เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (176) 成语故事 (一七六)

(ที่มาภาพ https://image.baidu.com/search)

นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 两鼠斗穴/兩鼠鬥穴 liǎnɡ shǔ dòu xué (เหลียง ฉู่ โต้ว เสว) โดย คำว่า 两/兩 liǎnɡ (เหลี่ยง) แปลว่า สอง เป็นจำนวนนับ 鼠 shǔ (ฉู่) แปลว่า หนู 斗/鬥 dòu (โต้ว) แปลว่า ต่อสู้ 穴/鬥 xué (เสว) แปลว่าถ้ำ รู เมื่อรวมกันแล้วแปลว่า หนูสองตัวต่อสู้กันในรู ซึ่งแน่นอนว่า มันไม่อาจจะหนีได้ เพราะติดอยู่ในรูที่คับแคบ ต้องสู้เท่านั้นถึงจะอยู่รอดได้ ใช้อธิบาย หรือใช้เปรียบ เหตุการณ์เมื่อดำเนินมาถึงจุดแตกหัก ที่ไม่อาจจะหลบหลีกได้อีกแล้ว ต้องอาศัยความกล้าหาญชาญชัยเท่านั้น เพื่อให้ชนะและอยู่รอดได้ ดูไปอาจคล้ายๆสู้แบบหมาจนตรอก แต่ว่ามันก็ไม่คล้ายหมดเสียทีเดียว มาดูนิทานเรื่องนี้กัน

ประเทศจีนช่วงปลายยุครัฐศึก 战国/戰國Zhànɡuó (จั้นกั๋ว)การสู้รบแย่งชิงความเป็นใหญ่แต่ผู้เดียวในแผ่นดินจีนที่ยืดเยื้อมาหลายร้อยปีก็เริ่มเห็นเค้าลางว่าจะสงบลงในไม่ช้านี้แล้ว แต่ก่อนที่จะรวมตัวได้สำเร็จในยุคของจักรพรรดิจิ๋นซีนั้น การต่อสู้กันเพื่อควบรวมดินแดน หรือการต่อสู้เพื่อเอาตัวรอดของเหล่ารัฐต่างๆ ก็เป็นไปอย่างดุเด็ดเผ็ดมัน ทำให้ยุครัฐศึกกลายเป็นยุคที่ก่อให้เกิดความรู้แขนงต่างๆมากมาย ไม่ว่าจะเป็นยุทธศาสตร์การบริหารประเทศ กลยุทธ์ตำราพิชัยสงคราม โดยเฉพาะการเมือง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ มีความสำคัญต่อการอยู่รอดของรัฐๆหนึ่ง ในบทนี้มีเรื่องเล่าว่า ช่วงที่รัฐฉิน 秦国/秦國 Qínɡuó (ฉินกั๋ว) เข้มแข็งที่สุด บรรดารัฐที่เหลือทั้งหกต่างก็ไม่ใช้คู่ต่อสู้ของรัฐฉินเลย

ทุกรัฐต้องรวมมือกันจึงจะต้านการรุกรานจากรัฐฉินได้ จึงทำให้เกิดนโยบายรวมกันเราอยู่แยกกันเราตาย รัฐทั้งหกร่วมกันต้านรัฐฉิน ซึ่งก็คล้ายการรวมกลุ่มกันของนาโต้ในยุโรปที่ต่อต้านโซเวียตในอดีต แต่แม้ว่าจะมีนโยบายร่วมกันต้านรัฐฉิน แต่พวกเขาก็แตกคอกันเอง จนสุดท้ายโดนรัฐฉินกินรวบแต่เพียงผู้เดียว นี่คือความจริงในประวัติศาสตร์ แต่ก่อนจะถึงวันนั้น มีเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับการดำเนินนโยบายร่วมกันต้านรัฐฉิน โดยหนึ่งในนั้นมีบันทึกเล่าว่า ครั้งหนึ่งรัฐฉินยกทัพใหญ่ไปโจมตีรัฐหาน 韩国/韓國 Hánɡuó (หานกั๋ว) การสู้รบเป็นไปอย่างดุเดือด แต่เนื่องด้วยรัฐหานเป็นรัฐเล็ก ย่อมไม่อาจต้านกำลังอันเกรียงไกรของรัฐฉินได้ จึงทำให้กองทัพแตกพ่าย จนกองทัพรัฐฉินปิดล้อมเมืองหลวงของรัฐหานไว้ได้หมด พร้อมทั้งตัดขาดเส้นทางหลักที่จะเข้าถึงรัฐหาน คงเหลือแต่เส้นทางที่เป็นหุบเขาผาสูงชันเท่านั้น

