การป้องกันปัญหานักเรียน ทะเลาะวิวาทในและนอกโรงเรียน : โดย จารึก อะยะวงศ์

กรณีมีการเผยแพร่คลิปวิดีโอของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษารุมทำร้ายรุ่นน้องจนทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางนั้น ล่าสุดรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้ทราบข่าวดังกล่าว ทั้งทราบว่าการกระทำของนักเรียนรายนี้ไม่ใช่ครั้งแรก จึงเร่งให้เลขาธิการคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) ตรวจสอบเพื่อหาวิธีดำเนินการแก้ไข

ปัญหานักเรียนทะเลาะวิวาทกันทั้งภายในและภายนอกโรงเรียนเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งจนดูเหมือนเป็นเรื่องธรรมชาติของเด็ก แต่ความก้าวหน้าด้านการสื่อสารในปัจจุบัน จึงมีการเผยแพร่ภาพและเรื่องราวที่เกิดขึ้น หลายกรณีรุนแรงเกินความคาดหมายของสังคม แต่การแก้ไขปัญหาดังกล่าวมักจะยุติลงได้ด้วยการปรับความเข้าใจของผู้ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าทุกครั้ง

ดังนั้นกระทรวงศึกษาธิการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรแสวงหา “กระบวนการป้องกัน” ที่มีประสิทธิภาพให้สถานศึกษายึดถือเป็นแนวปฏิบัติ ซึ่งขอเสนอเป็นตัวอย่าง ดังนี้

1.ผู้บริหารโรงเรียนต้องถือว่าการป้องกันปัญหานักเรียนทะเลาะวิวาททุกกรณีเป็นหน้าที่ของผู้บริหาร โดยมีครูฝ่ายปกครองและครูอื่นๆ เป็นคณะทำงาน

2.ผู้บริหารต้องปรึกษากับคณะครู โดยมีความเห็นร่วมกัน และประกาศให้นักเรียนทราบทั่วกันว่า การทะเลาะวิวาทระหว่างนักเรียนเป็น “ความผิดที่ร้ายแรงที่สุด” โดยมีการชี้แจงเหตุผลให้นักเรียนทราบทั่วกันว่า การทะเลาะวิวาทเป็นการทำลายชื่อเสียงของโรงเรียน โดยเฉพาะการทะเลาะวิวาทที่เกิดขึ้นนอกโรงเรียน เพราะประชาชนทั่วไปไม่รู้จักชื่อนักเรียน รู้แต่เพียงว่าเป็นนักเรียนโรงเรียนไหน แล้วก็ลือกันไปว่า “นักเรียนโรงเรียน…ตีกัน” ทำให้นักเรียนเสียหายทั้งโรงเรียน

3.ผู้บริหารต้องจูงใจและสร้างขวัญกำลังใจให้นักเรียนชั้นสูงสุดของโรงเรียน ให้ทุกคนตระหนักในศักดิ์ศรี ว่านักเรียนเป็นพี่ใหญ่และเป็นผู้นำของนักเรียนทั้งหมด ถ้านักเรียนชั้นสูงสุดทุกคนปฏิบัติตนดี จะเป็นแบบอย่างที่ดีของน้องๆ ทุกคน เพราะฉะนั้นนักเรียนชั้นสูงสุดต้องภูมิใจในศักดิ์ศรีของความเป็นผู้นำและพี่ที่ดี ช่วยกันรักษาความดีให้น้องๆ ศรัทธาและปฏิบัติตาม เพื่อรักษาชื่อเสียงของโรงเรียนร่วมกัน

4.สร้างแรงจูงใจฝ่ายดีกับนักเรียนทั้งโรงเรียน โดยใช้เหตุผลและความตั้งใจจริงในการอธิบายเพื่อผูกใจนักเรียนด้วยหลักการว่า “โรงเรียนจะให้ทุกสิ่งที่ควรให้ และห้ามทุกสิ่งที่ต้องห้าม” หมายความว่า สิ่งใดที่นักเรียนต้องการและเป็นสิ่งที่ดี โรงเรียนจะจัดให้ทุกกรณี แต่สิ่งใดที่ไม่ดีและโรงเรียนได้ชี้แจงอธิบายความไม่ดีจนเป็นที่เข้าใจตรงกันแล้ว ห้ามนักเรียนทำโดยเด็ดขาด ดังนั้น ถ้านักเรียนกระทำในสิ่งที่โรงเรียนไม่เคยตักเตือนห้ามปรามมาก่อน จะไม่ถือว่าเป็นความผิดและไม่ถูกลงโทษ แต่สิ่งใดที่เคยแนะนำตักเตือนไว้แล้วนักเรียนยังทำผิดต้องถูกลงโทษแน่นอน และถ้าความผิดนั้นร้ายแรง มีโทษด้วยการเฆี่ยน ซึ่งจะเกิดผลสองอย่างคือ “ไม่แตก ก็ปริ”


