ดร.อนันต์ ไบโอเทค อธิบาย ปรากฏการณ์ 2 ขีดจางๆ ในเอทีเค

ดร.อนันต์ ไบโอเทค อธิบาย ปรากฏการณ์ 2 ขีดจางๆ ในเอทีเค

วันที่ 5 ธันวาคม ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักวิจัยด้านไวรัสวิทยา ไบโอเทค โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Anan Jongkaewwattana พร้อมภาพ ระบุว่า

ภาพนี้สวยและอธิบายได้ชัดเจนครับ มาจากบทความในวารสาร Nature reviews microbiology ฉบับล่าสุด จากภาพจะเห็นว่าตัวอย่างที่เก็บมาการ swab จมูก คอ หรือ จากน้ำลาย จะประกอบด้วยไวรัสที่ยังมีคุณสมบัติสมบูรณ์พร้อมติดเชื้อต่อ หรือ จะเป็นไวรัสที่อนุภาคแตกเสียหายไปต่อไม่ได้ พร้อมเศษโปรตีนที่หลุดออกมาจากอนุภาคดังกล่าว หรือ จะเป็นเศษสารพันธุกรรม RNA ที่ติดมาพร้อมกับตัวอย่าง การตรวจสารพันธุกรรมด้วยวิธี qRT-PCR หรือ RT-PCR คือ การทำไวรัสมาทำให้แตกออกเพื่อปลดปล่อยสารพันธุกรรมเพื่อออกมาตรวจวัด ซึ่งเป็นการใช้สัญญาณการตรวจพบเป็นตัวแทนของไวรัสที่อยู่ในตัวอย่างส่งตรวจ

แต่เนื่องจากตัวอย่างที่เก็บมามีเศษ RNA ปนมาด้วยตั้งแต่แรก ดังนั้นการตรวจ RT-PCR สามารถตรวจ RNA ของไวรัสที่แยกออกมาจากไวรัสจริงๆ หรือ จาก RNA ที่ปนมาตั้งแต่แรกที่ไม่ได้ออกมาจากอนุภาคไวรัสโดยตรง ซึ่งก็ตรงกับที่หลายๆคนเรียกว่า “ซากเชื้อ” นั่นเอง

Advertisement

ในกรณีของการตรวจด้วย ATK ซึ่งเป็นการตรวจหาโปรตีนนิวคลีโอแคปซิดของไวรัสซึ่งจะมาจาก 2 แหล่งด้วยกัน คือ อนุภาคไวรัสโดยตรง หรือ เศษโปรตีนที่ติดมาพร้อมๆกับอนุภาคที่แตกเสียหายไปแล้ว แต่เนื่องจากโปรตีนไม่สามารถเพิ่มปริมาณได้เหมือนการเพิ่มปริมาณ RNA ด้วย RT-PCR การตรวจวัดจึงจะมีความไวที่น้อยกว่า สัญญาณ ATK ที่เป็นบวกชัดๆจึงต้องมีโปรตีนในปริมาณมากในระดับนึง ซึ่งลำพังโปรตีนจากไวรัสที่เสียสภาพอย่างเดียวคงไม่พอที่จะให้สัญญาณที่ชัดขนาดนั้น

ทำให้การตรวจ ATK ที่ได้ขีดที่ชัดเจน จะหมายถึงอนุภาคไวรัสที่สมบูรณ์ยังมีอยู่ในตัวอย่างอยู่ พูดง่ายๆคือ ATK บวกชัด คือ ยังมีเชื้อที่แพร่ต่อได้อยู่….ในทางกลับกัน ATK ที่เป็นขีดจางๆหลังป่วยมาสักพักก็อาจจะหมายถึงเศษโปรตีนที่หลุดออกมาจากไวรัสได้เช่นเดียวกัน

การตรวจหาอนุภาคที่สมบูรณ์ที่ติดเชื้อได้ต่อ สามารถทำโดยการนำตัวอย่างมาบ่มกับเซลล์ในห้องปฏิบัติการ แล้วตรวจวัดการเปลี่ยนแปลงต่างๆในเซลล์เหล่านั้น เช่น การแแสดงออกของโปรตีนของไวรัส หรือ เซลล์ที่ตายลง หรือ ปริมาณไวรัสที่เพิ่มขึ้น เพื่อเป็นการยืนยันว่าตัวอย่างมีไวรัสที่ติดเชื้อต่อได้จริงๆ นักวิจัยสามารถเปรียบเทียบปริมาณไวรัสในตัวอย่างดังกล่าว โดยการเจือจางตัวอย่างไปเรื่อยๆเพื่อหาจุดสุดท้ายที่เซลล์มีการเปลี่ยนแปลง เช่น ถ้าเจือจางไป 1000 เท่า ยังสามารถพบเซลล์ที่แสดงออกโปรตีนของไวรัสได้ 5 จุด ก็บอกได้คร่าวๆว่า ตัวอย่างนั้นมีอนุภาคไวรัสที่สมบูรณ์ที่ติดเชื้อต่อได้ที่ 5000 อนุภาคต่อปริมาตรของตัวอย่างที่นำมาทดสอบ

ปล: รูปที่แนบมาด้วยเป็นตัวอย่างเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 แล้วย้อมด้วยแอนติบอดี 1 จุด คือ กลุ่มเซลล์ที่ติดไวรัสได้

QR Code
เกาะติดทุกสถานการณ์จาก Line@matichon ได้ที่นี่
Line Image