สกู๊ปหน้า 1 : ท่องเที่ยวถ้ำนาคา ความเชื่อเมืองพญานาค
ถํ้านาคา เป็นสถานที่ท่องเที่ยวติดเทรนด์ของกลุ่มนักท่องเที่ยวที่เลื่อมใสไปจนถึงนักท่องเที่ยวสายมูเตลู สถานที่มนต์ขลังแห่งนี้เชื่อมโยงถึงความเชื่อของเมือง พญานาค ชาวต่างชาติสายท่องเที่ยวก็รู้จัก เป็นที่โด่งดังไปทั่วโลก
ถ้ำนาคาตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติภูลังกา ต.โพธิ์หมากแข้ง อ.บึงโขงหลง จ.บึงกาฬ มีทางขึ้นอยู่บริเวณปากทางเข้า น้ำตกตาดวิมานทิพย์ และ สำนักสงฆ์ฐิติสาราราม
ในด้านธรณีวิทยาให้ความรู้ว่าสภาพของถ้ำนาคาและบริเวณโดยรอบเกิดจากพื้นผิวของหินเกิดการกัดกร่อนไปตามปรากฏการณ์ Sun Crack ทำให้เกิดลวดลายคล้ายเกล็ดปลา หรือเกล็ดงู ประกอบกับการโค้งตัวมนของหินทำให้คล้ายกับการขดตัวของงูใหญ่หรือพญานาค
ถ้ำนาคาถูกค้นพบเมื่อราวต้นปี พ.ศ.2563 โดยกลุ่มนักท่องเที่ยวที่เป็นลูกศิษย์ของ พระอาจารย์วินิจ สุเมโทร จากวัดถ้ำชัยมงคล ได้บันทึกภาพกลุ่มหินที่เกิดการกัดกร่อนดังกล่าว ก่อนโพสต์ภาพและเรื่องราวบนสื่อโซเชียล มีการกล่าวถึงกันอย่างมาก ก่อนที่ต่อมาจะกลายเป็นกระแสการค้นพบสถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่
ต่อมาทางอุทยานแห่งชาติภูลังกาได้เปิดให้เข้าชมถ้ำนาคาตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2563 รวมทั้งน้ำตกตาดวิมานทิพย์ น้ำตกตาดโพธิ์ และน้ำตกตาดขาม โดยต้องจองคิวผ่านแอพพลิเคชั่น QueQ ของกรมอุทยานก่อน รองรับการเข้าชมได้ครั้งละไม่เกิน 50 คนวันหนึ่งจะรองรับนักท่องเที่ยวได้ประมาณ 120-150 ต่อวัน
กล่าวสำหรับ ถ้ำนาคา นักท่องเที่ยวต้องเตรียมตัวให้ดีเนื่องจากเส้นทางที่ขึ้นไปทำด้วยบันไดเหล็กและปูนสลับกันไป ค่อนข้างจะชัน ร่างกายต้องแข็งแรง ใช้เวลาไป-กลับ ประมาณ 3 ชั่วโมง เป็นทางเดินดินสลับกับบันได บางช่วงจะต้องดึงเชือก สำหรับคนที่มีโรคประจำตัวไม่ควรขึ้น และการแต่งกายต้องมีความพร้อมในการเดินป่า
ระหว่างทางจะมีจุดให้นักท่องเที่ยวได้ถ่ายรูปสัมผัสกับธรรมชาติ เช่น ประตูเต่า หินหัวเรือ หัวนาคาหัวที่ 3 น้ำตกตาดวิมานทิพย์ (หากจะขึ้นให้ครบ 7 ชั้น แนะนำให้มีเจ้าหน้าที่นำทาง) หินพญาเต่า หัวนาคาหัวที่ 1 ถ้ำหลวงปู่วัง เจดีย์หลวงปู่วัง ถ้ำนาคา เจดีย์หลวงปู่เสาร์ และผาใจขาด ถ้าเที่ยวให้ครบทุกจุดใช้เวลาประมาณ 5 ชั่วโมง
หลังเปิดให้เข้าชมได้เพียง 1 สัปดาห์ ภาพความงดงามถูกถ่ายออกไปสู่สายตามากยิ่งขึ้น จำนวนนักท่องเที่ยวก็เพิ่มเป็นเงาตามตัว ชมความอัศจรรย์ของถ้ำนาคา และ อันซีน ของน้ำตกตาดวิมานทิพย์ที่อยู่ใกล้เคียงกัน วันละ 700-800 คนต่อวัน โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดยาวจะมีนักท่องเที่ยวมากกว่าวันละ 1,000 คน
