ใครจะเป็นนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนต่อไป?

บทความพิเศษ | สุภา ปัทมานันท์

ใครจะเป็นนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนต่อไป?

นายชิเงรุ อิชิบะ（石破茂）นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนปัจจุบัน ประกาศลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคแอลดีพี เมื่อวันที่ 7 กันยายนที่ผ่านมา หลังได้รับเลือกเป็นหัวหน้าพรรคเพียง 11 เดือน ต้องเผชิญแรงกดดันให้ลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบที่ไม่สามารถนำพรรคให้ชนะการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาติดต่อกัน

เขายื้ออยู่ในตำแหน่งจนถึงวันสุดท้ายก่อนที่พรรคจะเปิดประชุมลงมติถอดถอนหัวหน้าพรรคเพียง 1 วัน (อ่าน สุภา ปัทมานันท์ “จับตาการเมืองญี่ปุ่นหลังนายอิชิบะลาออก” มติชนสุดสัปดาห์ 19 กันยายน 2025)

พรรคแอลดีพีมีมติให้จัดการเลือกหัวหน้าพรรคคนใหม่แบบเต็มรูปแบบ คือ เสียงของ ส.ส.และ ส.ว.ของพรรค ณ ขณะนี้ 295 เสียง รวมกับเสียงของสมาชิกพรรคทั่วประเทศ ขณะนี้มีราว 9.1 แสนเสียงที่มีสิทธิ์ลงคะแนนคิดเป็น 295 เสียงเท่ากัน รวมทั้งหมด 590 เสียง

ผู้ได้เสียงเกินกึ่งหนึ่งคือ ผู้ชนะ หากไม่มีผู้ได้เสียงเกินกึ่งหนึ่ง สองอันดับแรกจะเข้ารอบตัดสิน ซึ่งประกอบด้วยเสียง ส.ส.และ ส.ว.ของพรรค 295 เสียง รวมกับเสียงของผู้แทน 47 จังหวัดทั่วประเทศอีก 141 เสียง ผู้ได้คะแนนมากกว่าคือ ผู้ชนะ

ครั้งที่แล้ว นายอิชิบะ ก็เป็นผู้ชนะจากรอบตัดสิน ทั้งๆ ที่ได้คะแนนเป็นรองในรอบแรก

วันที่ 22 กันยายน พรรคแอลดีพีเปิดตัวผู้สมัครรวม 5 คน นอกจากนายอิชิบะ ที่ไม่ลงแข่งเป็นครั้งที่ 6 แล้ว ทุกคนล้วนเป็นผู้สมัครหน้าเดิมจากครั้งก่อนซึ่งมีมากถึง 9 คน แต่ละคนได้รับเสียงรับรองจาก ส.ส.และ ส.ว.ในพรรคคนละ 20 เสียง

ผู้สมัครคือ 1) นายทาคายูกิ โคบายาชิ（小林鷹之）วัย 50 ปี ส.ส. 5 สมัย อดีตรัฐมนตรีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

2) นายโทชิมิทสึ โมเตงิ（茂木敏充）วัย 69 ปี ส.ส. 11 สมัย อดีตเลขาธิการพรรค อดีตหัวหน้า “มุ้ง” โมเตงิ

3) นายโยชิมาสะ ฮายาชิ（林芳正）วัย 64 ปี ส.ส. 2 สมัย ส.ว. 5 สมัย เลขาธิการคณะรัฐมนตรีปัจจุบันและรัฐบาลนายคิชิดะ

4) นางซานาเอะ ทาคาอิชิ（高市早苗）วัย 64 ปี ส.ส. 10 สมัย อดีตรัฐมนตรีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ผู้หญิงหนึ่งเดียว

5) นายชินจิโร โคอิสุมิ（小泉進次郎）วัย 44 ปี ส.ส. 6 สมัย รัฐมนตรีเกษตร ป่าไม้และการประมง

ครั้งที่แล้ว ปี 2024 นางทาคาอิชิ สายสัมพันธ์ “มุ้ง” นายชินโซ อาเบะ มีคะแนนนำในรอบแรก (181) ตามด้วย นายอิชิบะ (154) และนาย โคอิสุมิ (136) ซึ่งได้คะแนนสนับสนุนจาก ส.ส.และ ส.ว.ในพรรคมากกว่า 2 คนแรก แต่ก็ต้องตกรอบแรก ตลอดเกือบหนึ่งปีที่ผ่านมา เขาจึงพยายามพีอาร์และทำผลงานโดยเฉพาะการแก้ปัญหาข้าวราคาแพง สามารถทำให้ราคาถูกลงได้ช่วงเวลาหนึ่ง แต่ไม่ได้แก้ที่ต้นตอปัญหา ขณะนี้ราคาข้าวก็เริ่มกลับมาใกล้เคียงราคาเดิม เขาเป็นคนหนุ่มในพรรคที่มีอนาคต

ผู้สมัครทั้ง 5 คนแสดงวิสัยทัศน์และนโยบาย ภายหลังปิดการรับสมัคร ต่างก็ชูนโยบายการแก้ปัญหาค่าครองชีพสูง การป้องกันประเทศ การจัดระเบียบคนต่างชาติในญี่ปุ่น การเปิดช่องทางรับฟังความเห็นของประชาชน

และที่สำคัญคือ การฟื้นความเชื่อมั่นในพรรคแอลดี เพื่อให้พรรคนำพาญี่ปุ่นกลับมาสู่ประเทศที่มั่งคั่ง มั่นคงอีกครั้งหนึ่ง

หนังสือพิมพ์ซังเค（産経新聞）และสำนักข่าวฟูจินิวส์เน็ตเวิร์กได้จัดทำผลสำรวจคะแนนนิยม ก่อนการเปิดตัวผู้สมัครเพียง 2 วัน “ผู้ที่เหมาะสมจะเป็นหัวหน้าพรรคคนต่อไป” คือ นางทาคาอิชิ 28% นายโคอิสุมิ 25% และมีถึง 23% ตอบว่าไม่มีผู้ใดเหมาะสม

หากสำรวจเฉพาะผู้สนับสนุนพรรคแอลดีพี ได้คำตอบคือ นายโคอิสุมิ 35% นำโด่ง นางทาคาอิชิ 22% ถัดไปคือ นายฮายาชิ นายโมเตงิ และนายโคบายาชิ

เมื่อถามถึงความสนใจในการเลือกหัวหน้าพรรคครั้งนี้ ตอบว่า “สนใจมาก” 70%

ส่วนปัจจัยประกอบการพิจารณาเลือกหัวหน้าพรรค คือ ความเป็นผู้นำและสามารถทำได้จริง 42% นโยบาย 26% และประสบการณ์ทางการเมืองและผลงานในอดีต 9% บุคลิกและวัย 6% หมายความว่า ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้อาวุโสทางการเมือง อาจเป็นคนวัยหนุ่มที่มีความมุ่งมั่นก็ยอมรับได้

นโยบายที่ให้ความสำคัญ “นโยบายเศรษฐกิจ อาทิ ค่าครองชีพสูง” 39% “นโยบายความมั่นคงทางสังคม เงินบำนาญ ค่ารักษาพยาบาล สวัสดิการสังคม” 25% และ “นโยบายความมั่นคง การทูต การป้องกันประเทศ” 11% “นโยบายเกี่ยวกับคนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในญี่ปุ่น” 8% พอๆ กับ “การปฏิรูปภายในพรรค เรื่องเงินกับพรรคการเมือง”

แสดงให้เห็นถึงปัญหาใหญ่ที่คนชนชั้นกลางถึงชั้นล่างกำลังเผชิญอยู่คือ เรื่อง ค่าครองชีพ แม้ว่ามีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำต่อชั่วโมงเกิน 1,000 เยนทั่วประเทศแล้ว ก็ยังไม่ทันกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น

ตลอดเกือบหนึ่งปีที่ผ่านมา พรรคแอลดีพีร่วมกับพรรคโคเมเป็นพรรครัฐบาลเสียงข้างน้อย เมื่อได้หัวหน้าพรรคคนใหม่ต้องอาศัยเสียงสนับสนุนจากพรรคฝ่ายค้านที่จะโหวตนายกรัฐมนตรี หรือร่วมผ่านนโยบายต่างๆ ผู้ตอบ 47% ยอมรับได้ที่จะดึงพรรคฝ่ายค้านมาร่วมรัฐบาล

พรรคที่อยากให้เข้าร่วมรัฐบาลคือ พรรคประชาธิปไตยเพื่อประชาชน（国民民主党）ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านอันดับสอง 25% ใกล้เคียงกับพรรคอิชิน（維新の会）พรรคที่มีฐานเสียงแถบโอซากา ถัดไปคือ พรรคฝ่ายค้านอันดับหนึ่ง พรรครัฐธรรมนูญเพื่อประชาธิปไตย（立憲民主党）20% พรรคซันเซ（参政党）พรรคน้องใหม่มี ส.ว.เพิ่มขึ้นอย่างโดดเด่น 14 ที่นั่ง ยังทิ้งห่างมีเพียง 9%

เกี่ยวกับการลาออกของนายอิชิบะ 43% คิดว่า “ช้าเกินไป” แต่ 38% ตอบว่า “ไม่จำเป็นต้องลาออก” 16% “ช่วงเวลาเหมาะสม” เสียงสนับสนุนและไม่สนับสนุนคณะรัฐมนตรีของรัฐบาลนายอิชิบะ ไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงจากเดือนที่แล้ว คือ 38% และ 56% ตามลำดับ

หัวหน้าพรรคแอลดีพีมีวาระ 3 ปี แต่ครั้งนี้คนใหม่ที่ได้รับเลือกจะอยู่เพียงวาระที่เหลือของนายอิชิบะอีกเพียง 2 ปี

หลายภารกิจใหญ่กำลังรออยู่ อาทิ ค่าครองชีพสูง การขึ้นค่าจ้าง การปรับการคำนวณภาษีเงินได้ การให้เงินอุดหนุนท้องถิ่น ภาษีนำเข้าของสหรัฐอเมริกาและผลกระทบอุตสาหกรรมในประเทศ นายอิชิบะเปรยว่าอยากได้คนสานต่อนโยบายที่ทำไว้ หมายถึงนายฮายาชิ หรือนายโคอิสุมิ รัฐมนตรีร่วมรัฐบาลนั่นเอง

ใครจะเป็นนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนต่อไป วันที่ 4 ตุลาคม 2025 นี้ จะได้รู้กัน!