Mufasa : The Lion King รักลูกเลี้ยงมากกว่าลูกตัวเองได้ไหม?
การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
ตอนที่ดู The Lion King ปี 1994 เวลานั้นมีความเข้าใจมาโดยตลอดว่ามูฟาซาและสการ์เป็นพี่น้องท้องเดียวกันจริงๆ โดยมิได้ย้อนกลับไปดูใหม่ก็นึกไม่ออกว่ามีฉากไหนที่บอกว่าสองคน (ตัว) มิใช่พี่น้องแท้ๆ
หนังแอนิเมชั่น CGI photorealistic เรื่องใหม่ Mufasa : The Lion King ปี 2024 นี้เปิดเผยว่าที่แท้คนหนึ่งถูกเก็บมาเลี้ยง คือมูฟาซา ที่แท้มูฟาซาเป็นลูกบุญธรรม
หนังเรื่องนี้ห่างจากเรื่องแรกสามสิบปีเต็มพอดี
หนังเดอะไลออนคิงเรื่องแรกเป็นที่รู้กันว่ามีโครงเรื่อง Hamlet ของเช็กสเปียร์ พี่ชายฆ่าน้องชายที่เป็นกษัตริย์เดนมาร์กแล้วเอาราชินีซึ่งเป็นน้องสะใภ้มาเป็นเมีย เจ้าชายแฮมเล็ตผู้เป็นโอรสซึ่งยังคงรอดชีวิตจะทำอะไรกับลุงและแม่ดี ซิมบาพบเหตุการณ์เดียวกัน
ลุงสการ์ฆ่ามูฟาซาด้วยการปล่อยให้มูฟาซาตกหน้าผาตายใต้ฝีเท้าฝูง wildebeest (แอนทีโลปประเภทหนึ่ง) ที่กำลังเตลิด จากนั้นพูดจาขู่ขวัญซิมบาว่าซิมบาเป็นต้นเหตุให้พ่อตายจนซิมบาเตลิดไป สามสิบปีที่ผ่านมาชื่อของเช็กสเปียร์อาจจะขายไม่ได้แล้วกับเจเนอเรชั่นใหม่ จึงเปลี่ยนให้มูฟาซาและสการ์มิใช่พี่น้องแท้ๆ น่าจะดีกว่า แม้จะทำให้ศึกสายเลือดนี้คลายความเข้มข้นลงไปมากก็ตาม
เรารักลูกบุญธรรมมากกว่าลูกที่แท้ได้ไหม
แม่พลอยอาจจะไม่ได้รักคุณอ้นมากกว่าลูกคนอื่นๆ แต่ก็ไม่น้อยกว่าใคร ลำพังไม่รักน้อยกว่าใครแค่นั้นก็สร้างปัญหาได้แล้ว
หนังเรื่องใหม่นี้เริ่มต้นที่ผาทระนง หินผาก้อนเดิมที่ยื่นออกไป ฉากเปิดตัวฝูงช้าง ยีราฟ ฮิปโปโปเตมัส แค่สามตัวแรกก็นั่งตะลึงได้แล้ว จากนั้นจึงเป็นฉากม้าลาย ควายป่า ฝูงไฮยีน่า และสัตว์นานาพรรณมา “เข้าเฝ้า” ราชาซิมบาซึ่งออกมายืนประกาศว่าถึงเวลาสืบทอดวงจรชีวิต (Circle of Life) ที่พระบิดาคือมูฟาซาได้วางไว้
หลังจากนั้นราชาซิมบาก็พาราชินีนาลาออกเดินทางไปไม่บอกคนดูว่าไปไหน ทิ้งบุตรีคือเคียร่าให้ราฟิกิ ทีโมน และพุมบาดูแลแทน
ราฟิกิจึงเริ่มต้นเล่าเรื่องราวแต่หนหลังครั้งมูฟาซายังเป็นเด็กชาย เขาหนีภัยร้ายมาถึงนิวยอร์กแล้วกลายเป็นดอนวีโต คอร์เลโอเน ได้อย่างไร ด้วยการตัดต่อประหนึ่งนั่งดู The Godfather II กว่าจะดูจบเราก็จะรู้ที่มาของตัวละครทุกตัวทั้งราฟิกิ ทีโมน พุมบา รวมทั้งซาซู และซาราบี
รายละเอียดเหล่านี้หาหนังดูกันเองนะครับ
กลับมาที่ปัญหาของเรา มูฟาซาถูกน้ำซัดจากฝูงเดิมของตัว เขาพลัดหลงจากพ่อแม่ที่แท้มาพบสิงโตฝูงใหม่ซึ่งมีราชาชื่อโอบาซีและราชินีชื่ออีชี ทั้งสองมีบุตรชายคือเจ้าชายทากา อายุรุ่นราวคราวเดียวกับมูฟาซา ราชาโอบาซีไม่รับลูกสิงโตแปลกหน้าในทันทีแต่จัดให้มีการประลองระหว่างมูฟาซากับเจ้าชายทากาก่อน ทาการู้สึกถูกชะตาเพื่อนใหม่อย่างมูฟาซาจึงแกล้งแพ้เพื่อให้พระบิดารับมูฟาซาไว้ มูฟาซาและทากาเป็นพี่น้องกันนับแต่นั้น
