คุณยาย"หงวน เสริมศรี "วัย 93 ปี ยืนหยัดรักษา"ผ้าอ่างศิลา"

วันที่ 02 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 20:06:17 น.








ปัจจุบันนี้ กระแสการใช้ผ้าไทยได้รับความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย

แม้จะได้รับความนิยม แต่ภูมิปัญญาการทอผ้ากลับกำลังไร้ผู้สืบทอด โดยเฉพาะผ้าไทยพื้นเมือง  อย่าง "ผ้าอ่างศิลา บ้านปึก" ซึ่งมีเอกลักษณ์และประวัติความเป็นมาสะท้อนภูมิปัญญาของคนบ้านปึก จ.ชลบุรี เป็นอย่างดี

ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยในสมัยรัชกาลที่ 3 ผ้าทอของพระมหากษัตริย์บางผืนก็ทอมาจากอำเภออ่างศิลา

หากวันนี้...เหลือเพียง นางหงวน เสริมศรี คุณยายวัย 93 ปี เพียงผู้เดียวเท่านั้นในอำเภออ่างศิลา ที่รู้วิธีทอผ้าอ่างศิลาอย่างแท้จริง รายการทอฟ้าผ้าไทย ที่มุ่งเสนอภูมิปัญญาไทยให้เป็นที่รู้จัก จึงได้พาไปศึกษาถึงแหล่ง บ้านปึก อ่างศิลา



คุณยายหงวนเล่าว่า สมัยก่อนคนในบ้านปึกผู้ชายจะปีนต้นตาลทำน้ำตาล ขณะที่ผู้หญิงจะทอผ้าส่งไปให้อำเภอเมืองอ่างศิลาขาย จึงรู้จักวิธีการและฝึกทอด้วยตัวเองตั้งแต่อายุ 12 ปี แรกๆ ไม่ได้ใช้กี่ทอผ้า แต่จะใช้เชือกผูกโยงกับเสาบ้านแล้วใช้กระสวยสอดด้ายพุ่งไปพุ่งมา เรียกว่า โตงเตง ทอผ้าขายที่ตลาดได้ผืนละ 30 บาท หากขยันก็ทอได้มากถือเป็นรายได้หลัก

"ความพิเศษของผ้าอ่างศิลาอยู่ที่วิธีการผลิต ที่เริ่มจากการทำเส้นด้ายให้เหนียว ด้วยการนำข้าวสวยมาขยำกับด้าย ก่อนจะนำไปหวีด้วย ?จันดวง? ซึ่งได้จากกาบมะพร้าวไม่มีกะลา แล้วนำไปผึ่ง 1 วัน ก่อนจะนำไปสืบในแต่ละตะกอ ผ้าที่ทอออกมาจึงนิ่ม ไม่ร้อน ไม่ระคายเคือง" คุณยายวัย 93 อธิบาย

ฝีมือการทอผ้าของคุณยายหงวนที่ในอ่างศิลายกให้เป็น "ยอดครู" เพราะสามารถแกะลายใหม่จากสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นมาทอเป็นลวดลายผ้าได้ แต่ลายที่คุณยายหงวน "ภูมิใจ" ที่สุด เห็นจะเป็นลายผ้าจากฉลองพระองค์ของ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"

"ครั้งหนึ่งเคยเห็นฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าสวยติดตา จึงค่อยๆ แกะลายมาเป็นของเราเอง นอกจากนี้

ก็ยังมีลายอื่นๆ เช่น ลายราชวัตร ลายพิกุล ลายไส้ปลาไหล ที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของผ้าอ่างศิลา"

ด้วยอายุที่มากขึ้นแล้ว คุณยายจึงไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกหลานมากน้อยเพียงไร

แต่เพราะความตั้งใจที่จะสืบสานงานทอผ้าให้คงอยู่ กลุ่มแม่บ้านหรือสภาวัฒนธรรมจึงเริ่มเข้ามาฟื้นฟูให้คนรุ่นใหม่เข้ามาศึกษาต่อ คงมีเพียงกลุ่มชาวบ้านวัย 40 ขึ้นไปไม่กี่รายที่เข้ามาสานต่อ

