บทความพิเศษ | จักรกฤษณ์ สิริริน
Monday Blues
มนุษย์เงินเดือนความดันขึ้นทุกวันจันทร์
งานวิจัยของ Lehigh University’s College of Business พบว่าอาการ Monday Blues หรือ “วันจันทร์ที่แสนเศร้า” นั้น มีอยู่จริง!
Monday Blues สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกเพศ ทุกวัย เป็นอาการที่มักเริ่มขึ้นตั้งแต่เย็นวันอาทิตย์ ลากยาวไปจนถึงเช้าวันจันทร์
Monday Blues เป็นหนึ่งในเรื่องที่นักเรียน นิสิต นักศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มนุษย์เงินเดือน ต้องพบเจอทุกสัปดาห์
“วันจันทร์ที่แสนเศร้า” นำไปสู่อาการเหวี่ยงกับลูกค้า เพื่อนร่วมงาน เจ้านาย หรือลูกน้อง ทำให้บรรยากาศในที่ทำงานติดลบ และพาลไม่อยากมาทำงาน
นักวิจัยของ Lehigh University’s College of Business ชี้ว่า เมื่อจิตสำนึกของเหล่ามนุษย์เงินเดือนแจ้งเตือนร่างกายว่า “เช้าวันจันทร์จะมาถึงแล้วนะโว้ย”
ทันใดนั้น ร่างกายของคนคนนั้นก็จะตอบสนองทันที คือความดันโลหิตจะค่อยๆ สูงขึ้นตามชั่วโมง และนาที ที่เดินหน้าเข้าหาวันจันทร์ (ฮา)
ในขณะที่ดูเหมือนว่า คนว่างงาน หรือคนทำงาน Freelance ความดันโลหิตจะไม่สูงขึ้นในเช้าวันจันทร์เลย
งานวิจัยจาก American Journal of Epidemiology ระบุว่า วันจันทร์เป็นวันที่มนุษย์เงินเดือนรู้สึกอ่อนแรงที่สุดในสัปดาห์ แม้จะเพิ่งผ่านช่วงเวลาที่ได้ชาร์จแบตให้กับร่างกาย
แต่บางครั้ง หลายคนใช้พลังหมดไปกับกิจกรรมวันหยุดสุดสัปดาห์ และแม้คนจำนวนมากได้นอนหลับพักผ่อนเอาแรงอย่างเต็มที่แล้วก็ตาม
แต่เสาร์-อาทิตย์มักผ่านไปอย่างรวดเร็ว เผลอแป๊บเดียวก็ต้องกลับมาสู่วงจรชีวิตปกติ จึงจะต้องใช้ความอดทนมากกว่าวันอื่นๆ
อีกปัจจัยสำคัญเลยก็คือ การต้องเตรียมใจรับมือกับความเหนื่อยล้าจากการเดินทาง ที่วันจันทร์รถมักจะติดมากเป็นพิเศษ
ไหนจะต้องเปิดฉากต่อสู้กับลูกค้าในสัปดาห์ใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาในที่ทำงาน ทั้งเพื่อนร่วมงาน เจ้านาย หรือผู้ใต้บังคับบัญชา
ทำให้ต้องใช้ความอดทนในวันจันทร์มากกว่าวันอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการต้องเตรียมรับมือกับอาการ Emotional Shift หรือ Mood Swing อีกกระทงหนึ่ง
Emotional Shift หมายถึง การเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์อย่างฉับพลัน จากอาการเริงร่าในวันหยุดสุดสัปดาห์ มาสู่วันทำงานอันเคร่งเครียด
Emotional Shift เป็นอาการที่สมองของเราปรับตัวตามไม่ทันสภาวะอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหัน จากสุข กลายเป็นเศร้า
