One-Night Stand : a fundraising exhibition for Sala Youngwon Thailand Biennale Phuket 2025
อะไร(แม่ง)ก็เป็นศิลปะ | ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์
One-Night Stand : a fundraising exhibition for Sala Youngwon Thailand Biennale Phuket 2025
หนึ่งคืน เพื่อการสนับสนุนศาลานิรันดร์ ในไทยแลนด์เบียนนาเล่ ภูเก็ต 2025
ในมหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ ภูเก็ต 2025 ที่กำลังจะจัดขึ้นในช่วงปลายปีนี้ นอกจากจะมีการเชื้อเชิญศิลปินทั้งในและต่างประเทศมาจัดแสดงผลงานในพื้นที่แสดงงานในจังหวัดภูเก็ตแล้ว ทางสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม ยังเปิดรับข้อเสนอของโครงการ ศาลา (SALA Proposal) ที่มีวัตถุประสงค์ในการเป็นพื้นที่สำหรับการแสดงผลงานนิทรรศการของกลุ่มศิลปินและองค์กรศิลปะต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศเพื่อได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านศิลปะร่วมสมัยในมหกรรมศิลปะครั้งนี้
หนึ่งในจำนวนนั้นคือ ศาลายองวอน (Sala Youngwon) (영원) ที่เป็นการร่วมจัดระหว่างภัณฑารักษ์ชาวไทย บัณฑิต จันทร์โรจนกิจ และทางเทศกาลศิลปะ กวางจู เบียนนาเล่ (Gwangju Biennale) จากเกาหลีใต้ ภายใต้หัวข้อ Vernacular Horizon : Where Regions Unfold โดยเป็นการจัดแสดงผลงานร่วมกันระหว่าง 4 ศิลปินไทยอย่าง ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์, อาจิณโจนาธาน อาจิณกิจ, สุรเจต ทองเจือ และวนะ วรรลยางกูร กับ 4 ศิลปินจากเกาหลีใต้ อย่าง ฮารุ เค (Haru K), จาอี คิม (Jayi Kim), เซฮยอน อี (Sehyun Lee) และเจมินี คิม (Gemini Kim)
บัณฑิต นักวิชาการด้านการเมืองและภัณฑารักษ์ผู้คร่ำหวอดในวงการศิลปะไทยและสากล ผู้เคยเป็นภัณฑารักษ์ของนิทรรศการ ศาลาสล่าขิ่น เปิดโลก จ. พรหมมินทร์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ เชียงราย 2023 กล่าวถึงที่มาของโครงการ ศาลายองวอน ที่จะจัดขึ้นในมหกรรมศิลปะ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ ภูเก็ต 2025 ในครั้งนี้ว่า
“โครงการ ศาลายองวอน เกิดขึ้นจากการที่ทางเทศกาลศิลปะกวางจู เบียนนาเล่ (ที่จัดขึ้นในทุกๆ 2 ปี ที่เมืองกวางจู ประเทศเกาหลีใต้) เขาอยากเชิญให้ประเทศไทยเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในกวางจู เบียนนาเล่ ครั้งที่ 16 ในปีหน้า ด้วยเหตุนี้ เขาถึงพยายามติดต่อทางคนทำงานศิลปะในประเทศไทยผ่านทางผม ผมก็คุยกับเขาว่า เราสนใจที่จะพัฒนาโครงการด้วยกัน พอดีในจังหวะที่เรากำลังพัฒนาศาลาไทย (Thai Pavilion) สำหรับควังจู เบียนนาเล่ ผมก็แจ้งทางเขาว่า ประเทศไทยเรากำลังจะมีกิจกรรมทางศิลปะที่จะเกิดขึ้นในช่วงปลายปีนี้ คือ มหกรรมศิลปะ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ ภูเก็ต 2025 ทางเขาก็สนใจที่จะเข้าร่วมด้วย เราก็เลยพัฒนาโครงการนี้ขึ้นมาด้วยกัน โดยทางผมกับทางกวางจู เบียนนาเล่ ร่วมกันเสาะหาศิลปินไทยจำนวน 4 คน และศิลปินเกาหลีจำนวน 4 คน มาประกบกันในโครงการศาลาครั้งนี้”
ชื่อของศาลา “ยองวอน” นั้นแปลว่า Eternity หรือความเป็นนิรันดร์ ซึ่งเป็นการสร้างบทสนทนากับธีมหลักของมหกรรมศิลปะ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ ภูเก็ต 2025 อย่าง นิรันดร์กัลป์ (Eternal Kalpa) ที่สื่อถึงความยั่งยืนในหลายมิติ ทั้งเวลาและความสัมพันธ์ มิตรภาพ ความยั่งยืนของธรรมชาติ และความยั่งยืนของความเป็นไปได้ในสังคมมนุษย์
ในส่วนของศิลปินเกาหลีมี ฮารุ เค, จาอี คิม, เซฮยอน อี และเจมินี คิม ส่วนศิลปินไทยมี ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์, อาจิณโจนาธาน อาจิณกิจ, สุรเจต ทองเจือ และวนะ วรรลยางกูร
