THAILAND’s Bad Monks คดีอื้อฉาวของพระสงฆ์ไทย ในสายตาสื่อออสเตรเลีย
Agora | กฤตภาศ ศักดิษฐานนท์
วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
www.facebook.com/bintokrit
THAILAND’s Bad Monks
คดีอื้อฉาวของพระสงฆ์ไทย
ในสายตาสื่อออสเตรเลีย
วงการพระสงฆ์ไทยในช่วงนี้มีแต่ข่าวอื้อฉาวแทบไม่เว้นแต่ละวัน
เหตุฉาวโฉ่เช่นนี้ก็ไม่ใช่เรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นครั้งแรก ทว่า ปรากฏซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนผู้คนชาชิน
และการที่ข่าวเก่าจากไปส่วนข่าวใหม่ก็เข้ามาอย่างต่อเนื่องเหมือนรับไม้ต่อกันเป็นทอดๆ ได้ทำให้ภาพลักษณ์ของศาสนาพุทธในไทยนับวันก็ยิ่งตกต่ำลงเรื่อยๆ
อันนำมาสู่กระแส “วิกฤตศรัทธา” ระลอกแล้วระลอกเล่า
จนหลายคนหวั่นใจว่าสักวันคงเสื่อมกระทั่งไม่เหลือความเป็นเสาหลักทางศีลธรรมไว้ให้ผู้คนในสังคมได้ยึดเหนี่ยว
ข่าวฉาววงการสงฆ์ล่าสุดซึ่งได้รับการกล่าวถึงมากที่สุดก็คือกรณีทิดแย้ม อดีตเจ้าอาวาสวัดไร่ขิง อ.สามพราน จ.นครปฐม และอดีตเจ้าคณะภาค 14 ในคดีทุจริต พัวพันสีกา และเกี่ยวข้องกับเว็บพนัน ซึ่งมียอดความเสียหายรวมเกือบเก้าร้อยล้านบาท
นับเป็นเรื่องอื้อฉาวสะเทือนแผ่นดินที่ทำลายจิตศรัทธาของชาวพุทธเป็นอย่างยิ่ง
ยังไม่รวมกับข่าวอื่นๆ มากมายภายในวงการผ้าเหลือง ทั้งเรื่องเพศ ยาเสพติด ความรุนแรง ทรัพย์สินเงินทอง และเรื่องเสียหายอื่นๆ อีกสารพัดอย่าง
ข่าวเสียหายรายวันของพระสงฆ์วัดต่างๆ ชวนให้หวนกลับมาดูสารคดีข่าวเชิงลึกเรื่องหนึ่งของสำนักข่าว ABC ประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเผยแพร่ออกมาเมื่อกลางปีที่แล้ว ชื่อว่า “THAILAND’s Bad Monks” ทั้งในรูปแบบบทความเรื่อง “In Thailand, misbehaving monks are trashing Buddhism’s reputation” โดย “ลอเรน เดย์” (Lauren Day) และ “แมตต์ เฮนรี” (Matt Henry) ทาง https://www.abc.net.au/news/2024-08-08/thailand-misbehaving-monks-foreign-correspondent/104184056 เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2567 ในขณะที่รูปแบบภาพยนตร์สารคดีนั้นมีความยาว 30 นาที ออกเผยแพร่ในวันเดียวกันทาง https://www.youtube.com/watch?v=jyJJmMSnqdM ดำเนินรายการโดยลอเรน เดย์ พิธีกรข่าวสาวสวยแห่งสำนักข่าว ABC
สารคดีข่าวเรื่องนี้มีชื่อว่า “THAILAND’s Bad Monks” แต่ใช้ชื่อคลิปว่า Sex, drugs, money and murder in Thailand’s Monkhood เป็นสารคดีที่ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม โดยหลังจากที่เผยแพร่ไปไม่ถึงสิบเดือนก็ปรากฏว่ามียอดรับชมสูงถึงเกือบ 3 ล้านเลยทีเดียว
เนื้อหาส่วนใหญ่คือการเดินทางของลอเรน เดย์ ไปตามสถานที่ต่างๆ ทั่วประเทศไทยเพื่อสืบเสาะถึงเหตุการณ์อื้อฉาวจำนวนหนึ่งซึ่งสั่นคลอนสังคมไทยในรอบหลายปี
สารคดีเริ่มต้นด้วยการลงพื้นที่สัมภาษณ์บรรดาวัยรุ่นที่เล่นสงกรานต์กันอย่างสนุกสนานที่กรุงเทพฯ การเล่นน้ำแบบสุดเหวี่ยงนี้ดูจะเป็นภาพที่ไม่ค่อยจะไปด้วยกันกับ “วิถีพุทธ” ที่สงบสำรวมและเดินสวนทางกับความเพลิดเพลินทางโลกสักเท่าไหร่
ก่อนจะเปิดประเด็นว่านี่คือวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่ชาวพุทธถือเป็นช่วงเวลาของการชำระล้างสิ่งต่างๆ และเริ่มต้นใหม่
นิยามดังที่สารคดีบอกเล่าจะถูกต้องหรือไม่เป็นสิ่งที่ผู้ชมต้องตอบด้วยตัวเอง
แต่บทสัมภาษณ์วัยรุ่นที่มีความเข้าใจศาสนาพุทธแตกต่างกันไปตามความคิดของแต่ละคน ก็ดูจะสะท้อนถึงภาพลักษณ์ของพุทธโดยทั่วไปในสังคมไทยได้พอสมควร
ไม่ว่าแท้ที่จริงแล้วแก่นแท้และนิยามของพุทธศาสนาจะคืออะไรกันแน่ แต่บทบาทของพุทธศาสนาในฐานะที่เป็นเสาหลักทางศีลธรรมของสังคมไทยนั้นเป็นที่ประจักษ์ชัด
อย่างไรก็ตาม เสาหลักนี้กำลังถูกสั่นคลอนจากสารพัดกรณีอื้อฉาวที่เกิดขึ้น
ลอเรน เดย์ เดินทางไปพบกับหลวงพี่น้ำฝน เจ้าอาวาสวัดไผ่ล้อม อ.เมือง จ.นครปฐม เพื่อติดตามดูการตรวจตราพฤติกรรมของพระสงฆ์ในพื้นที่ตั้งแต่เช้าตรู่ โดยพบพระรูปหนึ่งยืนปักหลักรับบิณฑบาตอันเป็นพฤติกรรมที่ผิดธรรมวินัย จึงได้นำตัวไปให้เจ้าอาวาสวัดต้นสังกัดของพระรูปนั้นสอบสวนเอาผิด ซึ่งเจ้าอาวาสก็ให้พระรูปนั้นลงนามทำทัณฑ์บนเอาไว้ว่าถ้าหากยังมีพฤติกรรมเช่นนี้อีกก็จะต้องลาสิกขา
หลวงพี่น้ำฝนเชื่อว่าโดยโครงสร้างและระบบของคณะสงฆ์นั้นมีกลไกที่ทำงานได้อยู่แล้ว แต่ปัญหาของพระสงฆ์อยู่ที่เจ้าอาวาสไม่บังคับใช้กฎอย่างเข้มงวดจริงจัง หากไม่ปล่อยปละละเลยเสียแล้ว พระสงฆ์ก็ไม่สามารถทำพฤติกรรมไม่ดีไม่งามได้
ความคิดนี้สะท้อนให้เห็นที่วัดไผ่ล้อม จากการที่หลวงพี่น้ำฝนทำการกวดขันวินัยพระลูกวัดอยู่เสมอ และมีมาตรการเชิงรุก เช่น ตรวจสารเสพติดพระลูกวัดทุก 15 วัน เป็นต้น
ในขณะที่แนวทางการรักษาศาสนาพุทธของหลวงพี่น้ำฝนคือคงโครงสร้างเดิมของคณะสงฆ์เอาไว้แต่ต้องบังคับใช้กฎ ศีล และวินัยอย่างจริงจัง
แต่ทัศนะของพระไพศาล วิสาโล เจ้าอาวาสวัดป่าสุคะโต อ.แก้งคร้อ จ.ชัยภูมิ กลับเป็นไปในอีกทิศทางหนึ่ง
พระไพศาลเชื่อว่าแนวทางที่ควรจะเป็นคือต้องปฏิรูปโครงสร้างของสงฆ์ ตลอดจนมุ่งเน้นความสำคัญในด้านความเข้าใจหลักธรรมคำสอนอันเป็นแก่นแท้ของพุทธศาสนา
พระไพศาลมองว่าแทนที่พระสงฆ์จะเป็นผู้นำฆราวาสด้วยการเดินไปสู่ทางแห่งการหลุดพ้น มุ่งไปสู่ความสุขที่แท้จริงของมนุษย์ ซึ่งเป็นทิศทางที่ตรงกันข้ามกับวัตถุสิ่งของ ทรัพย์สินเงินทอง และความสุขสำราญทางกาย
พระสงฆ์ในปัจจุบันกลับเดินตามความโลภ ตกเป็นทาสของการบริโภควัตถุไม่ต่างอะไรกับฆราวาส
อีกคดีหนึ่งที่นอกจากจะสร้างความตื่นตะลึงไปทั่วประเทศแล้ว เหตุการณ์นี้ยังทำลายศรัทธาของชาวบ้านในชุมชนรอบวัดเป็นอย่างมากจนนำมาสู่วิกฤตทางจิตใจของผู้คนในพื้นที่ คือเหตุการณ์ที่ตำรวจบุกจับพระทั้งหมดของวัดเขาแก้ว อ.ท่าแซะ จ.ชุมพร ในข้อหาเสพยาเสพติด ความจริงที่ปรากฏก็คือพระทุกรูปในวัดนี้ล้วนติดยาเสพติดทั้งสิ้น รวมทั้งเจ้าอาวาสด้วย ผลจากการจับกุมทำให้วัดเขาแก้วกลายเป็นวัดร้าง ชาวบ้านไม่สามารถประกอบกิจกรรมทางศาสนาใดๆ ได้ และเกิดเป็นแผลในใจฝังลึกที่ถูกทรยศหักหลังจากคนที่ตนเชื่อถือ
จากกรุงเทพฯ นครปฐม ชัยภูมิ และชุมพร ลอเรน เดย์ เดินทางต่อไปที่วัดป่าธรรมคีรี อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา เพื่อสำรวจพื้นที่และปะติดปะต่อเรื่องราวของอดีตพระอาจารย์คม อภิวโร ซึ่งเคยมีชื่อเสียงโด่งดัง แต่ท้ายที่สุดกลับถูกจับกุมพร้อมพระลูกวัดหลายรูปด้วยคดีทุจริตยักยอกทรัพย์จำนวนมหาศาล ทั้งเงินสด ทองคำ สิ่งของมีค่ามากมายที่ซุกซ่อนอยู่ตามที่ต่างๆ ในวัด ป่าเขา และโยกย้ายทางบัญชี รวมแล้วมูลค่าหลายร้อยล้านบาท
นอกจากนี้ อดีตพระคมยังถูกกล่าวหาว่าประพฤติผิดทางเพศแบบชายรักชายอีกด้วย
การที่พระสงฆ์ซึ่งมีชื่อเสียงและมีสมณศักดิ์สูงตกเป็นผู้ต้องหาในคดีอุกฉกรรจ์เสียเองได้ทำลายความน่าเชื่อของสถาบันสงฆ์ไทยให้ย่อยยับไปด้วย
ในช่วงท้ายของสารคดี ลอเรน เดย์ ตามไปสัมภาษณ์ตำรวจหลายรายที่เกี่ยวข้องกับการปราบปรามพฤติกรรมนอกรีตในหมู่สงฆ์ รวมทั้งสายสืบที่พรางตัวเป็นพระเพื่อติดตามจับกุมขบวนการยาเสพติดในวัดซึ่งมีทั้งพระสงฆ์และฆราวาส
นอกจากนั้นยังเดินทางไปที่พุทธมณฑล เพื่อพูดคุยกับผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติถึงแนวทางการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมต่างๆ และการทุจริตในหมู่สงฆ์
ทำให้ทราบถึงข้อจำกัดในการทำงานทั้งขอบเขตอำนาจของสำนักงาน ตลอดจนกลไกในการปกครองของมหาเถรสมาคม
เรื่องสุดท้ายที่สารคดีได้เจาะลึกลงไปเก็บข้อมูลเป็นปัญหาความรุนแรงในวัดที่ถูกเพิกเฉยและปล่อยปละละเลยโดยไม่ได้รับการแก้ไข
กรณีนี้คือเหตุการณ์ทำร้ายร่างกายสามเณรรูปหนึ่งซึ่งถูกลงโทษอย่างรุนแรงจากความผิดเรื่องการแอบใช้โทรศัพท์มือถือ ด้วยการเฆี่ยนตีจนปรากฏเป็นแผลตามเนื้อตัวหลายสิบแผล
ต่อมาเมื่อแม่ของสามเณรเห็นร่องรอยบาดแผลจึงได้พยายามเดินเรื่องเพื่อทวงถามความยุติธรรม แต่ก็ไม่ได้รับการแก้ไขหรือแสดงความรับผิดชอบอย่างเหมาะสม จนสร้างความทุกข์ระทมแก่ผู้เป็นแม่ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
แม้สารคดีข่าวเรื่องนี้จะบอกเล่าผ่านสายตาของคนออสเตรเลียและคาดว่าไม่ได้นับถือศาสนาพุทธก็ตาม แต่ก็สามารถถ่ายทอดเรื่องราวได้อย่างชวนติดตาม
แสดงให้เห็นถึงความรู้ความเข้าใจวิกฤตศรัทธาเรื่องนี้ได้อย่างลึกซึ้ง
รวมทั้งบอกเล่าความรู้สึกกังวลต่อสถานการณ์ล่อแหลมของพุทธศาสนาในฐานะที่เป็นเสาหลักทางศีลธรรมของสังคมไทยได้อย่างมีพลัง
ผู้สนใจสามารถติดตามสารคดีนี้ได้จากแหล่งข้อมูลที่ให้ไว้ข้างต้น
แนะนำว่าชาวพุทธไทยไม่ควรพลาด
สะดวก ฉับไว คุ้มค่า สมัครสมาชิกนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์ได้ที่นี่https://t.co/KYFMEpsHWj
— MatichonWeekly มติชนสุดสัปดาห์ (@matichonweekly) July 27, 2022
