เปลี่ยนผ่าน ทีมข่าวการเมือง มติชนทีวี
เปิดใจ ‘ทิม พิธา’
ทำไมถึงควร ‘ยุบสภา’?
หมายเหตุ เนื้อหาส่วนหนึ่งจากบทสนทนาระหว่าง “พิธา ลิ้มเจริญรัตน์” อดีตหัวหน้าพรรคและแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีพรรคก้าวไกล กับ “ใบตองแห้ง อธึกกิต แสวงสุข” ในรายการ “ประชาธิปไตยสองสี” ทางช่องยูทูบมติชนทีวี เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน
ตอนนี้สถานการณ์บ้านเมือง 360 องศา (มีปัญหา) จากนอกมาใน จากในมานอก มันต้องการ “รัฐบาลที่มีความชอบธรรมสูง” ถึงจะสามารถทำให้ประชาชนในประเทศเชื่อถือได้ รวมถึงผู้นำต่างประเทศด้วย
เดี๋ยวนี้ ผู้นำต่างประเทศพอมาพบปะกัน ผู้นำต่างประเทศที่อายุน้อยหรือมาใหม่ชอบโดนดูถูกดูแคลนโดยประธานาธิบดีหรือผู้นำที่มีอายุพรรษาสูงกว่าเยอะ รวมถึง (มี) ประสบการณ์และคะแนนเสียงต่างๆ (สูงกว่า) ด้วย
เกาหลีใต้ตอนที่ยังเป็น “ประธานาธิบดียุน (ซ็อก-ย็อล)” รู้สึกว่าไปเจรจาอะไรก็ไม่ค่อยสำเร็จ พอ “ประธานาธิบดีอี (แจ-มย็อง)” ชนะ (เลือกตั้ง) ได้คะแนนท่วมท้น มีคนมาใช้สิทธิตั้ง 80 กว่าเปอร์เซ็นต์ เยอะกว่าประเทศไทยอีก ก็ทำให้รู้สึกว่าถึงประธานาธิบดีจะเป็นผู้นำฝ่ายค้านมาก่อน มันก็มีน้ำหนักในการเจรจาเรื่องภาษี เจรจาอะไรมากขึ้น
เพราะฉะนั้น ตอนนี้ ผู้นำต่างชาติ เวลาเขาเจรจากัน มันก็ดูเหมือนกันว่าฉันคือคนที่อยู่ในการเมืองกัมพูชามา 30-40 ปี บารมีฉันเก๋ากว่า กับเธอเป็นเด็กเมื่อวานซืน อะไรพวกนี้ก็โดนดูถูกดูแคลนได้
คิดว่าการที่ “ยุบสภา” (เลือกตั้งใหม่) แล้วได้เสียงที่ท่วมท้นจากประชาชนมา คนนั้น (นายกฯ จากการเลือกตั้งคนใหม่) จะเป็นใครก็แล้วแต่ มันมี “อำนาจที่ได้รับมอบจากประชาชน” (mandate) ขึ้นมาเยอะมากพอสมควร
ก็เป็นสิ่งที่ผู้นำต่างๆ ในพื้นที่ที่ผมไปมา เกาหลีใต้ จาการ์ตา (อินโดนีเซีย) หรือคนที่เป็นอดีตทูตไทยใหญ่ๆ เวลาเรากินข้าวกัน เขาก็เล่าให้ฟังว่า เทียบกันระหว่างตอนที่ยังเป็นคุณยิ่งลักษณ์ (ชินวัตร) กับคุณอุ๊งอิ๊ง (แพทองธาร ชินวัตร)
คุณยิ่งลักษณ์ไปที่ไหน เขาก็ยังรู้สึกว่าได้รับการตอบรับจาก “อังเกลา แมร์เคิล” (อดีตผู้นำเยอรมนี) จากอะไรอย่างนี้ เพราะมาจากการเลือกตั้งจริงๆ ชนะอันดับที่หนึ่งจริงๆ คะแนนเสียงมาจากประชาชนจริงๆ
ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่ว่าความสามารถเฉพาะหน้า แต่ดูจากว่าการเข้าสู่อำนาจเบื้องหลังมันมาอย่างไร แล้วเขาก็เล่าให้ฟังว่า ตอนนี้อาจจะไม่ได้เป็นในลักษณะอย่างนั้นด้วยซ้ำไป โดยที่ไม่ได้เปรียบเทียบความสามารถของคุณอุ๊งอิ๊งกับคุณยิ่งลักษณ์ เปรียบเทียบเฉพาะว่าการเข้าสู่อำนาจของสองคนนี้ มันมาจากทิศทางที่แตกต่างกัน
ถึงแม้ว่าจะเป็นตระกูลการเมือง มาจากครอบครัวเดียวกัน นามสกุลเดียวกันก็ตาม แต่การเข้าสู่อำนาจ คนที่ประชาชนไม่ได้ให้ mandate ร้อยเปอร์เซ็นต์ กับคนที่ได้ mandate ร้อยเปอร์เซ็นต์มันก็ต่างกัน
ตอนนี้ ผมเลยคิดว่า “บารมีทางการเมือง” มันอาจจะต้องเริ่มต้นใหม่
อันที่สอง (ถ้ามี) สุญญากาศ (แนวทางยุบสภา) ก็อาจจะสามารถเดาได้มากที่สุด เมื่อเปรียบเทียบกับตัวเลือกอื่น
ไม่ว่าจะโดนนิติสงคราม โดนสอยกลางสภาผ่าน (วาระพิจารณา) กฎหมายสำคัญๆ อาจจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับการซื้องูเห่าไปมา เพื่อให้ผ่านโหวตอะไรได้ ผมว่ามันก็ไม่สง่างามสำหรับประชาธิปไตยทั้งระบบ ถ้าเป็นอันนี้ (ยุบสภา) ก็น่าจะดีกว่า
รวมถึงการเจรจาเฉพาะหน้า (กับกัมพูชา) ที่ในเมื่อมันมีแผลไปแล้ว ผ่านคลิป คนใหม่ที่เข้ามาก็อาจจะเป็นคนที่เริ่ม “เซตซีโร่” กันใหม่ แล้วก็อาจจะเป็นคนที่ไม่ได้มีความสัมพันธ์ส่วนตัวที่กลายเป็น “จุดอ่อน” เพราะคนที่มีความสัมพันธ์ส่วนตัวอาจจะเป็นได้ทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน
ที่ผ่านมา (เรื่อง) “อังเคิล” กัน “ห้องนอน” อะไรทั้งหลาย มันก็จะกลายเป็น “จุดอ่อน” ที่ทำให้เราไม่สามารถออกตัวในการบริหารจัดการได้อย่างเต็มสมรรถภาพ
“ความชอบธรรมทางการเมือง” มันอยู่ที่ “อำนาจ” อำนาจคือ “การเข้าสู่อำนาจ” “การบริหารอำนาจ” “การโดนตรวจสอบอำนาจ” อันนี้คือ “ห่วงโซ่คุณค่า” (value chain) ของอำนาจ
“การเข้าสู่อำนาจ” ก็อย่างที่เขา (เพื่อไทย) จะบอกมาว่า เขาเป็นพรรคอันดับสองเหมือน (รัฐบาล) สวีเดน “จาซินดา อาร์เดิร์น” นิวซีแลนด์ อันดับสองก็ยังเป็นนายกฯ ได้ มันเรื่องปกติ (แต่) ต้องอย่าลืมว่าอันนู้นมันมาตามการจัดรัฐบาลผสมของสภาล่าง ไม่ได้มีสภาสูงมายุ่งอย่างสมัยของผม
“การใช้อำนาจ” คุณข้ามขั้วมา ก็คือก่อนประชาชนลงคะแนนให้คุณ คุณบอกอย่างนี้ พอเสร็จแล้ว คุณทำอีกแบบหนึ่ง ที่สำคัญที่สุดคือประสิทธิภาพมันไม่มี
ระหว่างการใช้อำนาจสองปี เขาอาจจะบอกว่าทำนู่นนี่ได้แล้วบ้าง แต่การส่งมอบนโยบายที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการทำงาน กับสภาพเศรษฐกิจแบบนี้ สภาพอารมณ์คนแบบนี้ มันก็ทำให้ความชอบธรรมในการใช้อำนาจอาจยังน้อยไป
“การโดนตรวจสอบอำนาจ” ผ่านสภา ผมยังหวังว่า 3 กรกฎาคม พอสภาเปิด เพื่อนของผมที่เป็นฝ่ายค้านคงจะต้องทำหน้าที่ตั้งกระทู้ถามนายกรัฐมนตรีกลางสภาในเรื่องเกี่ยวกับคลิป หรือเรื่องเกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดิน ก็หวังว่านายกฯ จะมา แต่เท่าที่ผ่านมา นายกฯ ก็ไม่มาอีก
เพราะฉะนั้น ความชอบธรรมของอำนาจ ตั้งแต่การเข้าสู่อำนาจ การใช้อำนาจ และการมอนิเตอร์อำนาจ มันไม่มีตรงไหนที่โชว์ขึ้นมา คนไทยก็มีสิทธิ์ที่จะโกรธและเรียกร้อง
ผมก็มองในมุมเขา (เพื่อไทย) ด้วยนะ ว่าคุณก็มีสิทธิ์ที่จะเติมแคนดิเดตนายกฯ เข้ามา (เปลี่ยนตัวนายกฯ ใหม่) แต่ถ้าคุณปล่อยไปอย่างนี้ ทางเลือกมันก็จะมีอย่างที่มีอยู่
และถ้าเกิด (แพทองธาร) โดนแขวนขึ้นมา โดนหยุดปฏิบัติหน้าที่ น่าจะเป็น “คุณภูมิธรรม (เวชยชัย)” ขึ้นมา (รักษาการ) แทน แล้วเดี๋ยวก็จะมีคนมาทะเลาะมาตีความกันอีกว่า มีอำนาจทำอะไรได้บ้าง? ทำอะไรไม่ได้? บ้านเมืองมันก็จะยิ่งวุ่นวายขึ้นกว่าเดิม
ฉะนั้น ถ้าเห็นแล้วว่าโอกาสที่เรือลำนี้มันจะสั่นคลอนๆ ลงไปเรื่อยๆ ทางเลือกที่ดีของทุกฝ่ายมีอะไรบ้าง?
ของทางฝั่งพรรคเพื่อไทย ผมว่าก็อย่าเพิ่งดูถูกดูแคลนตัวเองไปนัก เห็น “คุณจักรภพ เพ็ญแข” บอกว่า (ถ้ายุบสภา) คราวนี้แพ้ขาดแน่นอน ก็ยอมรับแบบตรงไปตรงมา ผมก็บอก เฮ้ย! อย่าเพิ่งดูถูกดูแคลนพรรคตัวเองขนาดนั้น แล้วก็อย่าเพิ่งดูถูกประชาชนขนาดนั้น คนที่เขาชอบคุณก็อาจจะยังมีอยู่
แล้วอย่าเพิ่ง “คิดถึงแต่พรรคตัวเอง” เกินไป อยากจะให้คิดถึงระบอบประชาธิปไตยโดยรวม คิดถึงบ้านเมืองโดยรวม ถ้าเกิดแค่เรายุบสภา แล้วประเทศมันจะล่มสลาย เหมือนอย่างที่พรรคเพื่อไทยพยายามจะบอกว่า โอ๊ย! ยุบสภานี่เราแพ้ “ฮุน เซน” มันก็ไม่ได้เป็นไปตามครรลองประชาธิปไตย
ใครๆ ก็ต้องยุบสภาได้ ถ้ายุบสภาแล้วกลับมาชนะได้ นี่มันสง่างามกว่ากันเยอะ
