พระร่วงยืนศิลปะลพบุรี กรุวิหารกรอ-ถ้ำมหาเถร ทรงคุณค่าและหาได้ยาก
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระร่วงยืนที่พบใน จ.ลพบุรี ส่วนใหญ่ผู้คนทั่วไปจะรู้จักพระร่วงหลังลายผ้า กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุมากที่สุด เนื่องจากมีชื่อเสียงมาตั้งแต่ในอดีต และแตกออกมาจากกรุที่ใหญ่ที่สุดของลพบุรี ปัจจุบันหายากมาก
พระร่วงยืนที่พบอีกกรุหนึ่งในบริเวณวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จ.ลพบุรี คือ “กรุวิหารกรอ” ซึ่งเป็นวิหารหนึ่งที่ได้รับการบูรณะขึ้นในสมัยอยุธยา แต่เดิมนั้นเป็นสถานที่ประกอบพิธีทางศาสนาของขอมมาก่อน แต่สร้างวิหารคร่อมฐานโบราณสถานเก่า ปัจจุบันจึงเห็นเป็นวิหารสมัยอยุธยา
ต่อมา ประมาณปี พ.ศ.2430-2440 ได้ค้นพบพระเครื่องศิลปะลพบุรีที่เป็นพระร่วงยืน เนื้อชินตะกั่วสนิมแดง จำนวนพระที่พบมีไม่มากนักประมาณ 100 องค์เท่านั้น จึงไม่ค่อยเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายนักในสมัยก่อน ใครได้มาก็จะเก็บเงียบเอาไว้
พระร่วงยืนกรุวิหารกรอเท่าที่พบมีอยู่ 2 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็ก เนื้อชินตะกั่วสนิมแดงล้วน ทั้ง 2 พิมพ์ ผิวปรากฏคราบขาวปกคลุมบาง ด้านในจะเป็นสนิมแดงจับสวยงาม ด้านหลังจะเป็นแบบเรียบ ขนาดขององค์พระจะย่อมกว่าพระร่วงหลังลายผ้ามากพอสมควร
ในสมัยก่อนคนที่ได้พระร่วงกรุวิหารกรอ จะหวงแหนมาก ไม่ค่อยให้ใครดูง่ายๆ กลัวจะโดนหักคอขอพระไปดื้อๆ เนื่องจากองค์พระมีจำนวนน้อย จึงทำให้มีคนรู้จักน้อย
พระร่วงกรุวิหารกรอ ศิลปะเป็นแบบขอมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะพระพิมพ์ใหญ่ จะมีรายละเอียดคมชัด บ่งบอกถึงศิลปะขอมที่เคร่งขรึม เฉพาะองค์พระมีศิลปะคล้ายกับพระร่วงหลังลายผ้า กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ในส่วนของพระพิมพ์เล็กรายละเอียดจะไม่คมชัดนัก พระร่วงกรุวิหารกรอจะไม่มีซุ้ม เป็นพระแบบตัดชิดติดองค์พระทั้ง 2 พิมพ์
ปัจจุบัน เป็นที่รู้จักกันแพร่หลาย และเป็นที่นิยมรองลงมาจากพระร่วงหลังลายผ้า แต่พระร่วงกรุวิหารกรอหาแท้ๆ ยากมาก ทั้งพิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็ก ซึ่งก็หายากมาตั้งแต่อดีตแล้ว พุทธคุณเฉกเช่นเดียวกับพระร่วงหลังลายผ้า ที่มีประสบการณ์ทางด้านอยู่คงกระพัน แคล้วคลาด อำนาจบารมี และเจริญก้าวหน้าไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน
สนนราคา ในปัจจุบันค่อนข้างสูง ส่วนของปลอมเลียนแบบก็มีมานานแล้วเช่นกัน
