"กรุงแตก-พระเจ้าตาก"อีกครั้ง! ตำนานในประวัติศาสตร์ หรือ ประวัติศาสตร์ในตำนาน

วันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2557 เวลา 06:45:00 น.




โดย พนิดา สงวนเสรีวานิช




(ซ้าย) วัดเชิงท่า เชื่อว่าบรรพชาที่นี่ (บน) วัดประดู่ทรงธรรม (ล่าง) จิตรกรรมฝาผนังตอนพระพุทธเจ้าปรินิพพานที่วัดประดู่ทรงธรรม

เคยทำโพลสำรวจความเห็นบรรดาผู้ที่สนใจเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ไทยอย่างไม่เป็นทางการว่าสนใจเรื่องของใครมากที่สุด?

หนึ่งใน 5 ฮีโร่ต้องมีพระเจ้ากรุงธนบุรี หรือพระเจ้าตากสินมหาราช!

หลักฐานหนึ่งที่เห็นได้ชัดคือ ทุกครั้งที่"มติชนอคาเดมี"จัดนำเที่ยวแบบเชิงประวัติศาสตร์ ทัวร์ตามรอยพระเจ้าตาก ไม่ว่าจะจัดกี่ครั้ง ทริปเดียวไม่เคยพอ เพราะบรรดาแฟนคลับพระเจ้าตาก หรือจริงๆ ก็คือแฟนคลับปรามินทร์ เครือทองหลั่งไหลกันมาจองทัวร์อย่างคึกคัก

ประมาณว่ายังไม่ทันได้โฆษณา แค่เกริ่นก็ยกมือจองคิวกันแล้ว!

ด้วยความสงสัยจึงเอ่ยปากถามกันตรงๆ กับปรามินทร์ว่า เสน่ห์ของพระเจ้าตากอยู่ตรงไหน ทำไมแฟนคลับกรี๊ดกันขนาดนั้น

ปรามินทร์ค่อยๆ ฉีกยิ้มกว้าง แล้วบอกว่า เพราะความลึกลับ ปริศนาที่ไม่มีคำตอบหลายๆ ข้อ ที่จนบัดนี้ก็ยังได้แต่เล่าลือ ได้แต่สันนิษฐานกันต่างๆ นานาจากประวัติศาสตร์บอกเล่า

มีหลายๆ ประเด็นที่ยังไม่มีคำตอบที่จะฟันธงได้ ยกตัวอย่างคำถามที่เป็นอภิมหาอมตะนิรันดร์กาลถกกันทั้งวันก็ไม่จบ

เช่น พระเจ้าตากสติวิปลาสจริงหรือ? ทรงหนีไปผนวชอยู่ที่นครศรีธรรมราช และสิ้นพระชนม์ที่นั่น?

จริงๆ แล้วถ้าว่ากันตามหลักฐานที่ปรากฏเป็นลายลักษณ์อักษร ปรามินทร์บอกว่า เรื่องราวของพระเจ้าตากไม่เป็นที่ปรากฏชัดนับแต่เกิด จนกระทั่งก่อนกรุงแตกไม่นาน หลังจากตกลงใจจะทิ้งพระนครออกไปตั้งหลักทางทิศตะวันออก ก่อนจะรวบรวมไพร่พลมากอบกู้เอกราชคืนในภายหลัง

ทั้งนี้ ถ้าย้อนกลับไปตรวจสอบเรื่องราวเรื่องเล่าที่มีการบันทึกไว้ เมื่อครั้งที่ตีฝ่าวงล้อมออกมานั้น เขายังเป็น "โนบอดี้"

(ซ้าย) ทางเข้าวัดแม่นางปลื้ม เคยเป็นที่ตั้งทัพพม่ายิงปืนใหญ่ใส่พระนคร (บน) ป้อมเพชร จุดที่พม่าขุดรากกำแพง (ล่าง) ลองสวนพลู บ้านเกิดพระเจ้าตาก



ในใจยังไม่ได้มีความคิดจะกู้ชาติด้วยซ้ำเพียงแต่ก้าวแรกขอให้ออกจากตรงนั้นมาก่อนเพราะสถานการณ์ที่สุกงอม ถูกปิดล้อมอยู่นานถึง 10 เดือน ผู้คนอดอยาก ขณะที่พม่าเองมาแผนใหม่ ปลูกข้าวเป็นเสบียงตุนรอไว้เลย กะว่าถ้าต้องล้อมกันเป็นปีก็จะทำ

ถามว่า ทำไมต้องเป็นพระเจ้าตาก? ไม่มีคนอื่นที่มีความคิดจะกอบกู้บ้านเมืองแล้วหรือ?

