ทำไมต้อง"ราชดำเนิน" ถนนสาย"การเมือง"

วันที่ 09 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 เวลา 15:00:46 น.




นับแต่เปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475

ระบบใหม่มิได้เกิดอย่างราบรื่น ตรงกันข้าม กลับเจอ "แรงต้าน" จากเครือข่ายอำนาจเก่าอย่างเป็นระบบ

เมื่อเอ่ยถึงระบอบประชาธิปไตย จะมีชื่อของ "ถนนราชดำเนิน" ออกมาเคียงข้าง

เหตุการณ์ใหญ่ในบ้านเมืองที่เกิดขึ้น ณ ถนนแห่งนี้ มีอาทิ การสวนสนามของ "เสรีไทย" กองกำลังใต้ดินของผู้รักชาติชาวไทยในสงครามโลกครั้งที่ 2

หลังสงคราม พวกเขาปรากฏตัวที่ถนนราชดำเนิน แล้วหายตัวไปกลายเป็นประชาชนพลเมืองสามัญ

อีกเหตุการณ์ ก็ต้อง 14 ตุลา 2516 มีฉากสำคัญคือการชุมนุมประชาชนกว่า 5 แสนคน เต็มถนนราชดำเนินใน ยาวไปถึงต้นถนนราชดำเนินนอก

"พฤษภาคม 2535" การชุมนุมประท้วงการสืบทอดอำนาจของคณะรัฐประหาร ในนามคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ที่มี พล.อ.สุจินดา คราประยูร เป็นนายกรัฐมนตรี เริ่มต้นที่ท้องสนามหลวง หากแต่ในที่สุด ก็เคลื่อนขบวนออกมาเต็มถนนราชดำเนิน

ขยับใกล้เข้ามาหน่อย "เหตุการณ์เมษายน-พฤษภาคม 2553" ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตเกือบร้อย บาดเจ็บกว่า 200 คน นั้นก็เช่นกัน

การชุมนุุมของ "คนเสื้อแดง" ในนาม "แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.)" ที่ระดมมาจากทั่วสารทิศ ตั้งเวทีที่สะพานผ่านฟ้าเป็นจุดหมาย ก่อนชุมนุมยืดเยื้อ และขยับขยายไปสู่ย่านใจกลางธุรกิจที่ "ราชประสงค์"

ล่าสุด การชุมนุมต่อต้าน "พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ฉบับเหมาเข่ง" ภายใต้การนำของ "พรรคประชาธิปัตย์" มาตั้งเวทีใหญ่อยู่ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถนนราชดำเนินกลาง

นอกจากนี้ยังมีเวทีของ "กองทัพประชาชนโค่นระบอบทักษิณ (กปท.)" อยู่ที่สะพานผ่านฟ้าถนนราชดำเนินนอกต่อกับถนนราชดำเนินกลาง

"เครือข่ายนักศึกษาและประชาชนปฏิรูปประเทศไทย (คปท.)" อยู่ที่สะพานมัฆวานรังสรรค์ ถนนราชดำเนินนอก

ทำไมต้องถนนราชดำเนิน ?

"ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์" อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ให้ความเห็นว่า ถนนราชดำเนินมีความหมายหลายอย่างทั้งในทางสัญลักษณ์ ภูมิศาสตร์ และประวัติศาสตร์ ผู้ชุมนุมคราวนี้ก็คงอยากให้มีกลิ่นอายของการต่อสู้เพื่อสิทธิเสรีภาพเช่นเดียวกับ เหตุการณ์ 14 ตุลาคม ปี 2516 เพราะฉะนั้นกลุ่มผู้ชุมนุมจึงไม่เพียงใช้บริเวณของอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเป็นพื้นที่แสดงออกทางการเมือง แต่ยังพูดถึง "อุดมการณ์ 14 ตุลา" ในการต่อสู้กับเผด็จการด้วย

สิ่งที่น่าสนใจคือ เป็นที่ตั้งของอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ซึ่งเป็นมรดกตกทอดของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 เป็นสัญลักษณ์สำคัญของ "ประชาธิปไตย" ในประเทศ

อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มธ.ยังวิเคราะห์ให้ฟังถึงความสำคัญในเรื่องของความเป็น "ทำเลทอง" ของการเคลื่อนไหวทางการเมืองด้วย

ศ.ดร.ชัยวัฒน์บอกว่า ในทางภูมิศาสตร์ คือ ถนนราชดำเนินนั้นอยู่กลางเมือง ผู้คนเดินทางเข้ามาง่าย หากชุมนุมที่ราชดำเนินก็ทำให้รถราติดขัดได้ และถนนนี้มีเส้นทางเชื่อมไปยังที่ทำการของรัฐบาลที่อยู่ไม่ไกลกันเท่าไร มีความสะดวกในการเคลื่อนย้ายมวลชน