ช่วงต้นเดือนกันยายน 2563 พบนักท่องเที่ยวละเมิดกฎระเบียบของอุทยานแห่งชาติ ทั้งการสัมผัส ปักธูป โรยแป้งส่องเลขรวมทั้งการขูด ขัด ขีดหิน และมีขยะกองไว้ตรงถ้ำนาคา ทำให้ นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สั่งปิดถ้ำนาคา ไม่มีกำหนดจนกว่าจะมีมาตรการป้องกันที่ได้ผล และสั่งการให้ นายพันธ์ยศ กีรติพงศ์ศักดา หัวหน้าอุทยานแห่งชาติภูลังกา พร้อมเจ้าหน้าที่นำหลักฐานภาพถ่ายบริเวณจุดที่มีการขีดเขียนข้อความบนก้อนหินเข้าแจ้งความร้องทุกข์ ตำรวจ สภ.บึงโขงหลง พร้อมนำเจ้าหน้าที่เข้าปรับปรุงลบรอยขูดขีดและเก็บขยะลงจากเขา
ช่วงเดือนเดียวกัน ผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยวในจังหวัดบึงกาฬเรียกร้องให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมพิจารณาเปิดถ้ำนาคาให้ทันในช่วงเทศกาลออกพรรษา เนื่องจากจะมีนักท่องเที่ยวจำนวนมากเดินทางมาชมปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค และวางแผนมาเที่ยวถ้ำนาคา เพื่อเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวของจังหวัด
ต่อมาวันที่ 3 ตุลาคม 2563 รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมลงพื้นทื่รับฟังการบรรยายสรุปและติดตามการบริหารจัดการถ้ำนาคา ซึ่งมีปัญหาในการจัดการนักท่องเที่ยว พร้อมพบปะกับชาวบ้าน ผู้นำชุมชน ไกด์ชุมชน อาสาป่าไม้ และยังเดินขึ้นไปตรวจดูสภาพพื้นที่หลังจากปรับปรุงแก้ไข ก่อนมอบแนวทางการเฝ้าระวังป้องกันรักษาธรรมชาติและแนะนำพัฒนาพื้นที่ให้สะดวกและปลอดภัยแก่นักท่องเที่ยว ใครจะขึ้นมาเที่ยวต้องจองคิวก่อนเท่านั้น ไม่มีการ Walk-in และย้ำการพัฒนา ถ้ำนาคา ที่ดีที่สุดคือการไม่พัฒนา เพราะสถานที่ท่องเที่ยวแห่งนี้คือสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สำคัญ เป็นสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติที่แผ่นดินไทยได้สร้างไว้ให้กับคนไทย ดังนั้น การพัฒนาที่ดีที่สุดคือการรักษาให้อยู่ในสภาพเดิมให้มากที่สุด
ก่อนที่วันรุ่งขึ้น ทางอุทยานทดสอบการจัดระเบียบการขึ้นถ้ำนาคา เปิดให้เข้าชมระหว่างเวลา 07.00-14.00 น. เข้าชมได้ไม่เกินวันละ 350 คน แบ่งการเข้าชมออกเป็นรอบ รอบละ 10 คน มัคคุเทศก์เป็นผู้รับผิดชอบดูแลนักท่องเที่ยว 2 คนต่อชุด ไม่ให้ทำลายหรือทำให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบริเวณถ้ำนาคาและบริเวณพื้นที่โดยรอบเกิดความเสียหาย
ความคึกคักก็กลับมาอีกครั้ง นักท่องเที่ยวเข้ามาชมความงดงามของถ้ำนาคาอย่างไม่ขาดสาย รวมถึงพิธีกรฝีปากกล้า “มดดำ” คชาภา ตันเจริญ นำคณะเพื่อนฝูงลงมาเที่ยวชมถ้ำนาคาหลายครั้ง มักจะมีเรื่องเล่าน่าเหลือเชื่อผ่านช่องทางสื่อสาร ทำให้หลายคนเกิดความนับถือและศรัทธาในเรื่องของพญานาค
