คุณยาย"หงวน เสริมศรี "วัย 93 ปี ยืนหยัดรักษา"ผ้าอ่างศิลา"

วันที่ 02 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 20:06:17 น.








ปัจจุบันนี้ กระแสการใช้ผ้าไทยได้รับความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย

แม้จะได้รับความนิยม แต่ภูมิปัญญาการทอผ้ากลับกำลังไร้ผู้สืบทอด โดยเฉพาะผ้าไทยพื้นเมือง  อย่าง "ผ้าอ่างศิลา บ้านปึก" ซึ่งมีเอกลักษณ์และประวัติความเป็นมาสะท้อนภูมิปัญญาของคนบ้านปึก จ.ชลบุรี เป็นอย่างดี

ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยในสมัยรัชกาลที่ 3 ผ้าทอของพระมหากษัตริย์บางผืนก็ทอมาจากอำเภออ่างศิลา

หากวันนี้...เหลือเพียง นางหงวน เสริมศรี คุณยายวัย 93 ปี เพียงผู้เดียวเท่านั้นในอำเภออ่างศิลา ที่รู้วิธีทอผ้าอ่างศิลาอย่างแท้จริง รายการทอฟ้าผ้าไทย ที่มุ่งเสนอภูมิปัญญาไทยให้เป็นที่รู้จัก จึงได้พาไปศึกษาถึงแหล่ง บ้านปึก อ่างศิลา



คุณยายหงวนเล่าว่า สมัยก่อนคนในบ้านปึกผู้ชายจะปีนต้นตาลทำน้ำตาล ขณะที่ผู้หญิงจะทอผ้าส่งไปให้อำเภอเมืองอ่างศิลาขาย จึงรู้จักวิธีการและฝึกทอด้วยตัวเองตั้งแต่อายุ 12 ปี แรกๆ ไม่ได้ใช้กี่ทอผ้า แต่จะใช้เชือกผูกโยงกับเสาบ้านแล้วใช้กระสวยสอดด้ายพุ่งไปพุ่งมา เรียกว่า โตงเตง ทอผ้าขายที่ตลาดได้ผืนละ 30 บาท หากขยันก็ทอได้มากถือเป็นรายได้หลัก

"ความพิเศษของผ้าอ่างศิลาอยู่ที่วิธีการผลิต ที่เริ่มจากการทำเส้นด้ายให้เหนียว ด้วยการนำข้าวสวยมาขยำกับด้าย ก่อนจะนำไปหวีด้วย ?จันดวง? ซึ่งได้จากกาบมะพร้าวไม่มีกะลา แล้วนำไปผึ่ง 1 วัน ก่อนจะนำไปสืบในแต่ละตะกอ ผ้าที่ทอออกมาจึงนิ่ม ไม่ร้อน ไม่ระคายเคือง" คุณยายวัย 93 อธิบาย

ฝีมือการทอผ้าของคุณยายหงวนที่ในอ่างศิลายกให้เป็น "ยอดครู" เพราะสามารถแกะลายใหม่จากสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นมาทอเป็นลวดลายผ้าได้ แต่ลายที่คุณยายหงวน "ภูมิใจ" ที่สุด เห็นจะเป็นลายผ้าจากฉลองพระองค์ของ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"

"ครั้งหนึ่งเคยเห็นฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าสวยติดตา จึงค่อยๆ แกะลายมาเป็นของเราเอง นอกจากนี้

ก็ยังมีลายอื่นๆ เช่น ลายราชวัตร ลายพิกุล ลายไส้ปลาไหล ที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของผ้าอ่างศิลา"

ด้วยอายุที่มากขึ้นแล้ว คุณยายจึงไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกหลานมากน้อยเพียงไร

แต่เพราะความตั้งใจที่จะสืบสานงานทอผ้าให้คงอยู่ กลุ่มแม่บ้านหรือสภาวัฒนธรรมจึงเริ่มเข้ามาฟื้นฟูให้คนรุ่นใหม่เข้ามาศึกษาต่อ คงมีเพียงกลุ่มชาวบ้านวัย 40 ขึ้นไปไม่กี่รายที่เข้ามาสานต่อ