ปรามินทร์บอกว่า มีสิ! กรมหมื่นเทพพิพิธ (โอรสของพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ) ท่านนับเป็นคนสำคัญในช่วงอยุธยาตอนปลาย ก็มีความคิดนี้อยู่ เพียงแต่ว่าทำไม่สำเร็จ

"จริงๆ พระเจ้าตากก็ไม่ได้ตั้งใจ แต่เผอิญสถานการณ์มันเอื้อ" ปรามินทร์สรุป แล้วบอกว่า จุดเปลี่ยนที่ทำให้ตัดสินใจว่า...

เริ่มจากที่ระยอง เป็นพระเจ้าระยองก่อน แล้วค่อยไปเป็นพระเจ้าจันทบุรี แล้วมาเป็นพระเจ้าธนบุรี ก่อนจะมาเป็นพระเจ้ากรุงศรีอยุธยา เพียงแต่เราไม่เคยพูดถึงตอนเป็นพระเจ้าระยอง

ตอนที่ไปถึงระยอง ได้สถาปนาตัวเองเป็นกษัตริย์ ด้วยการบอกว่า ต้องใช้สถานะแบบนี้ถึงจะปกครอง ถึงจะควบคุมคนได้ ซึ่งจริงๆ ตัวเองก็อยากจะอยู่ที่ระยองด้วยซ้ำ แต่จันทบุรีเป็นเมืองใหญ่ ฉะนั้น ถ้าจะปกครองหัวเมืองตะวันออกก็ต้องได้เมืองจันทบุรี จึงไปตีเมืองจันทบุรีและได้เป็นพระเจ้าจันทบุรี ซึ่งตอนนั้นความพร้อมมันมีอยู่ ขณะที่พม่าไม่ได้ตีกรุงศรีอยุธยาเพื่อจะปกครอง แต่ตีเพื่อจะทำลาย เมื่อทำลายเสร็จพม่าก็กลับ

ฉะนั้น จึงง่ายที่จะกลับไปฟื้นกรุงศรีอยุธยาใหม่ตามเจตนารมณ์ที่ปรากฏในพงศาวดารบอกว่า "อยากจะกู้กรุง" ก็กลับไปกู้กรุงศรีอยุธยา ไปตีโพธิ์สามต้น ไปตีธนบุรี เป็นพระเจ้ากรุงธนบุรีก่อน

"ที่บอกว่า ′พระเจ้า′ โน่น ′พระเจ้า′ นี่ เพราะเมื่อก่อนมีพระเจ้าเยอะมาก ทุกคนเป็นพระเจ้าหมด พระเจ้านครศรีธรรมราช พระเจ้าฝาง พระเจ้าพิษณุโลก พระเจ้าพิมาย ฯลฯ ทุกคนเป็นกษัตริย์หมด ฉะนั้น การที่ตนเองไปประกาศในแต่ละจุดก็คือตนเองเป็นพระเจ้าตรงนั้นไปด้วย"

ตอนที่ตีค่ายโพธิ์สามต้นแตกแล้วเห็นสภาพของกรุงศรีอยุธยาพังพินาศ ฟื้นไม่ไหวแล้ว ยังดำริว่าอยากจะกลับไปเมืองจันทบุรีอยู่เลย

ประเด็นคือตอนนั้นทุกคนทิ้งเมืองออกมาหมดแล้ว สถานะของกรุงศรีอยุธยาตอนนั้นมันเป็น "เฟล สเตรท" แล้ว เบื้องต้นเชื่อว่าพระเจ้าตากก็ต้องคิดอย่างนั้นคือ ถอยก่อน แต่จะคิดเป็นกษัตริย์เลยหรือเปล่า ไม่มีหลักฐาน เพียงแต่ว่าพอออกมาทางหัวเมืองตะวันออกแล้วได้กลุ่มคนจีนกลุ่มที่ร่วมปฏิบัติการกับกรมหมื่นเทพพิพิธ แล้วยังได้สมัครพรรคพวกทางฝั่งตะวันออกมากมาย ซึ่งแต่ละคนล้วนแล้วแต่เป็นคนมีฝีมือ

จากเมื่อตอนฝ่าวงล้อมออกมามี 500-1,000 คน ตอนกลับเข้าไปมี 5,000 คน!

ความน่าสนใจของฮีโร่ในประวัติศาสตร์ท่านนี้ส่วนหนึ่งมาจากความเป็น "สามัญชน" ที่จับพลัดจับผลูมากอบกู้กรุงศรีอยุธยาได้สำเร็จกลายเป็น "คิง ออฟ สยาม" เพราะแม้กระทั่งจีนเองก็ไม่ได้ยอมรับนัก มายอมรับในปีเกือบสุดท้ายของแผ่นดิน

ฉะนั้นในตอนหลังจึงได้เห็นว่ามีตำนานเรื่องราวเกี่ยวกับพระเจ้าตากออกมามากมาย

ตำนานที่ว่า ไม่ใช่ว่า "ไม่จริง" แต่ไม่มีอะไรที่บอกว่า "จริง"!

