยิ่ง

คำว่า สื่อ หมายถึง ทีวี หนังสือพิมพ์ วิทยุ อินเตอร์เน็ต เครือข่ายสังคมออนไลน์ ฯลฯ ที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย โดยเฉพาะเรื่องร้ายๆ การเลียนแบบทำสิ่งไม่ดี การฟุ่มเฟือยกับบริโภคนิยมทางวัตถุและเงินตรา การเสนอเนื้อหาและรูปภาพที่ส่งผลกระทบต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ชาติพันธุ์และกลุ่มคนต่างๆ ในสังคม

ฝ่ายวิจัย ประเมินผลและพัฒนา สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะ องค์การเผยแพร่และกระจายเสียงแห่งประเทศไทย (สสท./ไทยพีบีเอส/ThaiPBS) ได้ศึกษาและเสนอแนวทางการนำเสนอข่าวสาร รายการ หรือเนื้อหาเกี่ยวกับเนื้อหาเกี่ยวกับจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ศาสนา ไสยศาสตร์และชาติพันธุ์ ดังต่อไปนี้

ข้อเสนอจริยธรรมสื่อที่เกี่ยวข้องกับสถาบัน มีข้อเสนอดังนี้ การใช้ราชาศัพท์ให้ถูกต้อง ปฏิบัติตามขั้นตอนราชประเพณี มุ่งผลประโยชน์สาธารณะ ถี่ถ้วน สมดุล รอบด้าน หลากหลาย ถูกต้องเป็นจริง มีหลักฐานยืนยัน เป็นธรรม คำนึงถึงผลกระทบ ไม่เสนอเนื้อหาหมิ่นประมาท อคติ เสรีภาพตามกฎหมาย ต้องแจ้งประกาศประเด็น ข้อมูลใด แขกรับเชิญ ผู้เชี่ยวชาญ ระยะเวลานำเสนอ การเผยแพร่ การเปิดพื้นที่ในคลิป เสียง ภาพ ข้อความ เอกสาร กระดานข่าว เว็บบอร์ด สัญลักษณ์ที่อยู่ในการพิจารณาคดีพึงระมัดระวังผิดมาตรา 112

ด้านศาสนา ไสยศาสตร์และความเชื่อเหนือธรรมชาติ ซึ่งถูกอิทธิพลทางด้านเศรษฐกิจ การพนัน การซื้อหวย พุทธพาณิชย์ เข้าครอบงำ โน้มน้าวใจให้เลื่อมใส นับถือ บริจาค สร้างอำนาจและอยู่เหนือมาตรฐานจริยธรรมสื่อ แนวทางจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องนี้ มีดังนี้คือ ต้องกระทำอย่างถูกต้อง ไม่บิดเบือน กีดกัน เที่ยงธรรม ปราศจากอคติ ระมัดระวังการใช้ภาษา ไม่โน้มน้าว กระทำด้วยความเคารพ ไม่พาดพิง ดูหมิ่น ลบหลู่ ตลก เสียดสี ผู้นำทางศาสนา ไม่นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับผู้มีอำนาจเหนือธรรมชาติที่ยังมีชีวิตอยู่

ด้านชาติพันธุ์ ชนเผ่า วัฒนธรรม สิทธิและศักดิ์ศรีของมนุษย์ มีแนวทางจริยธรรมดังนี้ ความถูกต้องของภาษาที่ใช้เรียกชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น จาก ชนกลุ่มน้อย ชาวเขา ต่างด้าว เรียก ชาวไทยภูเขา หรือ กลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ตรวจสอบความถูกต้องข้อมูลโดยปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ปฏิบัติอย่างเท่าเทียม เคารพ ไม่เลือกปฏิบัติไม่อคติ ไม่สร้างความเข้าใจผิด มุ่งสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่สร้างความขัดแย้งมากขึ้น มุ่งสร้างความสงบสุข นับถือกัน ไม่ทำให้เป็นตัวตลก ด้อยพัฒนา ป่าเถื่อน โหดร้าย ทมิฬ ให้ร้าย ต้องคำนึงถึงมารยาท ธรรมเนียมปฏิบัติ สิ่งที่ห้าม สิ่งที่เหมาะสม

เมื่อเกิดอาชญากรรมปล้น ฆ่า ข่มขืนกระทำชำเรา ให้ระบุเป็นการเฉพาะตัวไม่ใช่กลุ่มชาติพันธุ์ที่จะทำให้เกิดความสะเทือนใจ กระทบกระเทือน เสื่อมเสียถึงเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ผิวสี ศาสนา ลัทธิความเชื่อหรือภูมิลำเนาถิ่นเกิดโดยรวม

