ทำไมต้อง"ราชดำเนิน" ถนนสาย"การเมือง"

วันที่ 09 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 เวลา 15:00:46 น.




นับแต่เปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475

ระบบใหม่มิได้เกิดอย่างราบรื่น ตรงกันข้าม กลับเจอ "แรงต้าน" จากเครือข่ายอำนาจเก่าอย่างเป็นระบบ

เมื่อเอ่ยถึงระบอบประชาธิปไตย จะมีชื่อของ "ถนนราชดำเนิน" ออกมาเคียงข้าง

เหตุการณ์ใหญ่ในบ้านเมืองที่เกิดขึ้น ณ ถนนแห่งนี้ มีอาทิ การสวนสนามของ "เสรีไทย" กองกำลังใต้ดินของผู้รักชาติชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่ 2

หลังสงคราม พวกเขาปรากฏตัวที่ถนนราชดำเนิน แล้วหายตัวไปกลายเป็นประชาชนพลเมืองสามัญ

อีกเหตุการณ์ ก็ต้อง 14 ตุลา 2516 มีฉากสำคัญคือการชุมนุมประชาชนกว่า 5 แสนคน เต็มถนนราชดำเนินใน ยาวไปถึงต้นถนนราชดำเนินนอก

"พฤษภาคม 2535" การชุมนุมประท้วงการสืบทอดอำนาจของคณะรัฐประหาร ในนามคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ที่มี พล.อ.สุจินดา คราประยูร เป็นนายกรัฐมนตรี เริ่มต้นที่ท้องสนามหลวง หากแต่ในที่สุด ก็เคลื่อนขบวนออกมาเต็มถนนราชดำเนิน

ขยับใกล้เข้ามาหน่อย "เหตุการณ์เมษายน-พฤษภาคม 2553" ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตเกือบร้อย บาดเจ็บกว่า 200 คน นั้นก็เช่นกัน

การชุมนุุมของ "คนเสื้อแดง" ในนาม "แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.)" ที่ระดมมาจากทั่วสารทิศ ตั้งเวทีที่สะพานผ่านฟ้าเป็นจุดหมาย ก่อนชุมนุมยืดเยื้อ และขยับขยายไปสู่ย่านใจกลางธุรกิจที่ "ราชประสงค์"

ล่าสุด การชุมนุมต่อต้าน "พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ฉบับเหมาเข่ง" ภายใต้การนำของ "พรรคประชาธิปัตย์" มาตั้งเวทีใหญ่อยู่ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถนนราชดำเนินกลาง

นอกจากนี้ยังมีเวทีของ "กองทัพประชาชนโค่นระบอบทักษิณ (กปท.)" อยู่ที่สะพานผ่านฟ้าถนนราชดำเนินนอกต่อกับถนนราชดำเนินกลาง

"เครือข่ายนักศึกษาและประชาชนปฏิรูปประเทศไทย (คปท.)" อยู่ที่สะพานมัฆวานรังสรรค์ ถนนราชดำเนินนอก

ทำไมต้องถนนราชดำเนิน ?

"ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์" อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ให้ความเห็นว่า ถนนราชดำเนินมีความหมายหลายอย่างทั้งในทางสัญลักษณ์ ภูมิศาสตร์ และประวัติศาสตร์ ผู้ชุมนุมคราวนี้ก็คงอยากให้มีกลิ่นอายของการต่อสู้เพื่อสิทธิเสรีภาพเช่นเดียวกับ เหตุการณ์ 14 ตุลาคม ปี 2516 เพราะฉะนั้นกลุ่มผู้ชุมนุมจึงไม่เพียงใช้บริเวณของอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเป็นพื้นที่แสดงออกทางการเมือง แต่ยังพูดถึง "อุดมการณ์ 14 ตุลา" ในการต่อสู้กับเผด็จการด้วย

สิ่งที่น่าสนใจคือ เป็นที่ตั้งของอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ซึ่งเป็นมรดกตกทอดของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 เป็นสัญลักษณ์สำคัญของ "ประชาธิปไตย" ในประเทศ

อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มธ.ยังวิเคราะห์ให้ฟังถึงความสำคัญในเรื่องของความเป็น "ทำเลทอง" ของการเคลื่อนไหวทางการเมืองด้วย

ศ.ดร.ชัยวัฒน์บอกว่า ในทางภูมิศาสตร์ คือ ถนนราชดำเนินนั้นอยู่กลางเมือง ผู้คนเดินทางเข้ามาง่าย หากชุมนุมที่ราชดำเนินก็ทำให้รถราติดขัดได้ และถนนนี้มีเส้นทางเชื่อมไปยังที่ทำการของรัฐบาลที่อยู่ไม่ไกลกันเท่าไร มีความสะดวกในการเคลื่อนย้ายมวลชน

