คุณยาย"หงวน เสริมศรี "วัย 93 ปี ยืนหยัดรักษา"ผ้าอ่างศิลา"

วันที่ 02 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 เวลา 20:06:17 น.








ปัจจุบันนี้ กระแสการใช้ผ้าไทยได้รับความนิยมขึ้นเรื่อยๆ ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย

แม้จะได้รับความนิยม แต่ภูมิปัญญาการทอผ้ากลับกำลังไร้ผู้สืบทอด โดยเฉพาะผ้าไทยพื้นเมือง  อย่าง "ผ้าอ่างศิลา บ้านปึก" ซึ่งมีเอกลักษณ์และประวัติความเป็นมาสะท้อนภูมิปัญญาของคนบ้านปึก จ.ชลบุรี เป็นอย่างดี

ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยในสมัยรัชกาลที่ 3 ผ้าทอของพระมหากษัตริย์บางผืนก็ทอมาจากอำเภออ่างศิลา

หากวันนี้...เหลือเพียง นางหงวน เสริมศรี คุณยายวัย 93 ปี เพียงผู้เดียวเท่านั้นในอำเภออ่างศิลา ที่รู้วิธีทอผ้าอ่างศิลาอย่างแท้จริง รายการทอฟ้าผ้าไทย ที่มุ่งเสนอภูมิปัญญาไทยให้เป็นที่รู้จัก จึงได้พาไปศึกษาถึงแหล่ง บ้านปึก อ่างศิลา



คุณยายหงวนเล่าว่า สมัยก่อนคนในบ้านปึกผู้ชายจะปีนต้นตาลทำน้ำตาล ขณะที่ผู้หญิงจะทอผ้าส่งไปให้อำเภอเมืองอ่างศิลาขาย จึงรู้จักวิธีการและฝึกทอด้วยตัวเองตั้งแต่อายุ 12 ปี แรกๆ ไม่ได้ใช้กี่ทอผ้า แต่จะใช้เชือกผูกโยงกับเสาบ้านแล้วใช้กระสวยสอดด้ายพุ่งไปพุ่งมา เรียกว่า โตงเตง ทอผ้าขายที่ตลาดได้ผืนละ 30 บาท หากขยันก็ทอได้มากถือเป็นรายได้หลัก

"ความพิเศษของผ้าอ่างศิลาอยู่ที่วิธีการผลิต ที่เริ่มจากการทำเส้นด้ายให้เหนียว ด้วยการนำข้าวสวยมาขยำกับด้าย ก่อนจะนำไปหวีด้วย ?จันดวง? ซึ่งได้จากกาบมะพร้าวไม่มีกะลา แล้วนำไปผึ่ง 1 วัน ก่อนจะนำไปสืบในแต่ละตะกอ ผ้าที่ทอออกมาจึงนิ่ม ไม่ร้อน ไม่ระคายเคือง" คุณยายวัย 93 อธิบาย

ฝีมือการทอผ้าของคุณยายหงวนที่ในอ่างศิลายกให้เป็น "ยอดครู" เพราะสามารถแกะลายใหม่จากสิ่งต่างๆ ที่พบเห็นมาทอเป็นลวดลายผ้าได้ แต่ลายที่คุณยายหงวน "ภูมิใจ" ที่สุด เห็นจะเป็นลายผ้าจากฉลองพระองค์ของ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"

"ครั้งหนึ่งเคยเห็นฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าสวยติดตา จึงค่อยๆ แกะลายมาเป็นของเราเอง นอกจากนี้

ก็ยังมีลายอื่นๆ เช่น ลายราชวัตร ลายพิกุล ลายไส้ปลาไหล ที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของผ้าอ่างศิลา"

ด้วยอายุที่มากขึ้นแล้ว คุณยายจึงไม่รู้ว่าจะมีโอกาสได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกหลานมากน้อยเพียงไร

แต่เพราะความตั้งใจที่จะสืบสานงานทอผ้าให้คงอยู่ กลุ่มแม่บ้านหรือสภาวัฒนธรรมจึงเริ่มเข้ามาฟื้นฟูให้คนรุ่นใหม่เข้ามาศึกษาต่อ คงมีเพียงกลุ่มชาวบ้านวัย 40 ขึ้นไปไม่กี่รายที่เข้ามาสานต่อ