ถึงตอนนี้รัฐหานใกล้หมดทางสู้แล้ว เจ้าเมืองรัฐหานจึงส่งทูตเดินทางไปขอความช่วยเหลือจากรัฐจ้าว 赵国/ 趙國Zhàoɡuó (จ้าวกั๋ว)เจ้าเมืองจ้าวมีความเห็นใจรัฐหาน จึงเรียกประชุมเหล่าขุนนางเพื่อหาข้อสรุปว่า จะส่งกำลังไปช่วยรัฐหานหรือไม่ ซึ่งในท้องพระโรงนั้น ขุนนางทั้งหลายตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า เมืองหลวงรัฐหานอยู่ไกล เส้นทางที่จะผ่านไปได้ก็คับแคบ ลำบากและอันตรายยิ่ง เห็นที่รัฐหานคงยากที่จะช่วยได้ แต่ก็ยังมีขุนนางคนหนึ่งนามว่าจ้าวเชอ 赵奢/趙奢 Zhào Shē ที่เสนอว่า อันรัฐหานกับรัฐจ้าวนั้นมีความสำคัญต่อกัน รัฐใดรัฐหนึ่งจะอยู่ไม่ได้ถ้าอีกรัฐหนึ่งสูญสิ้นแล้ว และเส้นทางไปช่วยรัฐหานนั้นมันคับแคบและอันตราย ก็จะยิ่งดีต่อกองทัพเรา ให้เราจัดส่งกองกำลังหน่วยกล้าตายที่มีฝีมือการรบดีออกทะลวงไป แน่นอนว่าต้องเจอกับกองทัพรัฐฉินระหว่างทาง แต่ผู้ที่จะอยู่รอดในเส้นทางหุบเหวได้นั้น ต้องเป็นผู้ที่เข้มแข็งและมีจิตใจห้าวหาญ ผู้ขี้ขลาดย้อมพ่ายแพ้ไป ประดุจดังหนูสองตัวสู้กันในรู ตัวที่กล้าหาญชาญชัยกว่าเท่านั้นจึงจะชนะ ตัวที่ขี้ขลาดกว่า อ่อนแอกว่าย่อมต้องตายหรือพ่ายแพ้หนีออกจากรูไป ฉันใด กองทหารรัฐจ้าวก็เป็นฉันนั้น เมื่อได้ฟังคำที่ตัวเองก็อยากได้ยินเช่นนั้น เจ้าเมืองจ้าวส่งกองทัพไปช่วยเหลือรัฐหาน ทำให้รัฐหานอยู่รอดปลอดภัยไปได้อีกครั้งหนึ่ง

ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้

成语比喻:敌对双方在地势险狭的地方相遇,只有勇往直前的才能获胜。

成語比喻:敵對雙方在地勢險狹的地方相遇,只有勇往直前的才能獲勝。

Chénɡyǔ bǐyù: Dí duì shuānɡfānɡ zài dìshì xiǎn xiá de dìfānɡ xiānɡyù, zhǐyǒu yǒnɡwǎnɡzhí qián de cáinénɡ huòshènɡ.

เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: ตี๋ ตุ้ย ชฺวางฟาง ไจ้ ตี้ฉื้อ เสี่ยน เสีย เตอะ ตี้ฟาง เซียงยวี่, จื๋อโหย่ว โหยงหว่างจื๋อเฉียน เตอะ ไฉเหนิง ฮั่วเชิ่ง

สุภาษิตเปรียบว่า เมื่อข้าศึกทั้งสองฝ่ายมาบรรจบพบกันบนเส้นทางที่คับแคบและอันตรายนั้น ผู้ที่กล้าเดินหน้าลุยต่อไปเท่านั้นจึงจะชนะ

ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น

军人在战场上,一定会有两鼠斗穴的时候,那么勇敢者必胜,胆小者必败。

軍人在戰場上,壹定會有兩鼠鬥穴的時候,那麽勇敢者必勝,膽小者必敗。

Jūnrén zài zhànchǎnɡ shànɡ, yīdìnɡ huì yǒu liǎnɡ shǔ dòu xué de shíhòu, nàme yǒnɡɡǎn zhě bì shènɡ, dǎn xiǎo zhě bì bài.

จวินเหริน ไจ้ จั้นฉ่าง ฉั้ง, อีติ้ง หุ้ย โหย่ว เหลียง ฉู่ โต้ว เสว เตอะ ฉือโห้ว, น่าเมอะ โหย่งก๋าน เจ่อะ ปี้ เชิ่ง, ต๋านเสี่ยว เจ่อะ ปี้ ป้าย

ทหารที่อยู่ในสมรภูมิรบ การปะทะแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้นั้นย้อมต้องมีเกิดขึ้นแน่นอน ดังนั้นผู้กล้าหาญย่อมจะชนะ ผู้ขี้ขลาดย่อมพ่ายแพ้

ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก Line@matichon ได้ที่นี่
เพิ่มเพื่อน

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon