‘พระหูยาน’ ยอดนิยม ทั้งพิมพ์ใหญ่-พิมพ์เล็ก กรุวัดปืน-กรุสมอพลือ
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
“พระหูยานลพบุรี” เป็นพระเนื้อชินที่ได้รับความนิยมกันมากมาแต่โบราณ นอกจากกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ยังมีของกรุอื่นๆ ในจังหวัดลพบุรีอีก เช่น กรุวัดปืน ซึ่งก็มีแม่พิมพ์ที่แตกต่างกันไป
พระหูยานของกรุวัดปืน เป็นกรุที่น่าสนใจ แต่พบองค์พระน้อยมาก
กรุวัดปืน เป็นกรุที่มีชื่อเสียงโด่งดังมาก ที่รู้จักกันมากจะเป็นพระนาคปรกกรุวัดปืน พระหลวง พ่อแขกกรุวัดปืน นอกจากนี้ ยังมีพระหูยานกรุวัดปืนด้วย
พระของกรุวัดปืนหายากทุกพิมพ์ เนื่องจากพระที่ขุดพบนั้นมีจำนวนไม่มากนัก เด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพัน ในสมัยก่อนเสาะหากันมากและต่างหวงแหนกันมาก
พระหูยานกรุวัดปืนเป็นพระที่หายากของกรุนี้ ซึ่งขุดพบจำนวนน้อยมาก พระส่วนใหญ่อาจจะผุพังไปเสียแต่ในกรุแล้ว
คนที่ไม่ได้ชื่นชอบพระกรุเนื้อชินบางท่าน อาจจะไม่รู้ว่ามีพระหูยานของกรุวัดปืนด้วย ส่วนมากจะนึกถึงพระหูยานพิมพ์ใหญ่กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุเท่านั้น ที่คนโบราณมักจะเรียกชื่อว่าพระหูยานหน้ายักษ์ พระหูยานพิมพ์อื่น จึงไม่ค่อยได้พูดถึงกัน
ปัจจุบันหายาก ยิ่งถ้าเป็นพิมพ์ใหญ่ยิ่งหายากมาก แม้แต่รูปก็แทบจะไม่ได้เห็นกัน
พระหูยานกรุวัดปืนเท่าที่ขุดพบมีอยู่ 2 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่ และพิมพ์เล็ก
พระพิมพ์ใหญ่ในตอนที่ขุด พบว่าส่วนใหญ่ชำรุดผุพังเสียหายเสียเกือบหมด
ส่วนพระพิมพ์เล็กจะพบมากกว่า แต่ก็มีจำนวนไม่มากนัก
พระหูยานกรุวัดปืนที่พบเห็นวนเวียนอยู่ในสังคมพระเครื่องก็จะเป็นพระพิมพ์เล็ก แต่ก็นานหลายปีจะมีมาสักองค์ คนที่มีก็เก็บเงียบกันหมด สนนราคายังเป็นรองพระหูยานของกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ
ถ้าพูดถึงแม่พิมพ์ของพระของวัดปืน จะมีเอกลักษณ์แม่พิมพ์เป็นของตัวเอง พระพิมพ์เล็กที่พบเห็นมากกว่าพระพิมพ์ใหญ่ จะมีรายละเอียดแม่พิมพ์ที่เด่นชัด คือ ที่ฐานชั้นล่างสุดของพระจะเห็นว่ามีเส้นแม่พิมพ์แตกซ้อนเป็นแนวยาวตลอดของเส้นฐาน และที่คอด้านซ้ายขององค์พระจะมีเส้นแม่พิมพ์แตกเป็นขีดลงมาสองเส้น ซึ่งเป็นจุดที่มองเห็นได้ง่ายที่สุด สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า และเป็นจุดสังเกตแยกกรุได้เป็นอย่างดี
พระกรุวัดปืนนี้ เป็นพระเนื้อชินเงินผิวสนิมตีนกาออกสีดำคล้ำ
เด่นด้านอยู่ยงคงกระพัน และแคล้วคลาด พระหูยานกรุวัดปืน
นับว่าเป็นพระที่น่าสะสมบูชามากองค์หนึ่ง