ทากาชื่นชมและนับถือมูฟาซาด้วยใจจริง เขาคอยแต่ขอคำปรึกษาจากมูฟาซาอยู่เสมอไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กๆ ไปจนถึงเรื่องใหญ่ๆ เช่น จะทำอย่างไรสาวถึงหันมาดู
มีคำอธิบายเรื่องนี้อยู่ เหตุเพราะราชาโอบาซีเป็นคุณพ่อประเภทคาดหวังสูงแต่ห่างเหินนั่นเอง เพราะพ่อทำตัวแบบนี้ทากาจึงอยากมีน้องชาย แต่เขากลับอ่อนแอเกินกว่าจะเป็นพี่ชาย จะเห็นว่าทากามีความขัดแย้งในใจ (conflict) ซับซ้อนอยู่มาก แต่ทั้งหมดเพราะพ่อทำ
คำว่าอ่อนแอเป็นคำไทย คำศัพท์ทางจิตวิเคราะห์ที่ถูกต้องคือ inadequate แปลว่าขาด ขาดอะไร คำตอบคือขาดพ่อและขอความเติมเต็มจากพ่อก็มิได้ ทากาจึงมาขอเอาจากมูฟาซา
แม้กระทั่งเมื่อสิงโตสาวซาราบีปรากฏตัว ทากาต้องใจสาวซาราบีขอคำปรึกษาจากมูฟาซาโดยหารู้ไม่ว่ามูฟาซากับซาราบีต้องใจกันและกัน ทั้งสองจะเป็นราชาราชินีแห่งผาทระนงและให้กำเนิดซิมบาเดอะไลออนคิงในอนาคต
นั่งดูแล้วก็อดเห็นใจทากาไม่ได้เลย เขากำลังถลำลึกลงไปในกับดักทางจริยธรรมที่มีคนขุดไว้
พระบิดาราชาโอบาซีนั่นเองที่ขุดไว้ ชะตากรรมของทากาย่ำแย่ลงไปอีกเมื่อราชินีอีชีดูเหมือนจะเอ็นดูลูกเลี้ยงมากกว่าลูกตัวเอง นี่จึงเป็นฟางเส้นสุดท้ายของทากา
ในทางจิตวิเคราะห์นี่เป็นหนึ่งในข้อห้าม (taboo) แม่เลี้ยงจะรักลูกเลี้ยงมากกว่าลูกตัวมิได้ เป็นไปไม่ได้เลยที่ลูกตัวจะจับสังเกตมิได้ เมื่อจับได้ย่อมรู้สึกเสียใจ
ความเสียใจแปรเป็นความกลัว ความกลัวแปรเป็นความโกรธ หลังจากนั้นเด็กก็เดินทางเข้าสู่ด้านมืดเต็มตัวดังที่ทากาเป็น
ทากาจึงกลายเป็นสการ์ในที่สุด
จะว่าทากาถูกต้อนก็ได้ มิวายมูฟาซาจะพยายามหลีกเลี่ยงตั้งแต่แรกก็ไม่เป็นผล มูฟาซาพยายามทำตัวให้ต่ำกว่าทากา ยกทากาขึ้นเป็นที่หนึ่งเสมอ สั่งสอนและให้คำแนะนำทากาอย่างจริงใจแม้กระทั่งยกซาราบีให้ก็ยังทำ
แต่ที่มูฟาซาช่วยมิได้คือการต่อสู้กับฝูงสิงโตขาวซึ่งนำโดยคิรอส
แอนิเมชั่นของดิสนีย์เรื่องนี้วาดฝูงสิงโตขาวน่ากลัวประหนึ่งภูตผีปีศาจ มูฟาซาจะมาทำเป็นเมตตากรุณาหรือพยายามดันทากาออกหน้าอย่างไรก็ไม่เป็นผล เขาต้องฆ่าลูกเดียว
ฉากสิงโตต่อสู้กันหลายฉากถือว่าพลาดไม่ได้แม้ว่าจะรุนแรง เทคโนโลยีสร้างหนังก้าวหน้าไปมากจริงๆ แต่ชวนสงสัยว่าดิสนีย์ยังเป็นชื่อที่การันตีเด็กดูได้ผู้ใหญ่ดูดีอยู่รึเปล่า
เรามาถึงประเด็นสุดท้าย เรื่องแม่เลี้ยงรักลูกเลี้ยงมากกว่าลูกตัว
คำแนะนำในตำราคือแม่ควรรู้เท่าทันตัวเองและแก้ไขได้ด้วยการให้เวลาส่วนตัวแก่ลูกทั้งสองคน
ทำให้ลูกทั้งสองคนรับรู้ถึงความรักที่แม่มีให้แก่เขาเป็นความรักประเภทเขาเท่านั้นที่ได้ ไม่มีความจำเป็นต้องเปรียบเทียบกันแต่อย่างใดเลย
ทั้งมูฟาซาและทากาสามารถเป็นลูกที่ไม่เหมือนใครและไม่มีใครเหมือน
มีเวลาส่วนตัวให้ลูกแต่ละคน เพื่อให้เขาเป็นคนพิเศษ (unique)
ความข้อนี้ใช้ได้กับทุกบ้านและเด็กๆ ทุกคนบนโลก
