คุณยาย"หงวน เสริมศรี "วัย 93 ปี ยืนหยัดรักษา"ผ้าอ่างศิลา"

วันที่ 02 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 20:06:17 น.








ปัจจุบันนี้ กระแสการใช้ผ้าไทยได้รับความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย

แม้จะได้รับความนิยม แต่ภูมิปัญญาการทอผ้ากลับกำลังไร้ผู้สืบทอด โดยเฉพาะผ้าไทยพื้นเมือง  อย่าง "ผ้าอ่างศิลา บ้านปึก" ซึ่งมีเอกลักษณ์และประวัติความเป็นมาสะท้อนภูมิปัญญาของคนบ้านปึก จ.ชลบุรี เป็นอย่างดี

ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยในสมัยรัชกาลที่ 3 ผ้าทอของพระมหากษัตริย์บางผืนก็ทอมาจากอำเภออ่างศิลา

หากวันนี้...เหลือเพียง นางหงวน เสริมศรี คุณยายวัย 93 ปี เพียงผู้เดียวเท่านั้นในอำเภออ่างศิลา ที่รู้วิธีทอผ้าอ่างศิลาอย่างแท้จริง รายการทอฟ้าผ้าไทย ที่มุ่งเสนอภูมิปัญญาไทยให้เป็นที่รู้จัก จึงได้พาไปศึกษาถึงแหล่ง บ้านปึก อ่างศิลา



คุณยายหงวนเล่าว่า สมัยก่อนคนในบ้านปึกผู้ชายจะปีนต้นตาลทำน้ำตาล ขณะที่ผู้หญิงจะทอผ้าส่งไปให้อำเภอเมืองอ่างศิลาขาย จึงรู้จักวิธีการและฝึกทอด้วยตัวเองตั้งแต่อายุ 12 ปี แรกๆ ไม่ได้ใช้กี่ทอผ้า แต่จะใช้เชือกผูกโยงกับเสาบ้านแล้วใช้กระสวยสอดด้ายพุ่งไปพุ่งมา เรียกว่า โตงเตง ทอผ้าขายที่ตลาดได้ผืนละ 30 บาท หากขยันก็ทอได้มากถือเป็นรายได้หลัก

"ความพิเศษของผ้าอ่างศิลาอยู่ที่วิธีการผลิต ที่เริ่มจากการทำเส้นด้ายให้เหนียว ด้วยการนำข้าวสวยมาขยำกับด้าย ก่อนจะนำไปหวีด้วย ?จันดวง? ซึ่งได้จากกาบมะพร้าวไม่มีกะลา แล้วนำไปผึ่ง 1 วัน ก่อนจะนำไปสืบในแต่ละตะกอ ผ้าที่ทอออกมาจึงนิ่ม ไม่ร้อน ไม่ระคายเคือง" คุณยายวัย 93 อธิบาย

ฝีมือการทอผ้าของคุณยายหงวนที่ในอ่างศิลายกให้เป็น "ยอดครู" เพราะสามารถแกะลายใหม่จากสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นมาทอเป็นลวดลายผ้าได้ แต่ลายที่คุณยายหงวน "ภูมิใจ" ที่สุด เห็นจะเป็นลายผ้าจากฉลองพระองค์ของ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"

"ครั้งหนึ่งเคยเห็นฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าสวยติดตา จึงค่อยๆ แกะลายมาเป็นของเราเอง นอกจากนี้

ก็ยังมีลายอื่นๆ เช่น ลายราชวัตร ลายพิกุล ลายไส้ปลาไหล ที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของผ้าอ่างศิลา"

ด้วยอายุที่มากขึ้นแล้ว คุณยายจึงไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกหลานมากน้อยเพียงไร