อย่างไรก็ตาม ในช่วงระหว่างเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน 2564 กรมอุทยานแห่งชาติสั่งปิดอุทยานแห่งชาติภูลังกา จ.นครพนม-จ.บึงกาฬ อีกครั้งเพื่อประโยชน์ในการคุ้มครอง ดูแล รักษาทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว จนมีการเปิดให้ชมอีกครั้ง และก็มาปิดเข้าชมอีกในวันที่20 กรกฎาคม ถัดมา เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิดระลอกใหม่มีการระบาดขยายวงกว้างในหลายพื้นที่อย่างรวดเร็ว จำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่และผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลต่อวันเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและมีแนวโน้มเพิ่มจำนวนสูงขึ้น
เมื่อสถานการณ์โควิดเริ่มคลี่คลาย วันที่21 สิงหาคม 2564 ถ้ำนาคา และพื้นที่ท่องเที่ยวโดยรอบถูกเปิดอีกครั้ง โดยมีมาตรการควบคุมการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 จำนวน 4 ข้อ 1.นักท่องเที่ยวต้องจองคิวผ่าน Application QueQ เท่านั้น กำหนดให้จองล่วงหน้า 15 วัน ก่อนการเดินทาง 2.มีหลักฐานการรับวัคซีนไม่น้อยกว่า 14 วัน และเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวเป็น 430 คนต่อวัน และ 500 คนต่อวัน
ท่ามกลางกระแสเรื่องการซื้อขายคิวขึ้นถ้ำนาคา ความไม่โปร่งใสในการจองคิว และการอำนวยความสะดวกให้กับคณะ VVIP, VIP และหน่วยงานราชการต่างๆ ที่ทำหนังสือขอความอนุเคราะห์ขึ้นไปชมและศึกษาธรรมชาติบนภูลังกาและถ้ำนาคา
ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2565 ตรงกับ เสาร์ 5 นักท่องเที่ยวจำนวนมากพากันขึ้นชมถ้ำนาคา และส่วนหนึ่งติดค้างอยู่บนเขาลงไม่ทันเวลาปิด หลายหน่วยงานต้องเข้าไปช่วยเหลือจนนักท่องเที่ยวรายสุดท้ายลงจากเขาได้เกือบตีหนึ่ง
คำบอกเล่านักท่องเที่ยวพบว่าปัญหาที่เกิดขึ้นมาจากทางขึ้น-ลงมีทางเดียว เพราะถึงจุดเสี่ยง (บันไดสีแดง) ต้องขึ้น-ลงอย่างระมัดระวัง และต้องรอสลับกันขึ้นและลง ทำให้เสียเวลา ประกอบกับมีนักท่องเที่ยวเกินกำหนด 500 คนต่อวัน
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้สั่งตรวจสอบก่อนปรับปรุงวิธีการใหม่ ให้เจ้าหน้าที่ชุดปฏิบัติงานที่ถ้ำนาคาออกจากพื้นที่ และส่งชุดใหม่ดูแลแทน ห้ามนำรถทุกชนิดเข้าไปในเขตอุทยาน และนักท่องเที่ยวที่จองคิวผ่าน Application QueQ เท่านั้นที่สามารถขึ้นไปชมถ้ำนาคาได้ โดยมีหลักฐานการจองมายืนยันกับเจ้าหน้าที่ และยกเลิกระบบไกด์อาสาทั้งหมด
ขณะที่ นายสนิท ขาวสอาด ผวจ.บึงกาฬ พร้อมหน่วยงานลงพื้นที่ประชุมหาทางออกร่วมกัน โดยกำชับให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด จากนี้ไปจะไม่มีคิววีไอพีอีกต่อไป
ปัญหาและอุปสรรคมากมายที่เกิดขึ้นล้วนแต่ผู้คนอยากขึ้นไปชมถ้ำนาคาให้ได้ แต่การดูแลรักษาสถานที่เหล่านี้ก็เป็นสิ่งสำคัญ
เพราะทุกคนต้องการอยากให้อุทยานแห่งชาติภูลังกาเป็นแหล่งท่องเที่ยวแบบยั่งยืน