5.ต้องปรับกระบวนการฝึกลูกเสือและเนตรนารีตามหลักสูตร ที่เคยฝึกเป็นระดับชั้น (ป.1, ป.2, ป.3,… และ ม.1, ม.2, ม.3) ซึ่งไม่สอดคล้องกับข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติที่ให้จัดลูกเสือต่างระดับชั้นไว้ในกองเดียวกัน โดยลูกเสือชั้นสูงสุดเป็นนายหมู่ และเป็นผู้ฝึกลูกหมู่โดยมีครู (ผู้กำกับ) เป็นเพียงที่ปรึกษา ซึ่งเป็นการฝึกระบบผู้นำผู้ตามให้รู้จักทำงานร่วมกัน และเกิดความสามัคคีของนักเรียนต่างระดับชั้น ปัจจุบันมีโรงเรียนที่ทดลองจัดการฝึกลูกเสือตามข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติดังกล่าวซึ่งได้ผลดี คือนักเรียนต่างระดับชั้นทะเลาะวิวาทกันน้อยลง ทุกคนรู้จักสนิทสนมเพราะเคยอยู่ในกองลูกเสือเดียวกันมาแล้ว และในการเข้าค่ายพักแรม ครูผู้กำกับไม่ต้องเหน็ดเหนื่อยในการคอยไล่ต้อนลูกเสือไม่ให้ส่งเสียงรบกวนและให้เข้าหลับนอนตามกำหนด เพราะนายหมู่สามารถควบคุมลูกหมู่ให้เข้าหลับนอนในเต็นท์ตามเวลาโดยไม่ส่งเสียงรบกวนเลย

6.ผู้บริหารและคณะครูต้องสอนให้นักเรียนรู้จัก “การหลีก” คือให้ถือหลักว่า ตนเองเป็น “คนดี” ส่วนคนที่มาหาเรื่องทะเลาะวิวาทต่อเราเป็น “คนไม่ดี” ถ้าเราไปทะเลาะวิวาทกับคนไม่ดีเราก็เป็นคนไม่ดีไปด้วย เช่นเดียวกับกรณี นาย “ก” ต่อยนาย “ข” แต่นาย “ข” ไม่โต้ตอบ ถ้าขึ้นโรงพัก ตำรวจจะถือว่า นาย “ก” เป็นผู้ผิดที่ไปทำร้ายนาย “ข” และลงโทษปรับนาย “ก” แต่ถ้านาย “ข” โต้ตอบโดยต่อยนาย “ก” ด้วย จะกลายเป็นการ “วิวาท” มีความผิดทั้งสองคน มีกรณีเกิดขึ้นจริง วันหนึ่งหลังโรงเรียนเลิก นักเรียนชายคนหนึ่งวิ่งกลับเข้ามาฟ้องอาจารย์ใหญ่ว่า ถูกนักเรียนโรงเรียนอื่นทำร้ายที่ป้ายรถเมล์ อาจารย์ใหญ่ถามว่าเธอไปทำอะไรเขา นักเรียนบอกว่าไม่ได้ทำอะไร แต่นักเรียนคนนั้น “เหล่” ก่อน นักเรียนก็ “เหล่” ตอบจึงถูกต่อย และวิ่งหนีกลับมาโรงเรียน อาจารย์ใหญ่ไม่เข้าใจคำว่า “เหล่” ครูฝ่ายปกครองช่วยอธิบายว่า “เหล่” หมายถึงมองหน้ากัน อาจารย์ใหญ่จึงบอกนักเรียนว่า ต่อไปถ้ามีใครมา “เหล่” ปล่อยให้เขา “เหล่” จนตาเหล่ไปฝ่ายเดียว อย่าไป “เหล่” ตอบ และได้อธิบายวิธี “หลีก” คนไม่ดีให้นักเรียนทั้งโรงเรียนเข้าใจ ตั้งแต่วันนั้นนักเรียนทุกคนไม่เคยเกิดเรื่องวิวาทกับนักเรียนโรงเรียนอื่นอีกเลย