"ยายรู้ว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไป เด็กรุ่นใหม่ไปทำอย่างอื่นได้เงินเยอะกว่าทอผ้ามาก ก็หาคนมาทอผ้ายาก ตัวยายเองไม่มีลูกสาว แต่ก่อนก็มีคนมาเรียนด้วยคนนึงแต่เขาก็ตายไปแล้ว เสียดายมากที่หาคนมาสืบทอดยาก ความหวังตอนนี้ อยากให้ทุกคนช่วยกันสืบทอดผ้าอ่างศิลาไว้ เพื่อภูมิปัญญาผ้าอ่างศิลาจะไม่สาบสูญไป" คุณยายหงวนทิ้งท้าย

หน้า 25,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556









"เกมเนรเทศยิ่งลักษณ์วิเคราะห์โดดๆ ไม่ได้ สถานการณ์บังคับให้สู้จนคดีถึงที่สุด"
นฤตย์ เสกธีระ: พลเมืองเป็นใหญ่?
พิเชษฐ พันธุ์วิชาติกุล สอนนักปฏิรูปฯ "หลายคนยังไร้เดียงสาทางการเมืองเหลือเกิน"
ย้ายแล้ว′พชรพงศ์′ ผอ.สตรีวิทยา 2 ไปนั่งผอ.ร.ร.สิริรัตนาธร แก้ปมขัดแย้ง
ผวา!เจอ"ไข่จงอาง"ใต้ระเบียงบ้าน เรียกกู้ภัยควานหาตัว ไม่กล้าทิ้ง เชื่อแม่งูจะตามล่า
ยันทำได้ตัดต่อ"หัวคน" เปลี่ยนร่างใหม่!?
ปชช.กว่า3พัน ร่วมส่งวิญญาณ"พระหมอ"เจ้าอาวาสวัดดังจ.อุดรฯ ถูกยิงขณะบิณฑบาต
แห่ชื่นชม-ยกให้เธอเป็น"นางฟ้า-แม่พระ" พญ.โดดช่วยหนุ่มชนท้ายรถตู้ เส้นเลือดดำขาด เลือดไหลนอง (คลิป)
เล็กพริกขี้หนู!! "กัสจัง" อวดหุ่นเพรียวสุดอึ้มในชุดบิกีนี่
นั่งตกปลาอยู่ริมตลิ่ง เอ๊ะ! อะไรลอยน้ำมา คว้าเบ็ดเกี่ยว เปิดดูถึงกับผงะ! ยาบ้าครึ่งแสน
ศาลไม่อนุญาตประกัน บิดา-มารดา ท่านผู้หญิงศรีรัศมิ์ คุมตัวส่งเรือนจำ (คลิป)
ด่วน! พบตัว"ปฐมนต์ สารสมบัติ"หรือน้องปิ่น ที่หายตัวไปแล้ว ปลอดภัยดี
ช็อค! งานฟุตบอลประเพณีจุฬาฯ-มธ. เก้าอี้สาธารณะนั่งไม่ได้ เพราะอะไร ไปดู??
คนไทยอพยพมาจากเทือกเขาอัลไต ประวัติศาสตร์ ′ปลอม′ ที่ไม่ยอมจากไป และพิพิธภัณฑ์ไทย ที่ไม่หมุนตามโลก
พิษรักแรงหึง! ปลัด อบต. ฆ่าโหด กระหน่ำยิงรองปลัดสาว ดับคาห้างโลตัส! (คลิป)
“อส. กองกำลังหลักของมหาดไทย”
“กำนันผู้ใหญ่บ้านคือ คนสำคัญของท้องที่”
6 เหตุผลดันพฤกษาเป็นผู้นำเบอร์ 1 ทาวน์เฮ้าส์เมืองไทย...
คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)
สายการบินกาตาร์ แอร์เวย์ส เปิดตัวโปรโมชั่นพิเศษ“A WORLD OF FABULOUS FARES”ลดราคาบัตรโดยสารทุกเส้นทาง