ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ ผืนป่า "มรดกโลก" ในไทย

วันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2556 เวลา 19:46:19 น.




คอลัมน์ สุวรรณภูมิ สังคมวัฒนธรรม


ปรับปรุงใหม่จาก ศูนย์ข้อมูลมรดกโลก กระทรวงวัฒนธรรม (http://www.thaiwhic.go.th)

อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ปางสีดา ทับลาน ตาพระยา และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ดงใหญ่ ยูเนสโกประกาศเป็นมรดกโลกในชื่อ ผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เมื่อ พ.ศ. 2548

 


ดงพญาไฟ

แหล่งมรดกโลกผืนนี้ตั้งอยู่บนเทือกเขาพนมดงรัก ซึ่งแต่เดิมเป็นป่าดงดิบทึบหนา ชาวบ้านเรียกทั่วไปว่า ดงพญาไฟ มีสัตว์มากมายทั้ง เสือ กระทิง และช้าง ชุกชุมไปด้วยไข้มาเลเรีย ไม่มีถนนหนทางตัดฝ่าผืนป่าดั่งเช่นในปัจจุบัน

การเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จึงยากลำบากอย่างยิ่ง หลายคนต้องเสียชีวิตด้วยไข้ป่า หรือสัตว์ป่า จนไม่ค่อยจะมีใครกล้าเข้ามาในดินแดนแถบนี้

ดงพญาเย็น

คำว่า ดงพญาเย็น มีชื่อครั้งแรกสมัย ร.4 โดยพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งแทนชื่อเก่าที่เรียกกันทั่วไปว่า ดงพญาไฟ

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าไว้ในพระนิพนธ์เรื่อง เที่ยวตามทางรถไฟ ถึงป่าดงพญาไฟดังนี้

"ดงพญาไฟนี้ เป็นช่องสำหรับข้ามไปมาระหว่างเมืองสระบุรีกับมณฑลนครราชสีมา แต่โบราณ ไปได้แต่โดยเดินเท้า จะใช้ล้อเกวียนหาได้ไม่ ด้วยทางต้องเดินตามสันเขาบ้าง ตามไหล่เขาบ้าง คนเดินตามปกตินั้นตั้งแต่ตำบลแก่งคอย ต้องค้างคืนในป่านี้ถึง 2 คืนถึงจะพ้น"

"สมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเคยพระราชดำริไว้ว่าไม่ควรเรียกดงพญาไฟเพราะให้คนครั่นคร้าม จึงทรงกราบทูลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขอให้เปลี่ยนชื่อจาก ′ดงพญาไฟ′ เป็น ′ดงพญาเย็น′ แต่คนหลายๆ คนก็ยังคงเรียกว่า ′ป่าดงพญาไฟ′ อยู่ดั่งเดิม"

หลังสร้างทางรถไฟและถนนมิตรภาพ จากภาคกลางไปสู่ภาคอีสาน ดงพญาไฟก็ถูกผ่าออก ผู้คนเริ่มเคลื่อนย้ายเข้าไป แล้วถากถางป่าทำไร่ทำนา

นับตั้งแต่นั้นมาป่าที่เคยดุร้ายราวดงพญาไฟ ก็กลายเป็นป่าที่ร่มรื่นราวดงพญาเย็น


ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304 ผ่าผืนป่า "มรดกโลก" ดงพญาเย็น-เขาใหญ่



เขาใหญ่

เมื่อราว 70-80 ปีก่อน ชาวบ้านจากบ้านท่าชัย และบ้านท่าด่าน จ. นครนายก ขึ้นไปบุกเบิกพื้นที่ทำกินบริเวณริมหนองขิง กลางผืนป่าเขาใหญ่ อันเป็นทำเลดี มีน้ำอุดมสมบูรณ์ ถากถางทำไร่พริกและนาข้าว

ยิ่งเวลาผ่านไปก็ยิ่งมีชาวบ้านจากจังหวัดรอบๆ มามากขึ้น จนพื้นที่ถูกถากถางไปราว 18,750 ไร่ หรือราว 30 ตารางกิโลเมตร

ราว พ.ศ. 2465 จัดตั้งเป็น ต. เขาใหญ่ ขึ้นกับ อ. ปากพลี จ. นครนายก

ชื่อ "เขาใหญ่" เริ่มต้นมีขึ้นตั้งแต่นั้นมา ทั้งที่ไม่มียอดเขาแห่งใดมีชื่อคำว่า "เขาใหญ่" เลย มีแต่เขาเขียว เขาร่ม เขาแหลม และเขาสามร้อยยอดเท่านั้น แล้วเป็นแหล่งซ่องสุมของเหล่าโจรผู้ร้าย

ราว พ.ศ. 2475 ทาง จ. นครนายก ส่ง ปลัดจ่าง กวาดล้างโจรบนเขาใหญ่ นานนับเดือน แต่ตัวปลัดต้องเสียชีวิตด้วยไข้ป่า ผู้คนเชิดชูความกล้าหาญ จึงสร้างศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ ให้ผู้คนกราบไหว้มาจนถึงปัจจุบัน

