ขอบเขตกรุงเทพอภิมหานคร

มองบ้านมองเมือง | ปริญญา ตรีน้อยใส

ขออนุญาตมองต่อเรื่อง ระบบขนส่งมวลชนระบบราง ที่นอกจากสะท้อนให้เห็นการแปรเปลี่ยนเมือง urban transformation ได้อย่างชัดเจนแล้ว ยังแสดงอาณาเขตพื้นที่มหานคร ที่ไม่ได้เป็นไปตามเขตการปกครองของกระทรวงมหาดไทย หากเป็นไปตามความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและสังคม

ทุกวันนี้พื้นที่เมือง urban area ของกรุงเทพมหานคร ขยายต่อเนื่องข้ามไปยังจังหวัดข้างเคียง ได้แก่ ปทุมธานี นนทบุรี พระนครศรีอยุธยา นครปฐม สมุทรสาคร และสมุทรปราการ

จะเห็นได้ชัดจาก สถานีรถไฟฟ้าปลายทางหลายสาย อยู่นอกเขตกรุงเทพมหานคร อาทิ สายสีม่วง จากสถานีเตาปูน ถึงแค่วงศ์สว่าง เท่านั้นที่อยู่ในเขต กทม. จากสถานีติวานนท์ ไปจนถึงคลองบางไผ่ ทั้งหมดอยู่ในจังหวัดนนทบุรี

ไปทางทิศเหนือ สถานีปลายทางสายสีแดง คือ สถานีรังสิต และปลายทางบีทีเอส คือสถานีคูคต ล้วนอยู่ในเขตปทุมธานี

ปลายทางบีทีเอสอีกด้านหนึ่ง ที่ไปถึงสถานีแบริ่ง ที่ยังอยู่ในเขต กทม. หลังจากนั้นอีกเก้าสถานี ไปจนสุดสาย ได้แก่ สำโรง ปู่เจ้าสมิงพราย เอราวัณ โรงเรียนนายเรือ ปากน้ำ ศรีนครินทร์ แพรกษา สายลวด และเคหะ ทั้งหมดอยู่ในจังหวัดสมุทรปราการ

เมื่อเขตการปกครองของกระทรวงมหาดไทย ไม่สัมพันธ์กับความเจริญเติบโตของบ้านเมือง ทำให้เกิดปัญหาหลายเรื่อง อย่างเช่น ผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร ไม่ได้ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดนนทบุรี ปธุมธานี และสมุทรปราการ ทั้งที่การใช้และการควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดิน ไม่ได้หยุดอยู่แค่พรมแดนจังหวัด เหมือนพรมแดนประเทศ

ส่งผลให้คณะกรรมการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ของ กทม. นนทบุรี สมุทรปราการ และปทุมธานี ก็เป็นคนละชุด ผลการพิจารณาโครงการคล้ายกันบนถนนสายเดียวกัน เลยต่างกัน

ถ้าใช้หลักการเดิม ตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 25 ลงวันที่ 21 ธันวาคม 2514 ที่รวมจังหวัดกรุงเทพและกรุงธนบุรี เป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี เพื่อประโยชน์แก่การบริหาร และความสะดวกของประชาชน รวมทั้งประสิทธิภาพนั้น ซึ่งมีประกาศต่อมาเป็น กรุงเทพมหานคร

การปฏิวัติอีกหลายครั้ง ก็ไม่เห็นมีประกาศเพิ่มเติม ทั้งที่พื้นที่เมืองขยายออกกว้างขวางกว่าเดิม ไม่สอดคล้องกับการบริหาร ประสิทธิภาพ และความสะดวกของประชาชน

ก็ได้แต่หวังว่า หากจะมีการปฏิวัติครั้งต่อไป ขอให้พิจารณาประกาศขยายพื้นที่เมืองใหม่ตามสภาพความเป็นจริง

คงถึงเวลาที่จะเปลี่ยนกรุงเทพมหานคร เป็น กรุงเทพอภิมหานครแล้ว