"ในสมัยเหตุการณ์ 14 ตุลา นักศึกษาก็ตั้งหลักที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เดินมาที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยแล้วก็สามารถเดินต่อไปที่อื่นได้ สิ่งนี้เป็นนัยยะสำคัญในการใช้อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

"และลองนึกภาพตาม เมื่อมีคนขึ้นพูดโดยมีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเป็นฉากหลัง มีพานรัฐธรรมนูญ ซึ่งมีความหมายทั้งในทางสัญลักษณ์และทางประวัติศาสตร์ จะให้พลังอย่างมาก ที่นี่จึงเป็นพื้นที่ทางการเมืองที่เปิดโอกาสให้คนเข้ามามีส่วนร่วมได้รอบทิศ และเป็นพื้นที่ทางการเมืองที่ทำให้คนรู้สึกว่ามีพลังในตัวเอง" ชัยวัฒน์กล่าว

"ชาตรี ประกิตนนทการ" อาจารย์จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเจ้าของผลงานเรื่อง "ศิลปะ สถาปัตยกรรมคณะราษฎร สัญลักษณ์ทางการเมืองในเชิงอุดมการณ์" วิเคราะห์ว่า องค์ประกอบที่ทำให้ถนนราชดำเนินกลายเป็นสถานที่แสดงออกทางการเมืองมาอย่างยาวนาน เกิดจากองค์ประกอบใหญ่ 3 ส่วน

"ส่วนที่หนึ่ง" คือ ตำแหน่งที่ตั้งของถนน เป็นพื้นที่เกี่ยวข้องและใกล้กับสถานที่สำคัญ มีสถาปัตยกรรมที่สำคัญกับอำนาจรัฐ เป็นเส้นทางที่มี วัง วัดพระแก้ว พระที่นั่งอนันตสมาคม และเชื่อมไปสู่รัฐสภาซึ่งเป็นสถานที่สำคัญทางการเมือง

"ส่วนที่สอง" คือ ประวัติศาสตร์ของถนน นับตั้งแต่ถูกสร้างขึ้นมา ตัวผู้สร้างและประชาชนคนทั่วไปที่เกี่ยวข้องก็มักจะใช้พื้นที่นี้ในการแสดงออกทางการเมือง เมื่อมีเหตุการณ์ทางการเมืองซ้ำลงไปหลายๆ ครั้ง ตัวประวัติศาสตร์ก็ถูกสร้างความหมายให้ยิ่งมีความสำคัญเพิ่มมากขึ้นในฐานะพื้นที่แสดงออกทางการเมือง

"ส่วนที่สาม" คือ องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม ที่ถูกออกแบบขึ้นมาโดยมีลักษณะเป็นแนวแกนถนน มีตึก มีอาคารสองข้างที่ก่อรูปให้ถนนเป็นแนว และมีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาสู่ระบอบประชาธิปไตย เพราะฉะนั้นการออกแบบแผนผังและสถาปัตยกรรม ช่วยเสริมให้ถนนนี้มีความหมายเป็นพิเศษกว่าถนนเส้นอื่นๆ

"ผมคิดว่าองค์ประกอบทั้งสามนี้ช่วยเพิ่มความหมายให้แก่ถนนราชดำเนิน เวลาใครคิดที่จะแสดงออกทางการเมือง ไม่ว่าจะต่อต้านอำนาจรัฐหรือสนับสนุนอำนาจรัฐ ก็มักจะเลือกใช้พื้นที่ถนนราชดำเนินเป็นพื้นที่ในการแสดงออก

"ส่วนในแง่ของยุทธวิธีนั้น ถนนราชดำเนินมีความเหมาะสมในระดับหนึ่งแต่ถนนก็ไม่ได้มีลักษณะเฉพาะอะไรเป็นพิเศษ ข้อดีคือเป็นถนนที่ไม่ได้กว้างและไม่ได้แคบจนเกินไป เพราะหากเป็นถนนที่กว้างเกินไปจะต้องมีปริมาณคนเยอะมากจึงจะทำให้รู้สึกว่ามีผู้มาชุมนุมเยอะ แต่ถ้าถนนแคบมาก แม้จะมีคนมาชุมนุมเต็มพื้นที่ถนน คนก็จะรู้อยู่ดีว่ามีปริมาณน้อย

"ถนนราชดำเนินผมคิดว่ามีปริมาณและขนาดที่พอดี ไม่ต้องระดมพลมากเกินไปจึงจะสามารถทำให้ดูเต็มถนนได้" ชาตรีวิเคราะห์

