ภาพยนตร์ | นพมาส แววหงส์
ช่วงปลายศตวรรษที่ 20 และใกล้จะสิ้นสหัสวรรษที่ 2 คนอเมริกันขวัญหนีดีฝ่อหวั่นผวาจากความหวาดกลัวพัสดุมหาภัยที่ส่งถึงมือผู้รับตามที่อยู่ทางไปรษณีย์
พอแกะห่อดูว่ามีอะไรหนอส่งมาถึงบ้าน ก็ทริกเกอร์ให้เกิดระเบิดตูมสังหารคนเปิด หรือทำให้บาดเจ็บสาหัสหรือเล็กน้อยก็แล้วแต่สถานการณ์
นับเป็นการก่อการร้ายที่คุกคามภายในประเทศซึ่งเกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่าเป็นเวลาเกือบ 20 ปี จนเอฟบีไอเปิดแฟ้มคดีตามล่าตัวฆาตกรและผู้ก่อการร้าย
โดยตั้งชื่อคดีนี้ว่า UNABOM จากคำย่อ University and Airline Bombings เนื่องจากพบว่าเหยื่อส่วนใหญ่อยู่ในสายงานมหาวิทยาลัยและสายการบิน
หลังจากตามล่าหาตัวผู้ก่อการยาวนานเกือบ 20 ปี ก็ได้เบาะแสจากน้องชายน้องสะใภ้ของเจ้าตัวเอง เนื่องจากผู้ก่อเหตุออกแถลงการณ์บอกอุดมการณ์ของตนและยื่นเงื่อนไขให้ตีพิมพ์เผยแพร่แลกกับการงดเว้นการก่อการร้ายครั้งต่อไป
แถลงการณ์นั้นบอกจุดยืนต่อต้านสังคมอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีในโลกสมัยใหม่
เบาะแสมาจากสำนวนการเขียนและความโน้มเอียงทางความคิดในแถลงการณ์นั้น
จนทำให้เอฟบีไอบุกแบบสายฟ้าแลบเข้าไปจับกุมตัวชายวัยเจ็ดสิบกว่า หนวดเครารุงรัง ชื่อเท็ด คาซินสกี ในกระท่อมห่างไกลความเจริญในรัฐมอนแทนาไว้ได้ใน ค.ศ.1996
ทั้งหมดข้างต้นคือส่วนของเรื่องจริงแบบไม่อิงนิยายที่นำมาสร้างเป็นหนังเน็ตฟลิกซ์ชื่อ Unabomber ที่เพิ่งออกฉายเมื่อต้นเดือนนี้
แต่หนังก็มีส่วนที่อิงนิยายหรือการเสริมแต่งตัวละครและเหตุการณ์ที่คาดว่าอาจเป็นไปได้ว่าเป็นภูมิหลัง ก่อนหน้าที่เท็ด คาซินสกี จะกลายมาเป็นผู้ก่อการร้ายฉายา “ยูนาบอมเมอร์”
เท็ดเป็นคนมีการศึกษาและไอคิวสูง
ใน ค.ศ.1958 เมื่ออายุเพียง 16 ปี เท็ด คาซินสกี (เจค็อบ เทรมเบลย์) เข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดอันโด่งดัง และเป็นเด็กอัจฉริยะทางคณิตศาสตร์ โดยโตขึ้นในครอบครัวชาวโปแลนด์ที่มีผู้นำครอบครัวเข้มงวดอย่างมาก
เท็ดมีปัญหาในความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับเพื่อนผู้หญิง จึงดูเหมือนว่าเขารู้สึกตัวเองแปลกแยกจากคนในโลก ประหนึ่งว่าตัวเองมาจากดาวอังคาร
เท็ดอยู่ในชั้นเรียนของโปรเฟสเซอร์เฮนรี เมอร์เรย์ (รัสเซล โครว์) ผู้ชื่นชอบคลั่งไคล้นวนิยายคลาสสิก Moby Dick ของเฮอร์แมน เมลวิลล์ จนนำมาวิเคราะห์วิจารณ์ในชั้นเรียน
เราคงทราบกันดีอยู่แล้วว่า “โมบี้ ดิ๊ก” เป็นชื่อของวาฬดุร้าย คู่อริของกัปตันเอแฮบผู้อาฆาตพยาบาทจากการสูญเสียขาไป และเฝ้าติดตามล่าในท้องทะเลอย่างไม่ยอมลดละเลิกรา
เมอร์เรย์บอกชั้นเรียนว่า “คนอ่านแต่ละคนต่างก็ได้ข้อมูลแตกต่างกันไปจากหนังสือเล่มเดียวกัน”
โมบี้ ดิ๊ก กลายเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญในชีวิตของเด็กหนุ่มผู้ปราดเปรื่องคนนี้
เมอร์เรย์ชักชวนให้เท็ดสมัครเข้าร่วมโครงการทดลองโปรเจ็กต์ใหญ่ที่ได้รับทุนสนับสนุนจากรัฐบาล ภายใต้หน้าฉากของชมรมการโต้วาทีแบบเผชิญหน้าประหัตประหารกัน นัยว่าเพื่อลับสมองประลองปัญญาอะไรทำนองนั้น
แต่แท้จริงคือการทดลองเชิงจิตวิทยาภายใต้แรงกดดันเพื่อหาสิ่งกระตุ้นที่จะทำให้คนแปรพักตร์หรือเปลี่ยนอุดมการณ์ ท่ามกลางยุคสงครามเย็นที่แบ่งขั้วการปกครองในโลกเสรีและโลกคอมมิวนิสต์
คริสตินา มอร์แกน (แอนนาเบล วอลลิส) ผู้ร่วมงานวิจัยในโครงการนี้ เห็นควรยุติการทดลองกับเท็ด
แต่เมอร์เรย์ยังคงยืนยันจะเดินหน้าต่อไป แม้ว่าเท็ดดูเหมือนจะแสดงบุคลิกแปลกแยกของโรคจิตเภท ซึ่งตัวเขาเองไม่ยอมรับ
หนังเดินเรื่องด้วยเส้นเวลาที่สลับกันไปมา ระหว่างการตามล่าหาตัว “ยูนาบอมเมอร์” โดยมีโจน มิลเลอร์ (ไชลีน วู้ดลีย์) ตัวละครสมมุติที่รับบทบาทเจ้าหน้าที่เอฟบีไอผู้เชื่อมั่นในทฤษฎีของเธอ ท่ามกลางผู้ร่วมงานที่เห็นแตกต่างไปคนละทาง
จนที่สุดก็สามารถตามจับตัวเท็ด คาซินสกี ในฐานะยูนาบอมเมอร์ที่ก่อเหตุคุกคามสหรัฐครั้งแล้วครั้งเล่า ส่งผลให้มีคนตาย 3 คน และบาดเจ็บ 23 คน รวมทั้งความพยายามคุกคามอีก 16 ครั้ง แต่ก็สามารถหลบซ่อนเร้นตัวจากเงื้อมมือเจ้าหน้าที่บ้านเมืองมาร่วม 20 ปี
กับอีกเส้นเวลา ซึ่งหลายสิ่งหลายอย่างเป็นเรื่องที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายตัวตนของคนร้าย คือช่วงที่เท็ดเรียนอยู่ที่ฮาร์วาร์ด และผ่านประสบการณ์ท้าทายจนพลิกผันให้เขากลายมาเป็นคนหัวรุนแรงสุดโต่งและต่อต้านสังคมอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี
หนังที่เป็นทริลเลอร์ทางจิตวิทยาเรื่องนี้ได้นักแสดงฝีมือดีมารับบทหลักๆ ตามในรายชื่อนักแสดงข้างต้น โดยเฉพาะเรื่องราวของเท็ดสมัยวัยรุ่นในมหาวิทยาลัย และโครงการวิจัยอันขาดจริยธรรม เพื่อทดสอบความทรหดในสถานการณ์สุดขั้วนี้
ชวนให้นึกไปด้วยว่า ยูนาบอมเมอร์นั้น แท้จริงคือผลพวงของความวิปริตผิดมนุษย์ ผลผลิตที่นักวิชาการและนักการทหารสร้างขึ้นเองแท้ๆ
ไม่ได้หมายความว่าเท็ดเป็นเหยื่อที่น่าสงสาร เนื่องจากการเข่นฆ่าเอาชีวิตของคนอื่นนั้นไม่สามารถหาข้ออ้างใดมาลบล้างความรับผิดชอบให้กลายเป็นผู้บริสุทธิ์ไปได้ แม้แต่ด้วยเหตุผลของความวิปลาส…ชั่วคราวหรือถาวรก็แล้วแต่…
ในความเป็นจริง เท็ดก็ไม่ได้อ้างความวิปลาสเป็นเหตุผลบังหน้าด้วย แต่เขายอมรับผิดและรับโทษจำคุกตลอดชีวิต จนเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ.2023
เนื่องจากเกิดสงสัยในนัยความหมายจากข้อความที่เท็ดขีดเส้นใต้ไว้ในหนังสือ Moby Dick ที่เขามอบเป็นของขวัญอำลาแก่เมอร์เรย์-ในรูปลักษณ์ของห่อพัสดุที่จะคุกคามอเมริกาต่อมาอีกหลายปี-ทำให้ต้องไปค้นต่อจนได้เจอข้อความสบประมาทและเตือนใจมนุษย์ไม่ให้ผยองว่า
“ไม่ว่าทารกมนุษย์จะโอ้อวดถึงวิทยาการและความเชี่ยวชาญสามารถของตัวเองสักแค่ไหน…ตลอดไปชั่วกาลนานจวบจนโลกาวินาศ ท้องทะเลก็จะดูแคลนและสังหารเขาเสีย”
UNABOMBER
กำกับ
Janus Metz Pedersen
นำแสดง
Russell Crowe
Jacob Tremblay
Annabelle Wallis
Shailene Woodley
