คุณยาย"หงวน เสริมศรี "วัย 93 ปี ยืนหยัดรักษา"ผ้าอ่างศิลา"

วันที่ 02 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 20:06:17 น.








ปัจจุบันนี้ กระแสการใช้ผ้าไทยได้รับความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย

แม้จะได้รับความนิยม แต่ภูมิปัญญาการทอผ้ากลับกำลังไร้ผู้สืบทอด โดยเฉพาะผ้าไทยพื้นเมือง  อย่าง "ผ้าอ่างศิลา บ้านปึก" ซึ่งมีเอกลักษณ์และประวัติความเป็นมาสะท้อนภูมิปัญญาของคนบ้านปึก จ.ชลบุรี เป็นอย่างดี

ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยในสมัยรัชกาลที่ 3 ผ้าทอของพระมหากษัตริย์บางผืนก็ทอมาจากอำเภออ่างศิลา

หากวันนี้...เหลือเพียง นางหงวน เสริมศรี คุณยายวัย 93 ปี เพียงผู้เดียวเท่านั้นในอำเภออ่างศิลา ที่รู้วิธีทอผ้าอ่างศิลาอย่างแท้จริง รายการทอฟ้าผ้าไทย ที่มุ่งเสนอภูมิปัญญาไทยให้เป็นที่รู้จัก จึงได้พาไปศึกษาถึงแหล่ง บ้านปึก อ่างศิลา



คุณยายหงวนเล่าว่า สมัยก่อนคนในบ้านปึกผู้ชายจะปีนต้นตาลทำน้ำตาล ขณะที่ผู้หญิงจะทอผ้าส่งไปให้อำเภอเมืองอ่างศิลาขาย จึงรู้จักวิธีการและฝึกทอด้วยตัวเองตั้งแต่อายุ 12 ปี แรกๆ ไม่ได้ใช้กี่ทอผ้า แต่จะใช้เชือกผูกโยงกับเสาบ้านแล้วใช้กระสวยสอดด้ายพุ่งไปพุ่งมา เรียกว่า โตงเตง ทอผ้าขายที่ตลาดได้ผืนละ 30 บาท หากขยันก็ทอได้มากถือเป็นรายได้หลัก

"ความพิเศษของผ้าอ่างศิลาอยู่ที่วิธีการผลิต ที่เริ่มจากการทำเส้นด้ายให้เหนียว ด้วยการนำข้าวสวยมาขยำกับด้าย ก่อนจะนำไปหวีด้วย ?จันดวง? ซึ่งได้จากกาบมะพร้าวไม่มีกะลา แล้วนำไปผึ่ง 1 วัน ก่อนจะนำไปสืบในแต่ละตะกอ ผ้าที่ทอออกมาจึงนิ่ม ไม่ร้อน ไม่ระคายเคือง" คุณยายวัย 93 อธิบาย

ฝีมือการทอผ้าของคุณยายหงวนที่ในอ่างศิลายกให้เป็น "ยอดครู" เพราะสามารถแกะลายใหม่จากสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นมาทอเป็นลวดลายผ้าได้ แต่ลายที่คุณยายหงวน "ภูมิใจ" ที่สุด เห็นจะเป็นลายผ้าจากฉลองพระองค์ของ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"

"ครั้งหนึ่งเคยเห็นฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าสวยติดตา จึงค่อยๆ แกะลายมาเป็นของเราเอง นอกจากนี้

ก็ยังมีลายอื่นๆ เช่น ลายราชวัตร ลายพิกุล ลายไส้ปลาไหล ที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของผ้าอ่างศิลา"

ด้วยอายุที่มากขึ้นแล้ว คุณยายจึงไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกหลานมากน้อยเพียงไร

แต่เพราะความตั้งใจที่จะสืบสานงานทอผ้าให้คงอยู่ กลุ่มแม่บ้านหรือสภาวัฒนธรรมจึงเริ่มเข้ามาฟื้นฟูให้คนรุ่นใหม่เข้ามาศึกษาต่อ คงมีเพียงกลุ่มชาวบ้านวัย 40 ขึ้นไปไม่กี่รายที่เข้ามาสานต่อ

"ยายรู้ว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไป เด็กรุ่นใหม่ไปทำอย่างอื่นได้เงินเยอะกว่าทอผ้ามาก ก็หาคนมาทอผ้ายาก ตัวยายเองไม่มีลูกสาว แต่ก่อนก็มีคนมาเรียนด้วยคนนึงแต่เขาก็ตายไปแล้ว เสียดายมากที่หาคนมาสืบทอดยาก ความหวังตอนนี้ อยากให้ทุกคนช่วยกันสืบทอดผ้าอ่างศิลาไว้ เพื่อภูมิปัญญาผ้าอ่างศิลาจะไม่สาบสูญไป" คุณยายหงวนทิ้งท้าย

หน้า 25,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556









′บอร์นมัธ′ เลื่อนชั้นสู่พรีเมียร์ลีกอย่างไม่เป็นทางการ หลังถล่ม โบลตัน 3-0
ณัฐวุฒิ ลั่น! สู้ตามกม.เต็มที่ปกป้องพีซทีวี เชื่อ มติปิดถาวรมาจากอำนาจเหนือกสท.
เลือกตั้งก่อนปฏิรูป โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์
อย่าหาว่าประชด โดย ปราปต์ บุนปาน
ปลอดภัยแล้ว 6 นิสิตแพทย์ มศว ที่ไปปีนเขาที่เนปาล - โชว์รูปจากโรงแรมที่เมืองโพคารา
นาทีชีวิต! นักปีนเขาเยอรมันเผยคลิปขณะหิมะถล่มยอดเขาเอเวอเรสต์
รู้ยัง? เดือนเมษาฯ แค่ไม่กี่วันนี้ "ภาคเหนือ"เจอแผ่นดินไหวกี่ครั้งแล้ว !!
"บิ๊กจิ๋ว" ปฏิเสธไม่มีส่วน "คาร์บอมบ์" เกาะสมุย
นักวิชาการหัวกะทิรวมพล! "นิธิ-ประจักษ์-ปิยบุตร-ชัยวัฒน์" เสวนา "ปชต.ในยุคเปลี่ยนผ่าน"
แรงงานพม่านำเนื้อสัตว์เข้าเครื่องผสมกาว ถูกดึงเข้าเครื่องบดดับ
จบนะ! หนุ่มแต่งหญิงหวังรอดทหารว่อนโซเชียลฯ ที่แท้เป็น...?!
บานปลาย! ขรก.โพสต์แช่งตร. อัดคลิปขอโทษ-ตร.ฟ้องหมิ่นกลับ จ่อออกหมายเรียก
อุทาหรณ์! คลิปชัดเเจ๋ว กระบะเเซงไม่พ้น พลิกคว่ำหลายตลบ
"น้องไอนส์" ในสภาวะแช่แข็ง จากความรักพ่อแม่ หวังเทคโนโลยีการแพทย์อนาคตชุบชีวิตลูก
หนุ่มสาวเพชรบูรณ์เมินกฎเหล็กสงกรานต์ ใส่สายเดี่ยวเต้นโคโยตี้ปะแป้งโจ๋งครึ่ม (ภาพชุด)
การขอใบอนุญาตขายทอดตลาดและค้าของเก่า
งานประเพณี “สืบชะตาผู้อาวุโสหมื่นปี”
สนง.พัฒนาพิงคนคร (องค์การมหาชน)
iSWOP กับ AIS
จังหวัดแพร่จัดงานประเพณีสืบชะตาผู้อาวุโสหมื่นปี