"ในสมัยเหตุการณ์ 14 ตุลา นักศึกษาก็ตั้งหลักที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เดินมาที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยแล้วก็สามารถเดินต่อไปที่อื่นได้ สิ่งนี้เป็นนัยยะสำคัญในการใช้อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

"และลองนึกภาพตาม เมื่อมีคนขึ้นพูดโดยมีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยเป็นฉากหลัง มีพานรัฐธรรมนูญ ซึ่งมีความหมายทั้งในทางสัญลักษณ์และทางประวัติศาสตร์ จะให้พลังอย่างมาก ที่นี่จึงเป็นพื้นที่ทางการเมืองที่เปิดโอกาสให้คนเข้ามามีส่วนร่วมได้รอบทิศ และเป็นพื้นที่ทางการเมืองที่ทำให้คนรู้สึกว่ามีพลังในตัวเอง" ชัยวัฒน์กล่าว

"ชาตรี ประกิตนนทการ" อาจารย์จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเจ้าของผลงานเรื่อง "ศิลปะ สถาปัตยกรรมคณะราษฎร สัญลักษณ์ทางการเมืองในเชิงอุดมการณ์" วิเคราะห์ว่า องค์ประกอบที่ทำให้ถนนราชดำเนินกลายเป็นสถานที่แสดงออกทางการเมืองมาอย่างยาวนาน เกิดจากองค์ประกอบใหญ่ 3 ส่วน

"ส่วนที่หนึ่ง" คือ ตำแหน่งที่ตั้งของถนน เป็นพื้นที่เกี่ยวข้องและใกล้กับสถานที่สำคัญ มีสถาปัตยกรรมที่สำคัญกับอำนาจรัฐ เป็นเส้นทางที่มี วัง วัดพระแก้ว พระที่นั่งอนันตสมาคม และเชื่อมไปสู่รัฐสภาซึ่งเป็นสถานที่สำคัญทางการเมือง

"ส่วนที่สอง" คือ ประวัติศาสตร์ของถนน นับตั้งแต่ถูกสร้างขึ้นมา ตัวผู้สร้างและประชาชนคนทั่วไปที่เกี่ยวข้องก็มักจะใช้พื้นที่นี้ในการแสดงออกทางการเมือง เมื่อมีเหตุการณ์ทางการเมืองซ้ำลงไปหลายๆ ครั้ง ตัวประวัติศาสตร์ก็ถูกสร้างความหมายให้ยิ่งมีความสำคัญเพิ่มมากขึ้นในฐานะพื้นที่แสดงออกทางการเมือง

"ส่วนที่สาม" คือ องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม ที่ถูกออกแบบขึ้นมาโดยมีลักษณะเป็นแนวแกนถนน มีตึก มีอาคารสองข้างที่ก่อรูปให้ถนนเป็นแนว และมีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาสู่ระบอบประชาธิปไตย เพราะฉะนั้นการออกแบบแผนผังและสถาปัตยกรรม ช่วยเสริมให้ถนนนี้มีความหมายเป็นพิเศษกว่าถนนเส้นอื่นๆ

"ผมคิดว่าองค์ประกอบทั้งสามนี้ช่วยเพิ่มความหมายให้แก่ถนนราชดำเนิน เวลาใครคิดที่จะแสดงออกทางการเมือง ไม่ว่าจะต่อต้านอำนาจรัฐหรือสนับสนุนอำนาจรัฐ ก็มักจะเลือกใช้พื้นที่ถนนราชดำเนินเป็นพื้นที่ในการแสดงออก

"ส่วนในแง่ของยุทธวิธีนั้น ถนนราชดำเนินมีความเหมาะสมในระดับหนึ่งแต่ถนนก็ไม่ได้มีลักษณะเฉพาะอะไรเป็นพิเศษ ข้อดีคือเป็นถนนที่ไม่ได้กว้างและไม่ได้แคบจนเกินไป เพราะหากเป็นถนนที่กว้างเกินไปจะต้องมีปริมาณคนเยอะมากจึงจะทำให้รู้สึกว่ามีผู้มาชุมนุมเยอะ แต่ถ้าถนนแคบมาก แม้จะมีคนมาชุมนุมเต็มพื้นที่ถนน คนก็จะรู้อยู่ดีว่ามีปริมาณน้อย

"ถนนราชดำเนินผมคิดว่ามีปริมาณและขนาดที่พอดี ไม่ต้องระดมพลมากเกินไปจึงจะสามารถทำให้ดูเต็มถนนได้" ชาตรีวิเคราะห์