พระร่วงยืนศิลปะแบบลพบุรี โดยส่วนใหญ่จะเป็นเนื้อชินตะกั่วสนิมแดงแทบทุกกรุ แต่มีพระร่วงอยู่กรุหนึ่งที่เป็นเนื้อชินเงิน และเป็นพระกรุที่อยู่ใน จ.ลพบุรี คือ “พระร่วงกรุถ้ำมหาเถร” ซึ่งปัจจุบันไม่ค่อยได้พบเห็นหรือพูดถึงกันนัก แต่ผู้ที่ชื่นชอบพระกรุพระเก่า ล้วนแต่ยังคงนึกถึงกันอยู่ และพระแท้หายาก
ใน จ.ลพบุรี มีกรุพระเก่าแก่ที่พบอยู่หลายกรุ โดยพระส่วนใหญ่ที่พบจะเป็นพระที่มีศิลปะแบบลพบุรีหรือแบบขอม ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่า 800 ปีขึ้นไป
พระที่มีชื่อเสียงโด่งดังมาก คงไม่พ้นพระร่วงยืนหลังลายผ้า กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุเนื้อชินตะกั่วสนิมแดง และพระหูยาน เนื้อชินเงิน
แต่มีพระร่วงยืนอยู่กรุหนึ่งที่เป็นเนื้อชินเงิน คือ พระร่วงกรุถ้ำมหาเถร ถ้ำมหาเถรอยู่ที่ ต.เขาสามยอด อ.เมือง จ.ลพบุรี ซึ่งอยู่บริเวณเทือกเขาเอราวัณ ถ้ำมหาเถรเป็นถ้ำไม่ใหญ่โตแต่อย่างใดนัก ลักษณะเป็นถ้ำเปิดมีแสงลอดเข้าไปได้
เมื่อประมาณปี พ.ศ.2515 มีคนเข้าไปสำรวจและขุดค้นดู ปรากฏว่าพบไหบรรจุพระอยู่ 2 ไห ภายในไหพบพระร่วงยืนเนื้อชินเงิน และพระอื่นๆ อยู่บ้างเล็กน้อย ส่วนใหญ่จะเป็นพระร่วงยืน ซึ่งแยกได้เป็น 2 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็ก
ส่วนใหญ่จะเป็นพระพิมพ์ใหญ่ เนื้อชินเงินของพระร่วงกรุถ้ำมหาเถรคล้ายกับพระหูยานกรุใหม่ ผิวของพระค่อนข้างสมบูรณ์ มีผิวปรอทจับขาวทั่วทั้งองค์
เนื่องจากกรุของพระอยู่ในที่สูงไม่ถูกน้ำท่วมขัง พระส่วนใหญ่จึงสมบูรณ์มีผิวปรอทจับขาวทั้งองค์ ด้านหลังของพระร่วงกรุถ้ำมหาเถร จะมีทั้งหลังลายผ้าและหลังกาบหมาก พระร่วงกรุถ้ำมหาเถรนี้บางองค์ก็จะพบรอยระเบิดแตกปริตามขอบบ้าง และในที่อื่นบ้าง แสดงถึงการมีอายุกาล
ส่วนใหญ่พระจะมีสภาพสมบูรณ์ ศิลปะองค์พระเป็นแบบศิลปะลพบุรียุคปลาย พุทธลักษณะคล้ายกับพระร่วงยืนหลังลายผ้าของกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
ในระยะที่พระแตกกรุใหม่ๆ ยังไม่ค่อยมีคนเช่าหาเท่าใดนัก สนนราคายังถูกอยู่
แต่ต่อมาเมื่อมีเซียนพระเข้าไปเช่าไว้เกือบหมด จึงทำให้พระเหลือน้อยและค่อยมีความนิยมสูงขึ้น
ใครที่หาพระร่วงหลังลายผ้าของกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุไม่ได้ ก็จะมาหาของกรุถ้ำมหาเถรใช้แทน
ความโดดเด่นก็เฉกเช่นเดียวกันกับพระร่วงหลังลายผ้า
ปัจจุบันเป็นพระที่ค่อนข้างหายาก ของปลอมเลียนแบบก็มีมานานแล้ว ต้องพิจารณาให้ดีหรือเช่าหาจากผู้ที่ไว้วางใจได้
พระร่วงยืนกรุถ้ำมหาเถร แม้จะเป็นพระขนาดเขื่อง แต่ทรงคุณค่าทางด้านประวัติศาสตร์และศิลปะโบราณคดี
สนนราคาในปัจจุบันก็ค่อนข้างสูงอยู่พอสมควร และหายากเช่นกัน