ความเป็นมาของ "ถนนราชดำเนิน" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2442 เพื่อเป็นที่เสด็จพระราชดำเนินระหว่างพระบรมมหาราชวังกับพระราชวังดุสิต

ประกอบด้วยถนน 3 สาย ต่อเชื่อมกัน ได้แก่ "1.ถนนราชดำเนินใน" เชื่อมจากถนนหน้าพระลาน เลียบสนามหลวงด้านทิศตะวันออกขึ้นไปทางทิศเหนือถึงสะพานผ่านพิภพลีลา "2.ถนนราชดำเนินกลาง" เริ่มตั้งแต่สะพานผ่านพิภพลีลา มาทางทิศตะวันออก ผ่านสี่แยกคอกวัว อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย สิ้นสุดที่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ

และ "3.ถนนราชดำเนินนอก" เริ่มตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านแยก จ.ป.ร., แยกมัฆวานรังสรรค์, แยกสวนมิสกวัน จรดถนนศรีอยุธยา บริเวณหน้าลานพระบรมรูปทรงม้า

อาคารปลูกสร้างที่เห็นสองข้างทาง รวมทั้งอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย อันเป็นสัญลักษณ์ของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยนั้น สร้างขึ้นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง

เป็นสถาปัตยกรรมที่ชาตรีใช้คำเรียกว่า "สถาปัตยกรรมของคณะราษฎร"

"คณะราษฎร" ที่เปลี่ยนแปลงการปกครองประเทศมาสู่การปกครองในระบอบประชาธิปไตย

จึงให้พลังในระดับหนึ่ง เมื่อใช้ถนนเส้นนี้ในการตั้งเวทีชุมนุมทางการเมือง

มากน้อยแค่ไหน ขึ้นกับเป้าหมายและอุดมการณ์ในการชุมนุม








ตะลึง!วัดดังตากเก็บเงินสดกว่า43ล้านไว้ในวัด บางส่วนโดนปลวกกิน
สุดตื่นตา เปิด"สุดยอดมุมมอง"ไม่เคยเห็น จับเหยี่ยวติดกล้อง"ส่องพื้นพสุธา"จากยอดหอไอเฟล
อุทาหรณ์"เมาหื่น"นศ.ผู้ดีเจอคุก ใช้"น้องชาย"เล่นแก้มเพื่อนสาวร่วมสถาบันขณะหลับ-ศาลไม่ให้"อุทธรณ์"
ช็อก ศิลปินคลั่ง ตัด"ติ่งหู"ตัวเอง ประท้วงรบ.รัสเซีย จับเหล่าผู้ต่อต้าน เข้ารพ.โรคจิต (ชมภาพ)
′หงส์แดง′เจ๊งคารังโดน′ชุดขาว′ถล่มยับ′โด้-เบนซ์′ช่วยกันยิง
ตรวจสอบดวงท่านวันนี้ ประจำวันพฤหัสบดีที่ 23 ตุลาคม 2557 โดย สมชาย เกียรติ์ภราดร
"วิชา มหาคุณ" โบ้ย! ข่าวผิดขนเงินซุกนอก
ศาลประกาศ บิลลี่ โอแกน ล้มละลายแล้ว
"ส.ศิวรักษ์"เขียน"จดหมายรักถึงเผด็จการ" ห่วงปฏิรูปเหลว รอบข้างมีแต่คนใกล้ชิด"ทักษิณ"
ศาลาพักใจ! สาวอกหักถูกแฟนทิ้ง ยึดร้านไก่ทอด"เคเอฟซี"เป็นบ้าน พนง.ปล่อยให้อยู่เป็น"อาทิตย์"
ทำไม วาสนา นาน่วม เชื่อว่า การรัฐประหาร 22 พฤษภาคม 2557 มีการวางแผนล่วงหน้า ?
ชมคลิป "บิ๊กตู่" โต้ผู้สื่อข่าวอาวุโส "เจ๊ยุ" ดุเดือด ก่อนเอ่ยปากชวน "ป้า เป็น รมว.พาณิชย์"
ใครบ้าง แห่รับศพ "พ.อ.อภิวันท์" ที่สนามบินสุวรรณภูมิ (ชมคลิป)
ด่วน! สาวใหญ่จุดไฟเผาตัวเอง หน้าศูนย์บริการประชาชน หลังยื่นคสช. เครียดปัญหาหนี้ (คลิป)
ไฟเขียว ร่างพระราชกฤษฎีกา ขรก.ตำรวจประเภทไม่มียศ