เมื่อปราบปรามโจรเสร็จ ทาง จ. นครนายก ให้ยกเลิก ต. เขาใหญ่ ปล่อยเป็นทุ่งหญ้ารกร้างและป่าอย่างเดิม จึงยังเหลือให้เห็นเช่นปัจจุบัน

อุทยานแห่งชาติแห่งแรก

พ.ศ. 2502 จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรี นั่งเฮลิคอปเตอร์ตรวจราชการสำรวจป่าบริเวณเขาใหญ่ จึงมีคำสั่งให้กระทรวงเกษตร และกระทรวงมหาดไทย ร่วมกันสำรวจเพื่อจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติ และได้ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของไทย เมื่อ พ.ศ. 2505

รัฐบาลชุดต่อๆ มาได้ประกาศให้ป่าทับลาน ป่าปางสีดา และป่าตาพระยาเป็นอุทยานแห่งชาติทับลาน (2524) อุทยานแห่งชาติปางสีดา (2525) และอุทยานแห่งชาติตาพระยา (2539) รวมทั้งประกาศให้ป่าดงใหญ่ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อ ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่ใน พ.ศ. 2539

ทำให้พื้นที่ป่าบริเวณนี้มีความต่อเนื่องเชื่อมโยงกันเป็นระบบนิเวศตามธรรมชาติขนาดใหญ่ จนได้รับการขนานนามว่า "ผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่" ประกอบด้วยพื้นที่คุ้มครอง หรือพื้นที่อนุรักษ์สภาพธรรมชาติ จำนวน 5 แห่ง

รีสอร์ตที่ก่อสร้างรุกพื้นที่ป่าบริเวณวังน้ำเขียว-ทับลาน อยู่ในผืนป่า "มรดกโลก" ดงพญาเย็น-เขาใหญ่



ได้แก่ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่, อุทยานแห่งชาติทับลาน, อุทยานแห่งชาติปาง สีดา, อุทยานแห่งชาติตาพระยา, และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าดงใหญ่

มีเนื้อที่รวมกันทั้งสิ้น 3,845,082.53 ไร่ หรือ 6,152.13 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของจังหวัดสระบุรี, นครนายก, นครราชสีมา, ปราจีนบุรี, สระแก้ว, และบุรีรัมย์

โดยเฉพาะด้านตะวันออกมีอาณาเขตติดต่อกับผืนป่าบันทายฉมอร์ ซึ่งเป็นพื้นที่คุ้มครองภูมิทัศน์ของราชอาณาจักรกัมพูชา

มรดกโลก

อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ปางสีดา ทับลาน ตาพระยา และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ดงใหญ่ เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของชนิดสัตว์และพันธุ์พืชที่หายากหรือที่ตกอยู่ในสภาวะอันตราย แต่ยังคงสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ซึ่งรวมถึงระบบนิเวศอันเป็นแหล่งรวมความอุดมสมบูรณ์ของพืชและสัตว์ที่ทั่วโลกให้ความสนใจ ยูเนสโกจึงประกาศเป็นมรดกโลก

แหล่งมรดกโลก ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เป็นผืนป่าที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง โดยมีสภาพป่าแบบต่างๆ ตั้งแต่ ป่าดงดิบ ป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าเต็งรัง ป่าเบญจพรรณ และทุ่งหญ้า

ต้นน้ำลำธาร

ผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เป็นแหล่งกักเก็บน้ำ และเป็นต้นน้ำลำธารสำคัญๆ ทั้งแม่น้ำนครนายก, แม่น้ำปราจีนบุรี, ลำตะคอง, ห้วยมวกเหล็ก, และแม่น้ำมูล (ไหลลงสู่แม่น้ำโขง)

ความหลากหลายทางชีวภาพ

ผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของชนิดพันธุ์พืชและสัตว์ป่า จำนวนไม่น้อยกว่า 2,500 ชนิด (หรือประมาณ 1 ใน 6 ของชนิดพันธุ์ที่ปรากฏในประเทศ) โดยมีชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น 16 ชนิด และมีสัตว์ป่ามากถึง 805 ชนิด ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม 112 ชนิด นก 392 ชนิด

และมีสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก รวมกัน 205 ชนิด โดยมี 9 ชนิดที่เป็นชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น ได้แก่ ตะพาบหัวกบหรือกราวเขียวหรือกริวดาว จิ้งจกหินเมืองกาญจน์ ตุ๊กแกเขาหินทราย กิ้งก่าภูวัว จิ้งเหลนด้วงตะวันตก จิ้งเหลนเรียวโคราช งูดินโคราช งูกินทากลายขวั้น และจระเข้น้ำจืด

ในจำนวนสัตว์ป่าที่พบทั้งหมดมีหลายชนิดที่มีความสำคัญในระดับโลก และมี 3 ชนิดพันธุ์ที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ ได้แก่ ช้างป่า เสือโคร่ง และวัวแดง

