แกะรอย "ตำนานรักบันลือโลกปู่ม่าน ย่าม่าน" แห่งวัดภูมินทร์ ณ หอศิลป์ริมน่าน

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556   เวลา  20:30:48
มติชนออนไลน์


"น่าน" แม้จะเป็นเมืองเล็ก ๆ ทางภาคเหนือ แต่ก็มีสถานที่ท่องเที่ยวให้ไปสัมผัสมากมาย เช่น ผาชู้ ดอยเสมอดาว พระธาตุแช่แห้ง ล่องแก่งลำน้ำว้า วัดภูมินทร์ หอศิลป์ริมน่านฯลฯ

 

แต่มีสถานที่แห่งหนึ่งที่ทุกคนมักจะได้รับคำแนะนำให้ไปเยือนคือ วัดภูมินทร์ เพราะที่นี่นอกจากจะได้ไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิเพื่อความเป็นสิริมงคลแล้ว

 

ยังมีภาพจิตรกรรมฝาผนัง "ปู่ม่าน ย่าม่าน ตำนานกระซิบรักบันลือโลก" ให้ได้สัมผัสชื่นชม  แต่จะมีสักกี่คนจะรู้ว่า ภาพประวัติศาสตร์อายุกว่า 200 ปีนี้  คนในภาพเป็นใคร?   ศิลปินท่านใดเป็นผู้วาด ?

 

 

อาจารย์วินัย ปราบริปู ศิลปินเมืองน่านและเป็นเจ้าของหอศิลป์ริมน่าน ซึ่งค้นคว้าจนได้รับความกระจ่างว่า "ปู่ม่าน ย่าม่าน" คือใคร ได้เล่าให้ "มติชนออนไลน์" ฟังระหว่างพาชมภาพถ่ายจากจิตรกรรมฝาผนังที่สำคัญในเมืองน่าน ที่จัดแสดงอย่างถาวร ณ หอศิลป์ริมน่านว่า

 

"ข้อความที่ เขียนกำกับว่า ปู่ม่าน ย่าม่าน หมายถึงว่า เขาเรียกผู้ชายพม่า ผู้หญิงพม่าคู่นี้ เป็นนัยยะ เป็นสามีภรรยา แล้วการเกาะไหล่กันเป็นธรรมชาติของผู้ชายผู้หญิงที่เป็นสามีภรรยา  ถ้าเป็นหนุ่มสาว ถูกเนื้อต้องตัวไม่ได้ และรูปลักษณะการแต่งกายชี้ชัดไปอีกสอดคล้องกับคำว่า ปู่ม่าน ย่าม่าน ม่านคือพม่า ปู่นี่คือผู้ชาย พ้นวัยเด็กผู้ชายเรียกปู่ พ้นวัยเด็กผู้หญิงเรียกย่า ซึ่งที่จริงออกเสียง "ง่า" ไม่ใช่ปู่ย่าตายาย โดย หนานบัวผัน เป็นศิลปินผู้เขียนจิตรกรรมประวัติศาสตร์ทั้งที่วัดหนองบัว และวัดภูมินทร์"

 

ทั้งนี้อาจารย์วินัยยังย้ำถึงความสำคัญที่ใหญ่ยิ่งของภาพนี้อีกว่า

 

"ความคิดสร้างสรรค์ การเกาะไหล่กันไม่มีที่ไหนในมิวเซียมระดับโลก ไม่ว่าจิตรกรรมฝาผนังชนชาติไหนไม่มี มีเฉพาะที่วัดภูมินทร์ เลยกลายเป็นว่าภาพนี้มีคุณค่าสูงในการสร้างสรรค์ ทั้งทักษะฝีมือและประวัติท้องถิ่น"

 

ได้ยินอย่างนี้แล้ว คราวหน้าแวะไปน่านอย่าพลาดไปชมภาพ "ปู่ม่าน ย่าม่าน" ทีเดียว

 

อีกภาพที่สำคัญไม่น้อย ที่จัดแสดงที่หอศิลป์แห่งนี้ อาจารย์วินัยเล่าว่า เป็นภาพฝีพระหัตถ์ของสมเด็จพระเทพฯ ที่ทรงวาดไว้ เป็นภาพตะโกน ล้อเลียนภาพกระซิบ โดยทรงตรัสกับผู้ตามเสด็จว่า ที่ต้องตะโกนเพราะอายุมากแล้วกระซิบไม่ได้ยิน เลยต้องตะโกนกัน

 

อาจารย์วินัยยังบอกด้วยว่า ความสำคัญของภาพนี้ไม่เพียงเป็นภาพฝีพระหัตถ์ แต่ ภาพตะโกนยังไม่มีศิลปินคนไหนเขียน พระองค์เป็นองค์แรก

 

ความน่าสนใจของหอศิลป์ริมน่าน ไม่ได้มีเพียงแค่ภาพถ่ายจากจิตรกรรมฝาผนังที่สำคัญในเมืองน่าน 127 ภาพที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมเมืองน่านในอดีต  ยังมีปฏิมากรรมอีกหลายชิ้นที่น่าตื่นตาตื่นใจ โดยเฉพาะ ที่สร้างสรรค์จากภาพตะโกน และภาพกระชิบที่ตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่ด้านหน้าหอศิลป์  รวมทั้งผลงานของศิลปินร่วมสมัยที่น่าสนใจที่ผลัดเปลี่ยนกันมาแสดงให้ชมอยู่ตลอดเวลา

 

 

 

รู้อย่างนี้แล้ว หากมีโอกาสไปเยือน น่าน อย่าลืมแวะไปที่ หอศิลป์ริมน่าน( www.nanartgallery.com)

เพื่อเก็บเกี่ยวข้อมูลก่อนไปชื่นชมจิตรกรรมฝาผนังยังวัดสำคัญต่าง ๆ โดยอาจารย์วินัย  ปราบริปู และอาจารย์อมรพิพัฒน์ เจริญชัย พร้อมเป็นไกด์พาชม  รับรองได้ว่าการชมภาพจิตรกรรมฝาผนังของทุกท่านจะได้อรรถสเพิ่มขึ้นอีกไม่น้อย...