แฮปปี้ ซิตี้ อยุธยา อันเดอร์กราวน์ด

หนังสือภาษาไทยชื่อฝรั่งสองเล่มที่น่าอ่าน เพื่อเปิดโลกสองโลกซึ่งแตกต่างแต่เชื่อมโยงกันแนบแน่น ปัจจุบันกับอดีต

“แฮปปี้ ซิตี้” (Happy City) ของ “ชาร์ลส์ มอนท์กอมเมอรี่” แปลโดย “พินดา พิสิฐบุตร” คือโลกแวดล้อมเรา

เพราะวันหนึ่งๆ เราใช้เวลาเต็มที่หลายชั่วโมง อยู่ในพื้นที่ที่เรียกว่าเมือง ทั้งงาน ติดต่อธุระ พบปะเพื่อนฝูง จับจ่าย ซื้อของ แม้จนเดินเล่น ออกกำลังในสวนสาธารณะ ดูหนังดูละคร หาร้านกินอาหาร เมืองจึงเป็นมากกว่าสถานที่ แต่เป็นพื้นที่ที่ชีวิตจำนวนมากใช้สอยร่วมกัน ดำเนินวิถีมนุษย์ร่วมกัน เห็นทั้งส่วนที่งดงาม และส่วนที่มีปัญหาสารพัน

ผู้เขียนเป็นชาวแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา อยู่ในเมืองซึ่งยอมรับติดอันดับกันว่า เป็นเมืองหนึ่งซึ่งน่าอยู่ที่สุด ระดับต้นๆ ของโลก แต่ก็ยังเห็นปัญหาของความเป็นเมือง จึงตั้งใจพาผู้อ่านไปร่วมรับรู้ปัญหา และจะพัฒนาอย่างไร เมืองจึงจะตอบความต้องการของผู้ใช้สอยสารพัดประเภทร่วมกัน อย่างสร้างสรรค์ได้มากที่สุด

เพื่อมองผ่านภาพลวงตาที่เข้าใจกันคลาดเคลื่อน ให้เห็นสภาวะที่เป็นอยู่จริง จากตัวอย่างเมืองในหลายประเทศ เช่น ประเด็นเรื่องเมืองกับชานเมือง คนเดินเท้ากับรถยนต์ ขนส่งสาธารณะกับรถส่วนตัว สวนสาธารณะกับทางหลวง บ้านเดี่ยวบนที่ดินแปลงใหญ่ ชุมชนผสมผสานกับการใช้งาน เมืองแนวราบกับเมืองแนวตั้ง กระทั่งคนเมืองกับรัฐ

“หนังสือสารคดีที่ให้ความรู้ซึ่งอ่านได้เพลิดเพลิน ด้วยเรื่องใกล้ตัว รสเข้มแต่จิบได้ละเมียด กับความรู้สึกร่วมนานา โดยเฉพาะความเหนื่อยหน่ายกับปัญหาที่คล้ายคลึง อ่านหนังสือเล่มนี้แล้ว สามารถใช้ชีวิตในเมืองได้อย่างมีความสุข”

“อยุธยา อันเดอร์กราวน์ด (Ayuttaya Underground) ประวัติศาสตร์อยุธยาจากวัด วัง ชั้นดิน และสิ่งของ”หนังสือประวัติศาสตร์อยุธยาร่วมสมัยแบบฉบับนักโบราณคดีและไม่โบราณคดี ที่เร้าใจ สนุก และได้ความรู้เต็มเปี่ยม

นำคณะโดย “พิพัฒน์ กระแจะจันทร์” ไปสำรวจชั้นดินสมัยอยุธยา ซึ่งกลบฝังวัง วัด กำแพง และสิ่งของ เพื่อฉายภาพอยุธยาให้กลับขึ้นมาชัดเจนอีกครั้ง ผ่าน 11 บทความที่จะไขเปิดปริศนาโลกแตกทางประวัติศาสตร์ เพราะอยุธยาไม่ได้มีเรื่องราวอยู่เพียงในพงศาวดาร ตำนาน บันทึกต่างชาติ แต่ยังซ่อนอยู่ในดิน กำแพง วัด วัง ฯลฯ

ตอบคำถาม พม่าเผาวัดพระศรีสรรเพชญ์จริงหรือไม่ พระราชวังหลวงเดิมของพระเจ้าอู่ทองอยู่ตรงไหน อำนาจ วงศ์สุพรรณภูมิเริ่มขึ้นเมื่อไหร่ กระเบื้องเคลือบหลากสีสันที่พบมีที่มาอย่างไร อยากรู้ ต้องอ่านหนังสือเลมนี้ให้ได้