นอกจากนี้ยังพบว่าสัตว์ป่ามีแนวโน้มสูญพันธุ์ไปจากโลก อาศัยอยู่ในผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ ได้แก่ ลิงกังหรือลิงก้นแดง ชะนีมงกุฎ เม่นใหญ่ หมาไน หมีควาย เสือลายเมฆ กระทิง เลียงผา นกลุมพูแดง ไก่ฟ้าพญาลอ นกยูง และนกฟินฟุต

ยูเนสโกแนะนำไทย

ยูเนสโกมีข้อเสนอแนะ หลังจากได้ประกาศเป็นมรดกโลก ได้แก่

1. ให้มีการจัดระบบการจัดผืนป่าทั้งหมดแบบบูรณาการ ไม่ใช่แยกจัดแบบต่างคนต่างดูแลเหมือนเช่นที่ผ่านมา

2. รัฐบาลต้องสนับสนุนงบประมาณ และทรัพยากรบุคคล เพื่อการบริหารจัดการพื้นป่าอย่างเต็มที่

3. ดูแลนโยบายและการปฏิบัติให้สอดคล้องสนับสนุนซึ่งกันและกัน

4. ต้องให้การส่งเสริมการสำรวจ และวิจัยสถานภาพของป่า และสัตว์ป่าอย่างจริงจัง

5. จะต้องหาหนทางเชื่อมผืนป่าต่างๆ เข้าด้วยกัน โดยการเชื่อมต่อกับป่าอนุรักษ์ในกัมพูชา

6. ต้องหาทางแก้ปัญหาถนนที่ตัดแยกผืนป่าออกจากกัน โดยจะต้องศึกษา และหามาตรการให้ผืนป่าเชื่อมต่อกัน

7. ดำเนินกิจกรรมที่เสริมสร้างความร่วมมือจากชาวบ้าน และชุมชนในการอนุรักษ์ผืนป่า เพื่อเป็นหลักประกันในสถานภาพมรดกโลก

 

 



ทางหลวงสาย 304 และรีสอร์ต

กรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม ขยายถนนเส้น 304 กบินทร์บุรี-ปักธงชัย ผ่าอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และอุทยานแห่งชาติทับลาน ทำให้ยูเนสโกกังวลและห่วงใย

แม้ไทยจะชี้แจงได้สำเร็จให้ยูเนสโกคลายกังวลและห่วงใย แต่คนทั่วไปยังข้องใจเรื่องรีสอร์ตต่างๆ ทั้งที่ทับลานและวังน้ำเขียว

หน้า 20,มติชนรายวัน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 27 มิถุนายน 2556








ด่วน!! เกิดเหตุแก๊สน้ำตาระเบิดขณะอบรมป้องกันตัวเองที่เขตบางพลัด เจ็บ 10 ราย
แจกคูปองทีวีดิจิตอลยังไร้ข้อสรุป กสทช.แนะอย่าเพิ่งรีบซื้ออุปกรณ์
ตร.กาญจน์รวบ“เจ้แคท” นายทุนสาวแก๊งลักจยย.รายใหญ่ พร้อมสมุน2ราย คาม่านรูด
แห่พญายมหนึ่งเดียวของโลก!! ชาวบางพระเชื่อสะเดาะเคราะห์และปล่อยสิ่งเลวร้าย
อึ้ง!!"ข้อแก้ตัวกัปตันเรือเกาหลีฯ กลัวผู้โดยสารหนาว เลยให้อยู่บนเรือมรณะ" ยอดตาย28ราย
ศปก.ตร.ประเมิน!!สัปดาห์หน้า"กปปส."ซบรัฐวิสาหกิจ เลี่ยงพบขรก.หวั่นรบ.เช็คบิลปลัดฯ
เมอร์เซเดส-เบนซ์ เปิดตัว "SL400" สปอร์ตโรดสเตอร์ รุ่นใหม่
ตรวจสอบ ดวงท่านวันนี้ วันเสาร์ที่ 19 เมษายน 2557
ทองในปท.เช้านี้ราคาคงที่ ทองแท่งขายออกบาทละ 19,800 รูปพรรณขายออก 20,200
ตลาดหุ้นสหรัฐ น้ำมันดิบ ทองคำ เนื่องในวัน Good Friday
คนนี้แหละ ...หล่อล่ำ "เติมตระกูล กมลวิศิษฎ์" ลูกชายชูวิทย์ ที่โดน "ใบแดง" ทบ.ผลัด1
รู้ยัง? 5 อาหารที่ทำให้แก่เร็ว กินอยู่ทุกวันหรือเปล่า !!
รู้ยัง? ดื่มน้ำตอนไหน ดีที่สุด !
ชมคลิป พิเศษ พริตตี้สาวสวย จากมอเตอร์โชว์ คุณต้องชอบ !
อ.เจษฎา โพสต์ตอบข้อกังขา คลิปฮ็อตการทดลอง "โคคาโคล่ากับนม" และผลต่อสมดุลแคลเซียมในร่างกาย?(ชมคลิป)
กาแฟโสม เคล็ดลับอัพฟิต ของชาวออฟฟิศรุ่นใหม่
HotelsCombined ธุรกิจบริการค้นหา และ เปรียบเทียบราคาโรงแรม ผ่านเว็บไซต์ และ แอพพลิเคชั่น