จริยธรรมสื่อเหมือนเป็นนามธรรมหรือแนวทางกว้างๆ ที่ต้องตีความกันในหมู่ผู้ปฏิบัติ ผู้บริหารและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เนื้อหาบางเรื่องเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้เลย แน่นอนว่าสังคมต้องการให้เกิดการปฏิบัติที่เป็นจริง ซึ่งต้องมีการฝึกฝน เหมือนการขับรถไม่มีใครขับรถเป็นเพราะอ่านคู่มือขับรถ ไม่มีใครมีคุณธรรมจริยธรรมโดยไม่เคยทำความดี ช่วยเหลือผู้อื่นอย่างเป็นรูปธรรม

ดังนั้น สื่อทุกประเภทจึงควรจัดทำคู่มือการปฏิบัติทางจริยธรรมอย่างเป็นรูปธรรมที่ปฏิบัติได้ มีการตกลงพร้อมใจกันในหมู่คนทำสื่อและสรุปสั้นๆ เป็นข้อๆ เป็นโปสเตอร์การ์ตูนติดไว้ที่มองเห็นทุกวันและกองบรรณาธิการที่พิจารณาข่าวและรายการก่อนที่เผยแพร่สู่สาธารณะ

จริยธรรมเป็นเรื่องดีที่สังคมเรียกร้องต้องการให้มีการปฏิบัติจริง ซึ่งต้องพัฒนานามธรรม แนวทาง คู่มือการปฏิบัติไปสู่วิถีปกติของสื่อจนได้มาตรฐานที่ดีแก่สังคมไทย

หน้า 7,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 4 มิถุนายน 2556








ไปรษณีย์ไทยออกโรงแจง กรณีโล่รางวัลของผู้กำกับ "เต๋อ นวพล" ที่ถูกส่งจากเยอรมันแตกหัก
หมอรัชตะ ลั่นไม่เคยพูดปลดปลัด สธ.พร้อมทำงานร่วมกัน ไร้ขั้วอำนาจกระทรวงหมอ
กล้า สมุทวณิช : โอปป้าเพื่อประชาธิปไตย
เเฉสนั่น "มีน พีชญา" นางเอกปากหนัก - ไม่ขอบคุณคนช่วยยกกรวยขวางรถออกให้สักคำ
คลื่น 94.5 "ลูกทุ่งอีซี่" ถนนสายนี้บังคับความเร็วไม่เกิน 40
“นายกฯ” แจงเพิ่มการดูแลพื้นที่หลังเกิดเหตุนักท่องเที่ยวเสียชีวิตในไทย
น่ารู้! คำแปลชื่อรุ่นโตโยต้าทั้ง 5 รุ่น
ทช.เดินหน้าวิจัยบรูด้าไทย เก็บเสียง-ดีเอ็นเอสำเร็จ
ตชด.สนธิกำลังจับ นายทุนโค่นไม้ประดู่ อายุ 200 ปี อ้าง สั่งการโดยแกนนำแดงเชียงใหม่
"ไอโฟน 6" เปิดจองแล้ววันนี้ ราคาเริ่มต้น 24,800 บาท สูงสุด 36,495 บาท
"ชูวิทย์" ส่งตรงจากอเมริกา "เรื่องเศร้า ตำรวจไทย" "เกาะเต่า" และ "การแทงข้างหลัง"
โสภณ พรโชคชัย : ข้าราชการคนหนึ่งพึงมีทรัพย์เท่าไหร่
"ส.ศิวรักษ์"เขียน"จดหมายรักถึงเผด็จการ" ห่วงปฏิรูปเหลว รอบข้างมีแต่คนใกล้ชิด"ทักษิณ"
คำปราศรัย 38 ปีที่แล้วของ "จาตุรนต์" กับบทเรียนที่ไม่เคยเรียนรู้ในเหตุการณ์ "6 ตุลาฯ 2519"
"ชูวิทย์" เหน็บ "แนวคิด 1 จังหวัด 1 ส.ส."...ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว...ไม่ต้องมีนักการเมืองไปเลย
รีวิว New Audi A3 - "World Car of the Year 2014" โดยเช็คราคา.คอม
ไม่รู้ไม่ได้ เกี่ยวกับหมวกกันน็อค โดยเช็คราคา.คอม
ถิ่นเจริญกรุง เจริญนคร มหานครใหม่ที่ต้องจับตา
10 วิธีแก้ไขปัญหากวนใจในทาวน์เฮ้าส์ โดยเช็คราคา.คอม
รีวิว New Audi A3 - "World Car of the Year 2014" โดยเช็คราคา.คอม