กล่าวสำหรับพระหูยานที่มีเนื้อเป็นชินตะกั่วสนิมแดง มีหนึ่งเดียวเท่านั้นพบที่ “กรุสมอพลือ จ.เพชรบุรี” และในจังหวัดนี้มีการพบพระกรุเก่าแก่อยู่อีกหลายกรุ แต่จำนวนพระของแต่ละกรุนั้นมีจำนวนน้อยมาก พระส่วนใหญ่จะชำรุดไปเสียตั้งแต่อยู่ในกรุ ตอนที่ขุดพบแต่ละกรุจึงได้พระที่สมบูรณ์จำนวนไม่มากนัก
เมืองเพชร มีการพบหลักฐานการเป็นชุมชนสมัยก่อนประวัติศาสตร์แถบภูเขาทางด้านตะวันตก เขต อ.ท่ายาง ต่อมาในสมัยทวารวดียังพบหลักฐานการเป็นที่ตั้งชุมชนในหลายพื้นที่ เช่น ที่หนองปรง เขต อ.เขาย้อย กลุ่มบ้านหนองพระ กลุ่มบ้านลาด กลุ่มเขากระจิว เป็นต้น
มีการพบธรรมจักรหินฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเพชร ในสมัยที่ขอม (เขมรโบราณ) เรืองอำนาจ ชุมชนในแถบลุ่มแม่น้ำเพชรก็ได้รับอิทธิพลวัฒนธรรมของขอมเข้ามา และมีการสร้างเมือง โดยการสำรวจทางอากาศพบผังแนวคันคูเมืองรูปสี่เหลี่ยมค่อนข้างจะเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเพชร ซึ่งเริ่มนิยมสร้างในสมัยขอม
อิทธิพลวัฒนธรรมขอมยังคงมีพบโบราณสถานที่วัดกำแพงแลง ซึ่งเป็นพระปรางค์ศิลาแลง 5 องค์ สถาปัตยกรรมและรูปเคารพที่พบจากบริเวณนี้เป็นอิทธิพลศิลปะขอมแบบบายน อายุราวพุทธศตวรรษที่ 18-19 สันนิษฐานว่าพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ทรงประดิษฐานพระชัยพุทธมหานาถไว้ตามศิลาจารึกที่พบในนครธม และกล่าวถึงว่า คือเมืองศรีชัยวัชรบุรี
หลักศิลาจารึกสมัยสุโขทัยยังกล่าวถึงเมืองเพชรด้วย และมีการขุดพบเครื่องถ้วยเคลือบจีนเป็นจำนวนมาก ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 18-19 และเมืองเพชรน่าจะเป็นเมืองท่าเมืองหนึ่งในสมัยสุโขทัย เป็นเมืองหน้าด่านและเมืองท่าต่อมาจนถึงสมัยอยุธยา
จากหลักฐานต่างๆ ที่พบนั้น ยังมีการขุดพบพระเครื่องที่เป็นศิลปะขอมแบบบายนอีกหลายแห่ง เช่น ที่กรุสมอพลือ กรุเสมาสามชั้น และกรุวัดค้างคาว เป็นต้น พระเครื่องที่พบเป็นพระเนื้อชินตะกั่วสนิมแดงทั้งหมด
พระของทั้งสามกรุเป็นพระที่นิยมกันมาก แต่ก็ค่อนข้างหายาก เนื่องจากพระที่พบสมบูรณ์มีจำนวนน้อยมาก ซึ่งส่วนใหญ่จะชำรุดเสียตั้งแต่ในกรุ
พระเครื่องของกรุสมอพลือที่พบเป็นพระเครื่องแบบพระหูยาน มีส่วนคล้ายกับพระหูยานลพบุรีมาก แต่เป็นเนื้อชินสนิมแดง และเป็นเพียงกรุเดียวเท่านั้นที่พบเป็นเนื้อชินสนิมแดง
รายละเอียดของพิมพ์พระหูยานของกรุสมอพลือ แตกต่างกันกับพระหูยานลพบุรี ที่สังเกตง่าย คือ พระเกศของกรุสมอพลือ จะเป็นเส้นวนรอบสามชั้นแบบผมมวย เส้นสังฆาฏิก็จะเล็กสั้น บางองค์ที่ชัด จะพอสังเกตเห็นว่ายาวพาดมาแค่เหนือพระถันเท่านั้น ไม่ยาวลงมาถึงท้องแบบพระหูยานลพบุรี ขนาดของพระหูยานกรุสมอพลือจะเล็กกว่าของลพบุรี
พระหูยานกรุสมอพลือเป็นพระที่หายากมาก ว่ากันว่าพระที่สมบูรณ์ขึ้นจากกรุ จำนวนหลักสิบเท่านั้น
เด่นด้านอยู่ยงคงกระพันและแคล้วคลาดแบบเดียวกับของลพบุรี