"ยายรู้ว่ายุคสมัยมันเปลี่ยนไป เด็กรุ่นใหม่ไปทำอย่างอื่นได้เงินเยอะกว่าทอผ้ามาก ก็หาคนมาทอผ้ายาก ตัวยายเองไม่มีลูกสาว แต่ก่อนก็มีคนมาเรียนด้วยคนนึงแต่เขาก็ตายไปแล้ว เสียดายมากที่หาคนมาสืบทอดยาก ความหวังตอนนี้ อยากให้ทุกคนช่วยกันสืบทอดผ้าอ่างศิลาไว้ เพื่อภูมิปัญญาผ้าอ่างศิลาจะไม่สาบสูญไป" คุณยายหงวนทิ้งท้าย

หน้า 25,มติชนรายวัน ฉบับวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556





ตามสูตร!!! มูรินโญ่ชูเชลซี เล่นดีกว่าอาร์เซน่อลเห็นๆ (แต่แพ้)
ฝนเทนครพนมแล้งหายปลิดทิ้ง จ่อน้ำท่วม ผู้ว่ฯสั่งเตรียมพร้อมรับมือ
เจ้าตูบเล่นซนหัวติดท่อฝังผนัง กู้ภัยลุยช่วยตั้งแต่เช้ามืด (คลิป)
นักปั่นโพสต์เตือน ขับมาดีๆ อาจเจอ"ดาบ"ฟันหัวแบะ!
ฟุตบอลลีกอาชีพไทยบูมสุดๆ เงินสะพัดหมื่นล้าน
หยุดความเชื่อผิดๆ!′ดร.ธรณ์′เผย ทำอย่างไรเมื่อโดนแมงกะพรุน?
"พลอย" หอบลูกเที่ยวพักใจ ไร้เงาปีเตอร์ อัดคลิปลูกชาย "พูม่า" สัมผัสทะเลครั้งแรก
แฉ! ′คอสต้า′ ชอบดูหนังโป๊-เปิดเสียงดัง จนโดนเพื่อนบ้านด่า
′ดิ มาเรีย′ จ่อเซ็น ′ปารีสฯ′ ค่าตัว 44.4 ล้านป. รอตรวจร่างกายภายใน 24 ชม.
′แชมเบอร์เลน′ ฮีโร่ซัดชัย! ′ปืน′ เฉือนชนะ ′เชลซี′ 1-0 ซิวแชมป์คอมมิวนิตี้ชิลด์
อาสาด่านตรวจจำนายไม่ได้ ′ผบช.น.′ถูกเรียกเป่า5ครั้ง ลงไปจวกขาดไหวพริบ
ด้วยความปรารถนาดี...หนุ่มญี่ปุ่นเตือนคนไทย ระวัง "ตกงาน" เพราะเฟซบุ๊ก
เช็คให้ดี! "ฮวงจุ้ยห้องพระ" วางตรงไหนเหมาะ วางไม่ดีอาจทำเงินทองรั่วไหล
อะไรนะ?"อธิการบดี พระจอมเกล้าฯลาดกระบัง" ปลอมตัวเป็น "พี่เนียน"รับน้อง
ดีเจภูมิรับคำท้า! “ดีเบตจ่าดราม่า" ปมดำน้ำให้อาหารปลา อ.จุฬาฯอาสาเป็นพิธีกร
“ข้าราชการ และพนักงานรัฐวิสาหกิจ รับสมาร์ทโฟนฟรี จาก เอไอเอส”
“เปลี่ยนเติมเงินเป็นรายเดือน กับ เอไอเอส”
ตำแหน่ง พนักงานขายสื่อโฆษณาออนไลน์ รับด่วนมาก!!
2 ทศวรรษความสัมพันธ์เวียดนาม – สหรัฐฯ
“คุ้มอีกขั้น เล่นเน็ตมันส์ ต่อเนื่อง x 3 เท่ากับ iSWOP Non-stop จาก AIS”