พระราชปณิธาน ‘พระพันปีหลวง’ รังสรรค์ ‘ไหมไทย’ เฟื่องฟู

พระพันปีหลวง
พระพันปีหลวง

พระราชปณิธาน ‘พระพันปีหลวง’ รังสรรค์ ‘ไหมไทย’ เฟื่องฟู

พระพันปีหลวง – จากครั้งหนึ่ง ที่เคยเป็นเสื้อผ้าที่ดูแก่ เชย ใส่ยาก ทุกวันนี้ “ผ้าไทย” กลายเป็นสิ่งนิยม ใช้กันอย่างแพร่หลาย ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้า กระเป๋า รองเท้า หรือแอคเซสเซอรี่ต่างๆ ทั้งยังได้ออกไปเผยแพร่ให้ต่างชาติได้เห็นถึงฝีมือคนไทย

ด้วยสายพระเนตรของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงเล็งเห็นในภูมิปัญญาด้านหัตถกรรมของคนไทย เมื่อครั้งโดยเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในปี 2513 ครั้งเกิดอุทกภัยในแม่น้ำศรีสงคราม หลากท่วมไร่นาและบ้านเรือนราษฎร ใน จ.นครพนม ทรงตระหนักว่าการจะพระราชทานความช่วยเหลือที่ยั่งยืนให้ชาวบ้าน ควรส่งเสริมให้ทำในสิ่งคุ้นเคย คือการทอผ้า เป็นที่มาของการก่อตั้ง “มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ”

เพื่อเผยแพร่พระราชปณิธานของพระองค์ ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ “ศักดิ์สิทธิ์” จึงได้จัดงานเปิดหอนิทรรศการและกิจกรรมเสวนาพิเศษในหัวข้อ “สืบสานงานสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ณ หอสุพรรณ-พัสตร์ ชั้น 2 อาคารศาลาพระมิ่งมงคล ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) อ.บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา

ภายในนิทรรศการนำเรื่องราวอันทรงคุณค่าที่สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงทำให้ผ้าไหมไทยเป็นที่นิยม มานำเสนอ อาทิ ทรงมีพระราชดำริในช่างทอผ้าไหม ปรับเปลี่ยนขยายความกว้างของผ้าเป็น 1 เมตร เหมือนกัน และให้ช่างทอผ้าไหมส่วนลายมัดหมี่ยาว 2 เมตร และผ้าพื้นอีก 2 เมตร เพื่อนำไปตัดชุดได้ ทั้งยังพระราชทานชุดสีใหม่ และทรงเป็นแบบฉลองพระองค์ชุดผ้าไทยในทุกวาระโอกาส

ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์ คณบดีคณะศิลปกรรมศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ เผยว่า การพัฒนางานผ้าของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงนั้น ทรงเคารพในท้องถิ่นแต่ละที่ และทรงฟื้นฟูอย่างเป็นแบบแผน เริ่มจากการศึกษาข้อมูล โดยทรงให้เก็บลายผ้าต่างๆ ของชาวบ้านไม่ให้สูญหาย ไม่เว้นแม้กระทั่งผ้าถูกเรือน ในช่วงแรกชาวบ้านยังสาวไหมไม่ได้ ก็พระราชทานให้ชาวบ้าน และให้หมู่บ้านที่ทำได้ทำ พื้นที่ใดทอผ้าชนิดใดอยู่แล้ว ก็จะทรงให้ทอผ้าชนิดนั้น ไม่นำของท้องถิ่นอื่นมาให้ทอ เช่น อีสานดังเรื่องผ้ามัดหมี่ ผ้าแพรวา หรือนครศรีธรรมราช ก็มีผ้ายกที่ทรงให้ฟื้นฟู นอกจากนี้ ยังทรงให้ชุดสีใหม่เพื่อให้ใช้ได้ง่าย และให้มีการทอหน้ากว้าง 1 เมตร เพื่อใช้เย็บชุดสตรีได้ และยังทรงนำผ้าไปให้ดีไซเนอร์ชาวต่างประเทศออกแบบ เมื่อมีโปรดักต์แล้ว ก็ทรงทำการตลาด ด้วยการฉลองพระองค์นั้นเอง เปลี่ยนไปตามยุคสมัย และยังทรงจัดนิทรรศการผ้าที่ต่างประเทศ เพื่อให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น