แต่เพราะความตั้งใจที่จะสืบสานงานทอผ้าให้คงอยู่ กลุ่มแม่บ้านหรือสภาวัฒนธรรมจึงเริ่มเข้ามาฟื้นฟูให้คนรุ่นใหม่เข้ามาศึกษาต่อ คงมีเพียงกลุ่มชาวบ้านวัย 40 ขึ้นไปไม่กี่รายที่เข้ามาสานต่อ

"ยายรู้ว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไป เด็กรุ่นใหม่ไปทำอย่างอื่นได้เงินเยอะกว่าทอผ้ามาก ก็หาคนมาทอผ้ายาก ตัวยายเองไม่มีลูกสาว แต่ก่อนก็มีคนมาเรียนด้วยคนนึงแต่เขาก็ตายไปแล้ว เสียดายมากที่หาคนมาสืบทอดยาก ความหวังตอนนี้ อยากให้ทุกคนช่วยกันสืบทอดผ้าอ่างศิลาไว้ เพื่อภูมิปัญญาผ้าอ่างศิลาจะไม่สาบสูญไป" คุณยายหงวนทิ้งท้าย

หน้า 25,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556









ผลฟุตบอลเอฟเอคัพ รอบ 4 25 ม.ค
"ปืน"บุกยิงดับ"ไบร์ทตัน"-ลิ่วรอบ5"เอฟเอคัพ"
สุวพงศ์ จั่นฝังเพ็ชร : ถอน แต่ไม่ ถอด(ใจ)?
สินธุ์สวัสดิ์-สุชาติ แจง บุตรสาวปรีดีไม่ได้ปลดบทกวี "เนาวรัตน์" ออกจากบ้านศรีบูรพา
มติชนนิวส์รูม :เสียงเชียร์ ต่ออายุ “ประยุทธ์” กระหึ่ม ! แต่อย่าลืม นรก มีจริง (คลิป)
นักวิชาการ เผย อากาศจะเย็นไปจนกลางเดือนกุมภาพันธ์
หนาวหนัก"กุหลาบพันปี"ออกดอกโตที่"ภูลังกา" จ่อปลูกเพิ่มดึงนักท่องเที่ยว
รัฐบาล อัดฉีด งบ 4 หมื่นล้านบาท จ้างเกษตรกร-คนยากจน ซ่อมถนนทั่วประเทศ
ผลฟุตบอล กัลโช่ เซเรีย อา 25 ม.ค
"เอมมี่" กรี๊ดลั่น โต้ไม่เคยมีอะไรกับผู้ชายในห้องน้ำผับ
"เสี่ยตัน" โชว์ฉากระทึก! ช่วยดับรถไฟไหม้หน้าหิมะเทียม จ.เชียงใหม่
เมื่อ ผบ.ตร. ถาม "ตำรวจเตะระเบิด" อยากให้ใครมาเยี่ยม เจ้าตัวตอบว่า...?? (ชมคลิป)
ด่วน!ไฟไหม้ที่สยามสแควร์ ทางเข้าห้างสยามวัน ติดบีทีเอสสยาม
อุบลฯฉาว! ตร.ล่อจับผอ.กองช่างอบต. เรียกรับสินบน-ไม่เซ็นตรวจงาน
"มัลลิกา"จัดหนักเอาผิดคนเผยแพร่ "คลิปดังหน้าคล้าย" (ชมคลิป)
“เครดิตบูโร” 10 เรื่องต้องรู้ ก่อนขอสินเชื่อหรือบัตรเครดิต โดยเช็คราคา.คอม
รีวิว Suzuki Swift RX Premium Eco Car โดยเช็คราคา.คอม
10 ข้อควรระวังก่อนซื้อบ้านใหม่ โดยเช็คราคา.คอม
ยาสีฟันคอลเกต® เซนซิทีฟ โปรรีลีฟ ชวนคุณรับตัวอย่างฟรี และลุ้นรับของรางวัลมูลค่ากว่า 1 แสนบาท
“เครดิตบูโร” 10 เรื่องต้องรู้ ก่อนขอสินเชื่อหรือบัตรเครดิต โดยเช็คราคา.คอม