"ยายรู้ว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไป เด็กรุ่นใหม่ไปทำอย่างอื่นได้เงินเยอะกว่าทอผ้ามาก ก็หาคนมาทอผ้ายาก ตัวยายเองไม่มีลูกสาว แต่ก่อนก็มีคนมาเรียนด้วยคนนึงแต่เขาก็ตายไปแล้ว เสียดายมากที่หาคนมาสืบทอดยาก ความหวังตอนนี้ อยากให้ทุกคนช่วยกันสืบทอดผ้าอ่างศิลาไว้ เพื่อภูมิปัญญาผ้าอ่างศิลาจะไม่สาบสูญไป" คุณยายหงวนทิ้งท้าย

หน้า 25,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556




นักท่องเที่ยวสาวชาวออสซี่ ถูก "สัตว์ร้ายยังไม่ทราบชนิด" ในทะเล กัดที่ภูเก็ต
สงครามยังไม่จบ!! "เสรี" ตอกกลับ "โน๊ต เชิญยิ้ม" บอกเขาต่างหากต้องขอโทษผม!!
"ป๋อ-เอ๋" เคลียร์คิวส่ง "น้องภูดิศ" ถึงประตูโรงเรียนในวันเปิดเทอมวันแรก!!
หล่อกรุบกริบ "นิคกี้ ไทภูเขียว" แชมป์ไทยแลนด์ก็อตทาเลนต์ 2015
"ศศิน" เสียดาย หลังครม. ย้ายอธิบดีป่าไม้ ไปดำรงตำแหน่งปลัดเกษตรฯ
สะบึ้มไม่เเพ้น้องสาว "กระแต" พี่สาว "กระต่าย ทรรศิกา" อึ๋มมาเเต่ไกล!!
เทพบุตรริมทาง "หนุ่ม ศรราม" ปรี่เข้าช่วยตำรวจถูกเเท็กซี่ชน ในชุดเตะบอล-รองเท้าเเตะ!
เปลี่ยน"อึ"ให้เป็น"อาหาร" ในห้วงอวกาศ
ว้าว ว้าว ว้าว! "ฝ้าย เวฬุรีย์" กับความเเซ่บบนปกFHM เซ็กซี่จนต้องเหลียวหลัง!!
น้อยใจลูกไม่มาดูแล อดีตพนง.กฟผ.ลำปาง คว้าปืนลั่นใส่ขมับดับ
การ์ดที่ส่งไปไม่ถึงมือแม่..."พยาบาล"เล่าเหตุสลด กระบะนร.ชนต้นไม้เทกระจาดตาย8ศพ
"ตู่ นันทิดา" อดีตภรรยา เข้าเยี่ยม "เอ๋ ชนม์สวัสดิ์" ที่เรือนจำ แจงไม่มีอภิสิทธิ์
พยานแฉยิบเส้นทางหนี หนุ่มหิ้วเป้ หลังบึ้มเผ่นไปสนามบิน จยย.ส่งเกสต์เฮ้าส์ก่อน!
ชาวเน็ตแห่ชื่นชม "เจ้าตูบใจสิงห์" เสี่ยงตายนั่งเตือนภัยระเบิด 5 ลูก
หนุ่มปทุมเครียดเฟซบุ๊กถูกแฮก ใส่ร้ายเป็นมือบึ้มราชประสงค์ ผูกคอดับคาห้องนอน
เวสต์เกต ย่านใหม่ ไลฟ์สไตล์ใหม่ ชีวิตใหม่ ที่ใหญ่กว่าเดิม
เอไอเอส เอาใจลูกค้าเติมเงินผ่าน eService อัดโบนัสโทรฟรีสูงถึง 15%
เวสต์เกต ย่านใหม่ ไลฟ์สไตล์ใหม่ ชีวิตใหม่ ที่ใหญ่กว่าเดิม
เอไอเอส เอาใจลูกค้าเติมเงินผ่าน eService อัดโบนัสโทรฟรีสูงถึง 15%