สมเด็จพระบรมราชินีนาถ : แม่ของคนไทย : วสิษฐ เดชกุญชร

ในวันที่ 12 สิงหาคมที่จะถึงนี้ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ พระบรมราชินีนาถ จะเจริญพระชนมพรรษาครบ 85 พรรษา
ผมได้เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทสมเด็จพระบรมราชินีนาถอย่างใกล้ชิด และเป็นส่วนพระองค์ครั้งแรกในเดือนเมษายน พ.ศ.2509 และเมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผมปฏิบัติหน้าที่ถวายความปลอดภัยเป็นครั้งคราว ทั้งๆ ที่ผมยังไม่มีตำแหน่งในพระราชสำนัก ผมก็เริ่มคุ้นเคยกับพระยุคลบาทของสมเด็จพระบรมราชินีนาถตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา และเมื่อมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ผมเป็นนายตำรวจราชสำนักประจำในเดือนเมษายน พ.ศ.2513 ผมก็ใกล้ชิดกับพระยุคลบาทมากขึ้น
การที่ได้โดยเสด็จฯ ถวายความปลอดภัยทำให้ผมได้เห็นไม่แต่พระราชกรณียกิจที่สมเด็จพระบรมราชินีนาถทรงปฏิบัติเท่านั้น แต่ผมยังได้มีโอกาสรู้พระนิสัยของสมเด็จพระบรมราชินีนาถด้วย
สมเด็จพระบรมราชินีนาถทรงพระประชวรเรื้อรังด้วยโรคแพ้ฝุ่นละออง แพทย์ต้องถวายการรักษาและต้องเสวยพระโอสถที่แพทย์ถวาย เป็นประจำ แม้กระนั้นก็ทรงพระราชอุตสาหะ โดยเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไปทั่วประเทศโดยไม่ทรงย่อท้อ แม้ว่าภูมิภาคที่เสด็จฯ นั้นจะเป็นท้องถิ่นที่ทุรกันดาร ทรงพระดำเนิน (เดิน) ตากแดดตากฝนดมฝุ่นเคียงข้างพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอยู่เกือบตลอดเวลา และเมื่อเสด็จฯ กลับถึงพระราชฐานที่ประทับแล้ว พระอาการแพ้ก็กำเริบ ต้องเรียกแพทย์เข้าไปถวายการรักษาทันที
อาการพระประชวรนั้นไม่เคยเป็นอุปสรรคทำให้สมเด็จพระบรมราชินีนาถต้องทรงห่างเหินกับประชาชน เวลาเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยม ทรงนั่งลงมีพระราชปฏิสันถารกับประชาชนอย่างใกล้ชิดโดยไม่ทรงรังเกียจ ทรงซักไซ้ไล่เลียงเขาจนได้ทรงทราบถึงปัญหาการกินอยู่และประกอบอาชีพของเขา และเมื่อทรงทราบแล้วก็ทรงมีพระราชดำริที่จะช่วยเหลือ ราษฎรในหลายจังหวัดเกือบทั่วประเทศ นิยมทอผ้าไว้สำหรับใช้เองและจำหน่าย สมเด็จพระบรมราชินีนาถทรงเห็นว่าหากปรับปรุงคุณภาพของผ้าไหมที่เขาทอให้ดีขึ้นทั้งเนื้อผ้าและสี ผ้าไหมไทย ก็อาจจะเป็นที่นิยมไม่แต่เฉพาะในเมืองไทยแต่ในต่างประเทศด้วย
พระราชดำรินั้นเป็นที่มาของโครงการตามพระราชดำริหลายโครงการ โดยเฉพาะโครงการศิลปาชีพพิเศษซึ่งสนับสนุนส่งเสริมให้ราษฎร ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม และผลิตเส้นไหมให้โครงการเพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบในการทอผ้าไหมในพื้นที่ของโครงการส่งเสริมศิลปาชีพทั่วทุกภูมิภาค โดยมีการควบคุมคุณภาพการผลิตทุกขั้นตอน จนผลิตภัณฑ์ผ้าไหมไทยของโครงการส่งเสริมศิลปาชีพเป็นที่ยอมรับและนิยมชมชอบโดยทั่วไป ทั้งในประเทศและต่างประเทศดังพระราชดำริ
ใช่แต่เท่านั้น สมเด็จพระบรมราชินีนาถยังได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ราษฎรที่มีฝีมือจากหมู่บ้านที่ทอผ้าไหมได้งดงามไปเป็นครูฝึก อบรม และถ่ายทอดความรู้ทักษะในการผลิตผ้าไหมให้แก่กลุ่มเกษตรกรของโครงการส่งเสริมศิลปาชีพด้วย
ขณะนี้สมเด็จพระบรมราชินีนาถทรงประชวรและไม่ทรงสามารถจะเสด็จพระราชดำเนินออกไปทรงเยี่ยมประชาชนได้อย่างแต่ก่อน แต่โครงการตามพระราชดำริต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ทั่วประเทศนั้น เป็นอนุสรณ์ให้เราไม่ลืมและระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อประชาชน
ตามปกติทุกคืนก่อนนอน ผมสวดมนต์ ทำสมาธิ และแผ่เมตตาให้แก่สรรพสัตว์ และแผ่โดยเฉพาะให้แก่ผู้มีพระคุณทั้งหลาย รวมทั้งสมเด็จพระบรมราชินีนาถด้วย สำหรับสมเด็จพระบรมราชินีนาถนั้น ผมสวดโพชฌังคปริตร และทำจิตให้สงบด้วยสมาธิแล้วส่งกระแสจิตไปถวาย ขอให้หายพระประชวรและทรงพระเกษมสำราญ
ในโอกาสอันเป็นมหามงคลที่วันพระราชสมภพจะเวียนมาบรรจบอีกวาระหนึ่งในวันที่ 12 สิงหาคมเดือนนี้ ผมขอเชิญชวนท่านผู้อ่านให้ร่วมกันปฏิบัติตามด้วย