นอกจากนี้ จังหวะของร่างกายที่เปลี่ยนไป ทำให้จังหวะชีวิตปรับไม่ทัน เพราะคนไม่ใช่หุ่นยนต์ ที่จะมีปุ่มเปลี่ยน Mode ได้อย่างรวดเร็ว
บทความวิจัยของ American Journal of Epidemiology ชี้ว่า การทำงาน 5 วันรวดจะทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง
หลายบริษัทในญี่ปุ่นจึงมีนโยบายให้พนักงานทำงานแค่ 4 วันต่อสัปดาห์ ตั้งแต่หลังสถานการณ์การระบาดใหญ่ของ COVID-19
เนื่องจากพบว่า คนที่ทำงาน 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ จะมีการตระหนักรู้ถดถอยลง เมื่อเทียบกับคนที่ทำงานเพียง 32 ชั่วโมง
งานวิจัยจาก American Journal of Epidemiology เผยว่า การทำงานรัวๆ แบบต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดการ Burnout เร็วขึ้น
Burnout หรือ Burnout Syndrome คือ “ภาวะหมดไฟในการทำงาน” เกิดจากความเครียดเรื้อรังจากการทำงาน
Burnout Syndrome ทำให้เกิดความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ อยากแยกตัวจากเพื่อนร่วมงาน และรู้สึกว่าความสามารถในการทำงานลดลง
นักวิจัยของ Lehigh University’s College of Business ระบุว่า ความดันโลหิตของบรรดามนุษย์เงินเดือนจะขึ้นสูงทุกวันจันทร์
นอกจากความดันโลหิตจะพุ่งขึ้นสูงปรี๊ดแล้ว เหล่ามนุษย์เงินเดือนมักเครียดในวันจันทร์มากกว่าวันอื่น ทำให้หลายคนกินมากขึ้น ทำให้น้ำหนักขึ้น
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สถิติการตายด้วยโรคหัวใจ และเส้นเลือดในสมองแตก มักสูงที่สุดในวันจันทร์เช่นกัน
Meg Gitlin นักจิตบำบัด บอกว่า คนส่วนใหญ่มักจะคิดว่า วันหยุด คือวันชาร์จพลังชีวิต ช่วงสุดสัปดาห์คือช่วงฟื้นฟูวิญญาณ ทั้งร่างกาย และจิตใจ
มนุษย์เงินเดือนจำนวนมาก จึงโหมทำกิจกรรมในวันหยุด มากเท่าที่จะมากได้ จนพลังงานหมด วันจันทร์ที่จะมาถึงจึงเป็นเหมือนฝันร้าย
Sanam Hafeez นักประสาทวิทยา กล่าวว่า ทุกคนทราบดีว่า การนอนหลับวันละ 8 ชั่วโมงเป็นเรื่องปกติ และจะดีมากถ้าได้หลับชดเชยเพิ่มเติมในวันหยุด
แต่แล้ว คืนวันอาทิตย์ กลายเป็นวันที่หลายคนนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย เพราะรู้ดีว่า เมื่อตื่นเช้าขึ้นมาจะเป็น “วันจันทร์ที่แสนเศร้า”
Sanam Hafeez อธิบายว่า การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการนอนเช่นนี้ จะไปรบกวนนาฬิกาชีววิทยาที่ควบคุมการนอน และตื่นนอนได้
Becky Stuempfig นักจิตวิทยา ชี้ว่า มนุษย์รักอิสระโดยธรรมชาติ เมื่อวันจันทร์มากระชากเสรีภาพสุดเหวี่ยงที่เกิดขึ้นในวันหยุดสุดสัปดาห์
จากที่ใช้ชีวิตตามใจตัวเองแบบสุดติ่งในวันเสาร์-อาทิตย์ จึงรู้สึกสูญเสียอิสรภาพ สมองปรับตามไม่ทัน จึงเกิดอาการเกลียดวันจันทร์
ดังนั้น เคล็ดลับที่จะทำให้เราเลิกเกลียดวันจันทร์ หรือลดอาการ Monday Blues ให้ลดน้อยถอยลงก็คือ “การหลอกสมอง”
เริ่มจาก เปลี่ยนเสียงนาฬิกาปลุกแสบแก้วหู เป็นเสียงเพลงเบาๆ สบายหูดูบ้าง เพื่อให้รู้สึกสบายใจ และผ่อนคลายในเช้าวันใหม่
ตามด้วยวางแผนสนุกๆ ไว้ตั้งแต่เย็นวันอาทิตย์ เช่น ออกแบบเสื้อผ้าหน้าผมให้สดใส นอนคิดถึงการเลือกกระเป๋าถือในเช้าวันจันทร์
หรือวางแผนกินข้าวเช้า ข้าวกลางวัน และข้าวเย็น สำหรับวันจันทร์ล่วงหน้า จินตนาการถึงร้านอาหารอร่อย หรือร้านกาแฟเท่ๆ ที่อยากไป
จากนั้น ทำ Check-list กิจกรรมที่ต้องทำไว้ล่วงหน้า ทำสิ่งดีๆ มองหาคนที่ต้องการความช่วยเหลือจากเรา และช่วยเขา จะทำให้เรามีความสุขเมื่อได้รับรอยยิ้มกลับมา
สุดท้าย ให้ยอมรับ และคิดว่าวันจันทร์ก็เป็นเพียงวันธรรมดาวันหนึ่ง อย่าตั้งแง่ว่าวันนี้คือวันจันทร์ คิดซะว่าเป็นวันทำงานวันหนึ่ง
เพราะเดี๋ยววันจันทร์ก็จะหมดไป และหนึ่งสัปดาห์ก็จะผ่านไปเหมือนที่เคยผ่านมา นึกถึงเรื่องสนุกๆ จะทำให้มีแรงกายแรงใจในการใช้ชีวิตต่อไป
ในฟากฝั่ง และมุมมองขององค์กร นอกจากแนวทางที่บริษัทจำนวนมากในญี่ปุ่นได้วางแนวทางไว้ก็คือ ลดวันทำงานลงเหลือ 4 วัน (หยุดเสาร์-อาทิตย์-จันทร์)
ต้องสร้างกลยุทธ์ หรือกำหนดนโยบายแก้ไขปัญหา Monday Blues หรือ “วันจันทร์แสนเศร้า” เพื่อป้องกันปัญหาการเกลียดวันจันทร์ของพนักงาน
อาจดูเป็นแค่เรื่องขี้ปะติ๋ว แต่หากพนักงานทุกคนในองค์กรเกลียดวันจันทร์เหมือนกันหมด ประสิทธิภาพขององค์กรจะลดลงอย่างแน่นอน
ผู้บริหารองค์กรอาจนำนโยบาย Work from Home ในช่วง COVID-19 กลับมาปัดฝุ่นใช้ใหม่ แต่ให้ Work from Home กันเฉพาะวันจันทร์
เหมือนเป็นการยืดความสุขให้กับพนักงาน เพื่อ Warm-up ร่างกาย และจิตใจ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการมาทำงานในวันอังคาร ที่ถือเป็นวันเริ่มต้นสัปดาห์แทน
อย่าลืมว่า Work from Home ไม่ใช่การให้หยุดงาน หรือเป็นวันหยุด แต่เป็นการอนุโลมให้ทำงานจากที่บ้านได้ ถ้าทำได้ก็จะเป็นเรื่องที่ดีมาก
หรือหากไม่มีการ Work From Home ในวันจันทร์ ก็อาจจะเปลี่ยนเวลาเข้างาน จาก 8 โมงเป็น 9 โมง หรือจาก 9 โมงเป็น 10 โมง
ให้พนักงานได้พักผ่อนเพิ่มขึ้นอีกนิดหน่อย สักชั่วโมงสองชั่วโมงก็ยังดี ไม่ต้องเผชิญกับปัญหารถติด รถไฟฟ้าคนเยอะ รถเมล์แน่น มอเตอร์ไซค์วินน้อย ในเช้าวันจันทร์
เพราะมีสถิติที่ชี้ว่า พนักงานจะรู้สึกไม่มีความสุขมากที่สุดในเวลา 08.00 ของเช้าวันจันทร์ แต่พวกเขาจะรู้สึกมีความสุขที่สุดในเวลา 17.00 น. ของเย็นวันศุกร์นั่นเอง