ปรามินทร์ บอก พร้อมกับยกตัวอย่างที่ "วัดเชิงท่า" วัดที่พระเจ้าตากบวชเณร ในหนังสือชื่อว่า "อภินิหารบรรพบุรุษ" อ้างว่าที่นี่เป็นที่พระเจ้าตากมาบวชและแสดงอภินิหาร โดยครั้งนั้นถูกเจ้าอาวาสลงโทษด้วยการมัดไว้ที่บันไดท่าน้ำ ปรากฏว่าเจ้าอาวาสมัดแล้วลืมจนมืดค่ำ น้ำขึ้นแล้ว พอลงไปดูที่ท่าน้ำ บันไดที่มัดพระเจ้าตากหลุด ทำให้รอดตาย

นอกจากวัดเชิงท่า ยังมี วัดใหญ่ชัยมงคล เป็นจุดที่กองทัพของพระเจ้าตากใช้รวมพลต้านกองทัพพม่าที่โจมตีกรุงศรีอยุธยา วัดพิชัยสงคราม สถานที่ตั้งค่ายและเป็นที่รวบรวมพลก่อนฝ่าวงล้อมของพม่าออกจากกรุงศรีอยุธยา

ยังมีสถานที่อื่นๆ อีก เช่น "บ้านข้าวเม่า" ที่เล่ากันว่ามีผู้หญิงทำข้าวเม่ามาส่งให้เป็นเสบียง "บ้านธนู" มีคนเอาธนูมาให้ "บ้านพรานนก" ที่ที่นายพรานชื่อนก ช่วยบอกทางให้

รวมทั้งบ้าน "โพธิ์สาวหาญ" เดิมชื่อ "โพธิ์สังหาญ" แต่พอมีตำนานเรื่องผู้หญิง 2 คนมาช่วยพระเจ้าตาก ชื่อบ้านก็เลยเปลี่ยนเป็นชื่อ โพธิ์สาวหาญ

"มติชนอคาเดมี" จะพาไปตามรอยพระเจ้าตากกันอีกครั้ง โดยมี ปรามินทร์ เครือทอง บรรยายให้ฟังแบบชัดๆ จะจะและจ่อจ่อ ประกบคู่กับ ผศ.ดร.ปรีดี พิศภูมิวิถี ใน วันเสาร์ที่ 26 เมษายน 2557 สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ 082-993-9105, 082-993-9097

จดคำถามไว้ได้เลย ปรามินทร์บอกว่า ยอมให้ซักจนขาว ถ้าคอแห้ง "มติชนอคาเดมี" เตรียมน้ำไว้รอเพียบ

หน้า 18 มติชนรายวัน ฉบับวันพุธที่ 26 มีนาคม 2557





หวิดตบผ่านเฟซ! รัวด่า ‘เน็ตไอดอล’ ป่วยจิตหรือริษยา ? นักกม.เตือนเสี่ยงคุก
พบหญิงสาวพลัดตกรถไฟดับสถานีแควน้อย คาดนั่งเล่นหรือเดินผ่านทางขึ้น-ลง
จริงหรือไม่คนไทยแก้ปีชงผิดวัน! ฟังจาก อ.ถาวร สิกขโกศล
ไทยจะเป็นศูนย์กลางการขนส่งทางทะเลหรือไม่ อยู่ที่คสช.และรัฐบาล
09.00 INDEX จากราคา ′ข้าว′ ถึงราคา ′ยาง′ ′ประชานิยม′ หรือ ′ประชารัฐ′
คุณเป็น"คนไทย"หรือเปล่า...!?! โดย รศ.ดร.สุขุม เฉลยทรัพย์
′คัฟเวอร์เพลง′ ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่? รายงานพิเศษจากมุมมองกม.-ค่ายเพลง-ศิลปิน
พันท้ายนรสิงห์ เรื่องจริงหรือนิทาน ตำนานหรือเรื่องเมาธ์?
"ชิ่ง"หรือ"ช่วย" ท่าทีของทหารเมื่อเผด็จการถูกต่อต้าน โดย พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์
ด่วน! นักท่องเที่ยวผู้ดีต้องการเลือดกรุ๊ป เอ- หรือ โอ- หลังถูกรถชนวิกฤตที่เชียงใหม่

จำกันได้ไหม? สมาชิกแก๊งหน้าปลวก ใน ภ.สิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่ารัก กับภาพล่าสุดในตอนนี้!!
เรื่องเล่าจากหมอ อีกมุมหนึ่งของแพท ณปภา
สุจิตต์ วงษ์เทศ : พระเจ้าสายน้ำผึ้ง มีมเหสีเป็นมอญ อยู่บ้านคานหาม อยุธยา
เช็คดวงปี 59 กันรึยัง? ′หมอช้าง′ เผยกันย์ดวงดีสุด ส่วนสิงห์เตรียมรับราหู!!!
น่ารักสุดสุด! ′ปุ๋ย ภรณ์ทิพย์′วัย48กะรัต โชว์แดนซ์กลางห้างฯ ระหว่างกลับไทยช่วงปีใหม่
test