7.มีกรณีที่เกิดขึ้นจริงอีกกรณีหนึ่ง มีนักเรียน ม.1 จากโรงเรียนอื่นคนหนึ่ง จะขอย้ายมาเข้าโรงเรียนในภาคเรียนที่สอง ด้วยเหตุที่ตัวเองเพิ่งย้ายตามผู้ปกครองมาจากภาคใต้ มาเข้าโรงเรียนแห่งหนึ่งซึ่งอยู่ใกล้บ้าน แต่ถูกเด็กเจ้าถิ่นทำร้าย จึงจะขอย้ายมาเข้าโรงเรียนนี้ในภาคเรียนที่สอง สอบถามได้ความว่า เมื่อย้ายจากภาคใต้ใหม่ๆ ถูกเด็กเจ้าถิ่นมาก่อกวน อาศัยที่ตนเองรูปร่างโตกว่าจึงตอบโต้กลับไป แต่เจ้าถิ่นกลับนำพรรคพวกมาเอาคืน ตนสู้ไม่ได้และกลัวอันตราย จึงขอย้ายมาเรียนที่นี่ ได้แนะนำให้นำวิธี “หลีก” ไปใช้ เมื่อมีเจ้าถิ่นมาแซวก็ให้พูดดีกับเขา ว่าไม่สู้และขอเป็นเพื่อน แต่ถ้าอีกฝ่ายยังไม่ยอม ให้ยกมือไหว้และขอยอมแพ้ รับรองว่าปลอดภัยแน่นอน นักเรียนคนดังกล่าวก็ลากลับไป จนสิ้นปีการศึกษานักเรียนคนดังกล่าวกลับมาหาอีกครั้งหนึ่ง และบอกว่าผมไม่ย้ายแล้ว เพราะเข้ากับเจ้าถิ่นได้แล้ว

8.ได้นำวิธี “หลีก” ไปใช้กับทุกโรงเรียนที่ไปเป็นผู้บริหารทั้ง “4” โรงเรียน โดยไม่เคยเกิดเรื่องวิวาทระหว่างโรงเรียนเลย รวมทั้งโรงเรียนสุดท้ายที่เป็น “สหศึกษา” และอยู่ใกล้กับโรงเรียนชายล้วนที่ขึ้นชื่อลือชาเรื่องการทะเลาะวิวาท ทั้งได้นำนักเรียนทั้งชายและหญิงไปเรียนว่ายน้ำซึ่งนักเรียนทุกคนต้องสวมชุดว่ายน้ำที่สระว่ายน้ำซึ่งอยู่หน้าโรงเรียนชายดังกล่าวทุกวัน ไม่เคยมีนักเรียนชายต่างโรงเรียนมาด้อมมองหรือมาแซวเลย

ต่อมามีการเปิดโรงภาพยนตร์แห่งใหม่ที่อยู่ตรงข้ามโรงเรียนชายดังกล่าว ซึ่งนักเรียนทั้งสองโรงเรียนจะไปป้วนเปี้ยนหน้าโรงภาพยนตร์แห่งนั้นหลังเลิกเรียนทุกวัน ได้อบรมนักเรียนทุกคนว่า สามารถไปหน้าโรงภาพยนตร์นั้นได้ แต่ให้ท่องคาถา “หลีก” ให้ขึ้นใจ ถ้าจะถูก “เหล่” หรือ “แซว” อย่างไร ให้ “หลีก” เท่านั้น ปรากฏว่าไม่เคยเกิดกรณีไม่ดีทุกประเภท โดยไม่ต้องส่งครูฝ่ายปกครองหรือครูเวรไปคอยดูแลความปลอดภัยเลย

นี่คือมาตรการป้องกันการทะเลาะวิวาทของนักเรียนทั้งในและนอกโรงเรียนที่มีประสิทธิภาพ ที่กระทรวงศึกษาธิการน่าจะเสนอแนะให้สถานศึกษานำไปดำเนินการได้ไม่ยาก

จารึก อะยะวงศ์
ประธานกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนวัดพุทธบูชา

บทความก่อนหน้านี้“ปิยบุตร” ชี้ การเมืองแบบเก่ามีข้อบกพร่อง-ไม่ได้ผล อนาคตใหม่ขอเป็นทางเลือกใหม่
บทความถัดไป‘จ๋า’ แจงวัยรุ่นไม่ได้หวีด ‘ธนาธร’ แค่หน้าตา วอนรุ่นใหญ่เปิดใจ อย่าเอาบรรทัดฐานตัดสิน