ความเป็นมาของ "ถนนราชดำเนิน" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2442 เพื่อเป็นที่เสด็จพระราชดำเนินระหว่างพระบรมมหาราชวังกับพระราชวังดุสิต

ประกอบด้วยถนน 3 สาย ต่อเชื่อมกัน ได้แก่ "1.ถนนราชดำเนินใน" เชื่อมจากถนนหน้าพระลาน เลียบสนามหลวงด้านทิศตะวันออกขึ้นไปทางทิศเหนือถึงสะพานผ่านพิภพลีลา "2.ถนนราชดำเนินกลาง" เริ่มตั้งแต่สะพานผ่านพิภพลีลา มาทางทิศตะวันออก ผ่านสี่แยกคอกวัว อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย สิ้นสุดที่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ

และ "3.ถนนราชดำเนินนอก" เริ่มตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านแยก จ.ป.ร., แยกมัฆวานรังสรรค์, แยกสวนมิสกวัน จรดถนนศรีอยุธยา บริเวณหน้าลานพระบรมรูปทรงม้า

อาคารปลูกสร้างที่เห็นสองข้างทาง รวมทั้งอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย อันเป็นสัญลักษณ์ของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยนั้น สร้างขึ้นภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง

เป็นสถาปัตยกรรมที่ชาตรีใช้คำเรียกว่า "สถาปัตยกรรมของคณะราษฎร"

"คณะราษฎร" ที่เปลี่ยนแปลงการปกครองประเทศมาสู่การปกครองในระบอบประชาธิปไตย

จึงให้พลังในระดับหนึ่ง เมื่อใช้ถนนเส้นนี้ในการตั้งเวทีชุมนุมทางการเมือง

มากน้อยแค่ไหน ขึ้นกับเป้าหมายและอุดมการณ์ในการชุมนุม








รากฐานสำนวน ว่าด้วย "ดาบสองคม" RETRO ลีลา
ชมคลิป "ยิ่งลักษณ์-น้องไปป์" มอบของขวัญวันเกิดให้ "ทักษิณ" (4คลิป)
หลวงปู่พุทธะอิสระโพสต์ขออภัย′คุณประยุทธ์-คสช.′
ช็อค! "เด็กมะกัน" วาง "สมาร์ทโฟนชื่อดัง" ใต้หมอน โทรศัพท์ไหม้เละ-บริษัทอ้าง "เตือนแล้ว"
รุมด่ายับ! สาวยูเครนโชว์"มาสคาร่า"ขโมยจากเหยื่อบิน"มาเลเซีย แอร์ไลนส์"ถูกยิง(ชมภาพ)
คืบหน้าคดียิง "กฤตยา ล่ำซำ" คาดสามีสังหารก่อนฆ่าตัวตายตาม เผยฝ่ายชายเคยมีอาการทางประสาท
ฮือฮา หญิงสาวเปลือยปีนรูด"ที่ยกรถ"ขวางตำรวจไม่ให้เอารถไปโรงพัก (ชมคลิป)
ไทยส้มหล่น! "แมคโดนัลด์ญี่ปุ่น" เลิกใช้ไก่จีน หันมาใช้ไก่ไทย
ตะลึง! แม่น้ำจีนกลายเป็นสีเลือด หาสาเหตุไม่ได้!
หลุดจากLine ภาพสาวหน้าคล้าย"เจนี่" แขน-หลัง ช้ำเป็นจ้ำ สีม่วง แชร์ว่อนโซเชี่ยลเน็ตเวิร์ค(ชมคลิป)
ข่าว "น้องตั๊น" นำปฏิญาณยังไม่จบ ล่าสุด เพจ "ศาสดา" วิวาทะ "ด็อกเตอร์" สถาปัตย์ จุฬาฯ
2 อาจารย์′รัฐศาสตร์ จุฬาฯ′แสดงออกเชิงสัญลักษณ์ ไม่เข้าร่วมพิธีรับปริญญากับ′น้องตั๊น′
กระแสต้าน′น้องตั๊น′กล่าวนำปฏิญาณตนยังแรง ล่าสุดมีโครงการรณรงค์คัดค้านในโลกออนไลน์
ตัดเสียงถ่ายทอดสดกลางอากาศขณะ "ประวิตร โรจนพฤกษ์" ถาม คสช. ถึง รธน. ม.44 และ ม.48
คริสตี้ เคนนี่ย์ ทูตมะกัน พูดอะไร เมื่อคืนนี้ จนทำให้บางคน หงุดหงิด ตามไปดูคลิปชัดๆ ที่นี่