“ทุกวันนี้ ผ้าไทยกลายเป็นอัตลักษณ์ เห็นคนใส่ชุดไทยก็จะรู้ได้ว่าคนไทย เป็นความแตกต่างที่มีฐานรากวัฒนธรรม ที่ทำให้เราแตกต่างจากเอเชียชาติอื่นๆ”

ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์

กุลวิทย์ เลาสุขศรี บรรณาธิการบริหารนิตยสาร โว้ก ไทยแลนด์ เผยว่า ในอดีตคนจะใส่ผ้าไทยเป็นผ้าซิ่นทั้งผืน มักใส่เวลาไปงานบุญ หรืองานใหญ่ๆ ยังไม่ค่อยมีนำไปตัดชุดมากนัก ภาพของผ้าไหมที่คนนึกถึงเป็นเรื่องความวิจิตรและกรรมวิธีต่างๆ แต่ยังไม่ค่อยนำไปเพิ่มมูลค่า กระทั่งสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ทรงนำไปให้ปิแอร์ บัลแมง ออกแบบเป็นชุด นับเป็นการเปลี่ยนหน้าตาของแฟชั่นไทย ดีไซเนอร์เจเนอเรชั่นนี้ ได้รับอิทธิพลและแรงบันดาลใจจากพระองค์ ในการออกแบบอย่างมาก ที่ผ่านมาดีไซเนอร์ระดับโลกที่ได้นำผ้าไหมไปตัดเย็บ ก็ต่างชื่นชมว่ามีเสน่ห์มาก

กุลวิทย์ เลาสุขศรี

ด้าน อัครชญ แก้วอาภรณ์ ผู้จัดการฝ่ายอาวุโส ฝ่ายนิทรรศการ บริษัท ไอคอนสยาม จำกัด เผยว่า ศิลปาชีพนับเป็นจุดเริ่มต้นของเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ ที่ได้เพิ่มมูลค่า และพัฒนารูปแบบของผ้าไหมให้เป็นที่นิยมขึ้น ผ้าไหมทุกวันนี้พัฒนาไปแทบทุกส่วน ทั้งเป็นแอคเซสเซอรี่ เป็นเฟอร์นิเจอร์ หรือทอเป็นซิลค์ ซาติน นับว่าเป็นความโชคดีของคนไทยที่วัฒนธรรม ภูมิปัญหานี้ไม่สูญหาย การทอผ้าที่อยู่ใต้ถุนบ้านได้สร้างอาชีพ ขณะที่บางประเทศอุปกรณ์ต่างๆ อยู่ในพิพิธภัณฑ์แล้ว

อัครชญ แก้วอาภรณ์

ปิดท้ายด้วย ตรีชฎา เพชรรัตน์ นักแสดงชาวไทย เผยว่า ก่อนหน้านี้ปอยมองว่าผ้าไทยเชย ใส่ยาก จนไปทำงานต่างประเทศหลายคนเข้ามาถามถึงผ้าไทย ทำให้เราคิดว่า นี่เราเป็นคนไทยแท้ๆ ทำไมจึงไม่รู้ เลยได้หาข้อมูลศึกษาเรื่อยมา และสนับสนุนโดยการใช้ผ้าไทย ปอยมองว่า การจะพัฒนาประเทศควรจะพัฒนาจากอะไรที่เรามีจุดแข็ง นี่คือสิ่งที่เรามีรากฐานอยู่แล้ว ไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ มีทั้งทรัพยากรและความรู้ ที่จะทำให้เราพัฒนาเศรษฐกิจได้มาก

ตรีชฎา เพชรรัตน์

สืบสานผ้าไทย

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon

บทความก่อนหน้านี้“Mono Technology” เปลี่ยนชื่อเป็น “Mono Next” พร้อมย้ายที่ทำงานรับนิวนอร์มอล ทำงานที่ไหนก็ได้ ซีอีโอเปิดแผนธุรกิจวางจุดยืนผู้เชี่ยวชาญด้านบันเทิงภาพยนตร์
บทความถัดไปทำงานวันแรก! พ.ต.ท.กรวัชร์ อธิบดีดีเอสไอคนใหม่ ลุยต่อคดีบิลลี่