ย้อนอดีต 6 เม.ย. 2475 ชมภาพชุดพิธีเปิด “สะพานพุทธ” และพระบรมราชานุสาวรีย์ ร.1 (มีคลิป)

6 เมษายน พ.ศ. 2325 รัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี ดำรงสถิตสถาพรสืบมา

ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้ทรงพระราชดำริที่จะสร้างถาวรวัตถุเป็น อนุสรณ์พระปฐมกษัตริย์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ก่อนกรุงรัตนโกสินทร์จะมีอายุครบ 150 ปี ในปี 2475 จึงทรงปรารภพระราชประสงค์นี้กับคณะรัฐบาล และได้มีมติตกลงสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 หรือ ‘พระปฐมบรมราชานุสรณ์’ ประดิษฐานอยู่ ณ เชิงสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์หรือสะพานพุทธฯ ฝั่งพระนคร เพื่อเป็นอนุสาวรีย์เฉลิมพระเกียรติคุณ รวมถึงก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาให้เป็นทางเชื่อมกับฝั่งธนบุรีในคราวเดียวกัน จึงโปรดเกล้าฯ ให้คิดแบบพระบรมรูปและสะพาน โดยกำหนดสร้างตรงต่อปลายถนนตรีเพชรฝั่งพระนคร คือ ถนนระหว่างวัดราชบูรณะกับโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ให้เชิงสะพานฝั่งนี้เป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

รัชกาลที่ 7 ทรงวางศิลาฤกษ์การก่อสร้างสะพานพุทธ
รัชกาลที่ 7 ทรงวางศิลาฤกษ์การก่อสร้างสะพานพุทธ

กรมพระยานริศ ฯ ทรงออกแบบ – ศิลป์ พีระศรี ปั้น

พระบรมราชานุสาวรีย์นี้ รัชกาลที่ 7 โปรดให้สมเด็จพระบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ อุปนายกราชบัณฑิตยสภา ซึ่งขณะนั้นทรงอำนวยการแผนกศิลปากรคิดแบบและอำนวยการก่อสร้างเป็นพระบรมรูปทรง เครื่องขัตติยาภรณ์ เสด็จประทับนั่งเหนือพระราชบัลลังก์ พระหัตถ์ทรงแตะพระแสงดาบที่วางทอดอยู่อยู่เหนือพระเพลา

ส่วนการปั้นและหล่อด้วยสัมฤทธิ์นั้น ศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี ปูชนียบุคคลของคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ ม.ศิลปากร เป็นผู้ดำเนินการ

ความสูงของประติมากรรม ตั้งแต่ฐานตลอดยอด 4.60 เมตร (ต่อมาได้เสริมแท่นสูงขึ้นไปอีกประมาณ 1 เมตร) ฐานกว้าง 2.30 เมตร มีฐานหินอ่อนเป็นที่รองรับพระบรมรูปหล่ออีกชั้นหนึ่ง พระบรมรูปฯ ผินพระพักตร์มาทางถนนตรีเพชร

หุ่นต้นแบบในการปั้นและหล่อสัมฤทธิ์ พระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 โดยศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี
หุ่นต้นแบบในการปั้นและหล่อสัมฤทธิ์ พระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 โดยศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี

เบื้องหลังก่อเป็นกำแพงหินอ่อนกั้นตอนกลางเจาะเป็นช่องลึกคล้ายประตู มีเสาหินสลัก 2 ข้าง หน้าบันประดับลายปูนปั้นลานพวงมาลัย เหนือหน้าบันสลักรูปอุณาโลม ด้านหลังกำแพงเป็นแผ่นจารึกหินอ่อน จารึกความเป็นมาของการก่อสร้าง และภายหลังได้มีการเสริมกำแพงให้สูงขึ้นไปอีก เบื้องหน้ามีเครื่องบูชา พุ่มดอกไม้ และพานเครื่องประดับ มีน้ำพุ อยู่ทั้ง 2 ข้าง

บริเวณหน้าฐานเป็นรั้วคอนกรีตเสากลม ตอนกลางรั้วเป็นแผ่นหินอ่อนคล้ายเป็นลวดลายไทยวางทอดอยู่ กึ่งกลางแผ่นสลักเป็นรูปช้างหันข้างยืนเหนือแท่น ซึ่งเป็นตรา “ปฐมบรมราชจักรีวงศ์” ด้านข้างพระบรมรูปทั้งสองด้านมีบันไดลาดจากสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ลงมาเป็น ชั้นๆ จนถึงพื้นด้านล่างซึ่งประดับด้วยพันธุ์ไม้ดอกเป็นแนวยาว

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดผ้าคลุมพระบรมรูป เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2475

และต่อไปนี้คือส่วนหนึ่งของภาพชุดอันทรงคุณค่าในความทรงจำของปวงชนชาวไทย

รัชกาลที่ 7 เสด็จพระราชดำเนินตรวจงานก่อสร้างสะพานพุทธ
รัชกาลที่ 7 เสด็จพระราชดำเนินตรวจงานก่อสร้างสะพานพุทธ

 

รัชกาลที่ 7 ทรงทำพิธีปเิดผ้าคลุมพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2475
พิธีเปิดผ้าคลุมพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2475

 

หนังสือพิมพ์ต่างประเทศ ตีพิมพ์ข่าวงานฉลอง
ประชาชนและข้าราชการภาคส่วนต่างๆ บริเวณหน้าพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 1 จาก นสพ.L’ILLUSTATION ของฝรั่งเศส ซึ่งเผยแพร่ข่าวงานฉลองครบรอบ 150 ปีกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อ พ.ศ. 2475

 

เปิดสะพานพุทธ

เปิดสะพานพุทธ

 

เปิดสะพานพุทธ

เปิดสะพานพุทธ

เปิดสะพานพุทธ

เปิดสะพานพุทธ

ขอบคุณข้อมูลและภาพถ่ายเก่าส่วนหนึ่งจาก “ศูนย์ข้อมูลกรุงรัตนโกสินทร์” และ “พิพิธภัณฑ์เฉลิมพระนคร”  www.t-h-a-i-l-a-n-d.org/bangkokmuseum

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon

บทความก่อนหน้านี้อุดรฯคึกคัก ประชาชนแห่กู้ซื้อบ้านประชารัฐ ทำสัญญาแล้ว 80 ราย วงเงิน 66 ล้าน
บทความถัดไปอีสานโพลเผย ครม.ศก.บิ๊กตู่ได้ ‘พอใช้’ ชี้ไตรมาสแรกทรุด คาดไตรมาสสองส่อไม่ฟื้น