อ่านการคบค้ากับจีน เบื้องหลังความมั่งคั่งของวงศ์สุพรรณภูมิ (พิมพ์ประไพ พิศาลบุตร) สมเด็จพระนครินทราธิราช ความขัดแย้งทางอำนาจและความคลาดเคลื่อนของหลักฐาน (รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล) วังหน้า วังหลัง ภาพสะท้อน การเมืองและชีวิตชนชั้นนำผ่านหลักฐานทางโบราณคดี (ปวินนา เพ็ชรล้วน)

อยุธยาในเส้นทางความสัมพันธ์กับล้านช้าง (ธีระวัฒน์ แสนคำ) โบราณคดีสงคราม สร้างบ้านแปงเมือง ปริมณฑลอำนาจสมัยพระนารายณ์ (พิพัฒน์ กระแจะจันทร์) โบราณคดีเมืองกำแพงเพชรใต้เงาอยุธยา (วีระศักดิ์ แสนสะอาด)

“หนังสือที่อีกไม่กี่ใบครบ 500 หน้าเล่มนี้ จะช่วยให้รู้จักอยุธยาชัดเจนขึ้นมากกว่าเดิม”

หนังสือปรัชญาศาสนาเล่มใหม่ “จิตสำนึกแห่งพระเจ้า” โดยนักประสาทวิทยาศาสตร์ “เจย์ ลอมบาร์ด” ที่ใช้ประสบการณ์และความรู้ เชื่อมรอยแยกจิตสำนึกหรือจิตใจ เข้ากับสมองซึ่งเป็นอวัยวะแห่งความคิด สติปัญญา ที่เคยมองแยกกันออกมา จนคุณค่าด้านนามธรรมของมนุษย์เหลือให้จับต้องเพียงด้านชีวภาพ กลับคืนมาอยู่ด้วยกัน

เนื่องจากวิทยาศาสตร์มิใช่แค่ตัวเลขหรือหลักฐานที่สามารถพิสูจน์ และความเชื่อมิใช่เรื่องเลื่อนลอยจับต้องไม่ได้

และมนุษย์ก็มิได้เป็นเพียงชีวภาพที่เปล่าเปลือย

หนังสือซึ่งจะนำเรากลับไปหา “The Mind of God ” ใหม่ เพื่อประสานประสาทวิทยาศาสตร์ กับศรัทธา และการแสวงหาจิตวิญญาณของมนุษย์อีกครั้ง อันจะเป็นกุญแจไขปัญหาสุขภาพจิต และความขัดแย้งต่างๆ ซึ่งกำลังเผชิญ กันอยู่ในสังคมก้าวกระโดดอย่างรวดเร็วเช่นทุกวันนี้ อาจารย์ “สิรพัฒน์ ประโทนเทพ” แปลให้อ่านอย่างเข้าใจ

จีนกับไทยมิใช่อื่นไกลพี่น้องกัน เพราะฉะนั้น ถึงวันนี้แล้ว หากยังคิดเรื่องเชื้อสายไทยบริสุทธิ์ ก็คงตกยุคไปอยู่ สมัยสงครามโลก เพราะดินแดนสวรรณภูมิแต่เดิมก็อยู่ผสมปนเปกันมาด้วยหลายชนหลายเชื้อชาติหลากภาษา

ความสัมพันธ์ระหว่างไทย จีน โดยเฉพาะด้านการค้า การเมืองและรูปอำนาจสมัยโบราณ มีต่อกันมาช้านาน

ยิ่งวันนี้ คนไทยคนจีนเดินทางไปมาหาสู่กับมากมายกว่าเดิมไม่รู้กี่เท่า เห็นกันและกัน รู้จักกันและกันยิ่งกว่าเดิม “ระหว่างบรรทัด สถาปัตย์แดนมังกร” จึงเป็นงานร่วมสมัยอีกเล่มที่ค้นคว้ามาให้ศึกษาอย่างทันการณ์ ขณะทั่วโลก กำลังจับตามองจีนในฐานะมหาอำนาจใหม่ทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม จนต้องเรียนรู้กันอีกครั้งแทบทุกแง่มุม

นี่คือรวมบทความว่าด้วยการนำเอาสถาปัตยกรรมที่น่าสนใจของจีน ตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน มาคลี่ขยายมุมที่น่า สนใจและเรื่องราวต่างๆ ไม่ว่าความเป็นมา ความหมาย และวิธีคิดของผู้ออกแบบ พร้อมเปรียบเทียบกับแนวคิดสถา ปัตยกรรมอื่นๆ ในโลก โดยผู้เขียน “นิธิพันธ์ วิประวิทย์” ผู้เป็นสถาปนิกซึ่งสนใจประวัติศาสตร์จีนอย่างยิ่ง

“ถ้าจะบอกว่า 9 เรื่องในเล่ม เป็น 9 เรื่องซึ่งไม่น่าพลาดเลย ก็คงไม่เกินความจริงไป สำหรับนักอ่านทุกคน”

กำแพงเมืองจีน จากกำแพงแห่งความทุกข์เข็ญ สู่สัญลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจ, วัดเสวียนดง วัดแขวนหน้าผา ศรัทธาแห่งสามความเชื่อ รวมกันเป็นหนึ่งอัศจรรย์, เจดีย์ไม้อึ้งเซี่ยน เจดีย์ศากยมุนีแห่งวัดฝอกง พิพิธภัณฑ์โต่วกง เอกลักษณ์สถาปัตยกรรมจีน, สวนจัวเจิ้ง สวนแห่งข้าราชการผู้เจียมตน วิถีแห่งเต๋า ที่พักพิงของบัณฑิตจีน,

ตึกดินแห่งฝูเจี้ยน สถาปัตยกรรมการปกป้องครอบครัวและตระกูล, หอบูชาฟ้า ฉีเหนียนเตี้ยนแห่งเทียนถาน จักรวาลจีนวิทยาที่ก่อร่างเป็นตัวตน, หยวนหมิงหยวน ซากประวัติศาสตร์ปลุกกระแสชาตินิยม, พิพิธภัณฑสถานแห่ง ชาติจีน เมื่อความก้าวหน้าต้องมาพร้อมการอนุรักษ์, พิพิธภัณฑ์เมืองหลวง ตะวันงามลับฟ้า ไม่ช้ากลับมาเช้าวันใหม่

หนังสือหุ้มปกนอกสวย ภาพสี่สีตลอดเล่ม ให้เห็นว่าสถาปัตยกรรมมิใช้เพียงอิฐ หิน ปูน ทราย แต่นี่คือบันทึก เล่มใหญ่ ที่ส่งผ่านประวัติศาสตร์และอารยธรรมยาวนานของชนชาติ อ่านอิ่มไปทีเดียว

หนังสือซึ่งขายดีถึง 10 ล้านเล่มอย่างรวดเร็วทำลายสถิติ และถ่ายทอดไปถึง 45 ภาษาทั่วโลกทันทีที่ออกมา “บีคัมมิ่ง” (Becoming) ของอดีตสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งแห่งสหรัฐ “มิแชลล์ โอบามา” งานชิ้นเยี่ยมของผู้เขียน ซึ่งสร้างตำนานใหม่แก่สหรัฐ ที่เคยถูกจัดให้เป็นผู้ทรงอิทธิพลที่สุดคนหนึ่งของโลก

ใครจะรู้ว่าเธอเคยสิ้นหวังและโดดเดี่ยว เคยแท้งลูก และใครเคยรู้ว่าลูกสาวทั้งสองเกิดจากการผสมเทียม

เธอเปิดเผยเรื่องเหลวไหล ใจร้าย ของประธานาธิบดีทรัมป์ ที่เธอจะไม่มีวันให้อภัย และถึงกับช็อกเมื่อรู้ว่า ทรัมป์ ชนะการเลือกตั้ง ทั้งยังเปิดเผยเรื่องยากที่สุด ในการใช้ชีวิตคู่กับอดีตประธานาธิบดีบารัค ฯลฯ เธอบอกกับ “โอปรา วินฟรีย์” ว่า ชาวบ้านมองเธอกับสามีเป็นคู่ที่สมบูรณ์ “เพอร์เฟกต์” แต่ช้าก่อน เธอว่า ชีวิตเป็นเรื่องยาก

“หนังสือที่จะช่วยให้เรารู้ว่า สถานะที่คนมองว่า ยิ่งใหญ่ สูงสุดนั้น ผู้อยู่ในสถานะยังเป็นคนธรรมดาอยู่นั่นเอง”

“มติชนสุดสัปดาห์” นิตยสารการเมืองประจำบ้าน อ่านสนุก นั่งลุกสบาย ติดตามลวดลายการเมืองทัน และไม่หวั่นวันน้ำมามากหรือมาน้อย เอาอยู่หรือเอาไม่อยู่ แต่ทว่า หากไม่แบนสารพิษที่ทำชางบ้านตายผ่อนส่ง ก็อย่าได้ เสนอหน้าอยู่เป็นรัฐบาลเลย เจ้าประคุณ

“คนไทยก็ช่างเหลือเกิน อดทน หรือเชื่องกันแน่.”

บทความก่อนหน้านี้กนอ.จัด2นิคมเอาใจต่างชาติตามนโยบายกระตุ้นลงทุน ไทยแลนด์ พลัส
บทความถัดไปรายงาน : 2491 ปฐมบทแห่งสัมพันธ์ ไทย-เมียนมา