“โดยเราพยายามยิงคำถามให้พวกเขาคิดว่า ถ้าเราพูดถึงประเด็นของความเป็นนิรันดร์ เขาจะทำงานเกี่ยวกับอะไรออกมา
“อย่าง ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์ สนใจเรื่องร่างกาย เรือนร่าง โดยทำการวัดกายภาพของมนุษย์ ด้วยการทำสมาธิวิปัสสนาข้างในกล่อง แล้วใช้แท่งเหล็กเสียบตามรูที่เจาะบนตัวกล่องเป็นตารางชั้นๆ ให้เหล็กชนร่างกายเพื่อหาขนาดของร่างกายของเขา และสร้างออกมาเป็นผลงานประติมากรรมติดตั้งภายในศาลา
“ส่วน อาจิณโจนาธาน อาจิณกิจ สนใจประเด็นเกี่ยวกับการเดินทาง เขาก็จะทำงานออกมาเหมือนภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในอุโบสถ
“ในขณะที่ สุรเจต ทองเจือ สนใจในประเด็นเกี่ยวกับมลพิษ มลภาวะ และม่านบังตาในสภาวะอากาศ ซึ่งเป็นสิ่งที่สัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่กำลังเปลี่ยนแปลง เราจะเห็นชัดเจนว่า งานของศิลปินสามคนนี้มีบทสนทนากับธีมของศาลา
“ส่วนผลงานของ วนะ วรรลยางกูร เป็นการตอบคำถามต่อผลงานของอาจิณโจนาธาน เพราะผมขอให้ศิลปินทั้งสองคนนี้สร้างบทสนทนาซึ่งกันและกัน โดยผลงานของอาจิณโจนาธาน สื่อสารถึงการที่ผู้คนเดินทางเข้ามาในพื้นที่ แต่ผลงานของวนะ สื่อถึงการที่ผู้คนกำลังออกไปจากพื้นที่ ผ่านเรื่องราวหรือสถานการณ์ทางครอบครัวของเขาเอง
“นี่คือบทสนทนาในฝั่งของศิลปินไทย ส่วนในฝั่งของศิลปินเกาหลีก็มี ฮารุ เค ซึ่งเป็นศิลปินรุ่นใหญ่ที่สุดในกลุ่มนี้ ที่สนใจประเด็นเกี่ยวกับภูมิทัศน์ และการแปลภูมิทัศน์แบบดั้งเดิมของเกาหลีให้กลายเป็นร่วมสมัย โดยใช้อาหารและขนม เป็นความพยายามในการเปิดพื้นที่ การตีความเรื่องดินแดน ถิ่นฐาน ภูมิทัศน์
“จาอี คิม สนใจเรื่องความยั่งยืน และเรื่องชา เขาอยากทำชาโดยใช้วัสดุท้องถิ่นอย่าง ข่า ตะไคร้ เพื่อทำให้ผู้ดื่มชาและผู้ที่มาเยี่ยมชมงานได้แลกเปลี่ยนบทสนทนาระหว่างกัน
“ขณะที่ เซฮยอน อี สนใจเรื่องการแปรเปลี่ยนของสังคม ด้วยการลงพื้นที่สำรวจเหล่าบรรดาคนงานในภูเก็ตและป่าตอง เพื่อสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์
“ส่วนงานของ เจมินี คิม เป็นภาพถ่ายที่พูดถึงพรมแดน ความมั่นคง ด้วยความที่เขาสนใจการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับพรมแดน ที่สลายเส้นแบ่งพรมแดนให้เปิดขึ้น ทั้งหมดคือผลงานของศิลปินทั้งแปดคนในศาลายองวอน
“สถานที่จัดแสดงงานของศาลายองวอนคือ ท่าเรือวิสิษฐ์พันวา ภูเก็ต ด้วยความที่ผมลงไปสำรวจพื้นที่ทำโครงการด้วยตัวเองหลายที่ จนได้พบว่า ท่าเรือวิสิษฐ์พันวา เป็นจุดที่น่าสนใจมากๆ เพราะเป็นท่าเรือสำหรับเดินทางด้วยเรือเฟอร์รี่ ดำน้ำ ชมปะการังของภูเก็ต ทำให้เป็นพื้นที่ที่ทางเราและทางเกาหลีมั่นใจว่าที่นี่จะเป็นสถานที่ที่เราสามารถนำมาซึ่งบทสนทนาระหว่างไทยกับเกาหลีได้”
ในวันที่ 10 ตุลาคม 2568 บัณฑิตและกลุ่มศิลปินฝั่งไทย ได้จัดแสดงนิทรรศการ One-Night Stand : a fundraising exhibition for Sala Youngwon Thailand Biennale Phuket 2025 ที่ห้องนิทรรศการ Private Viewing Room ของ JWD Art Space เพื่อระดมเงินทุนสนับสนุนโครงการ ศาลายองวอน ด้วยการจัดแสดงผลงานของ 4 ศิลปินไทยที่ร่วมแสดงในศาลายองวอนอย่าง ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์, อาจิณโจนาธาน อาจิณกิจ, สุรเจต ทองเจือ และวนะ วรรลยางกูร รวมถึงเผยทิศทางดีไซน์และความคืบหน้าของโครงการนี้ให้แขกที่มาร่วมงานได้รับรู้ โดยนิทรรศการครั้งนี้จัดแสดงในเวลาเพียงแค่ “หนึ่งคืน” เท่านั้น
“ด้วยความที่งบประมาณที่เราได้รับมายังไม่เพียงพอต่อการทำงานตามที่ตั้งใจไว้ เพราะเราอยากทำออกมาให้ดีที่สุด การทำงานให้สมบูรณ์ที่สุดก็ต้องอาศัยทรัพยากรที่เพียงพอ เราต้องการความช่วยเหลือ ถ้าคนติดตามงานผมมาตั้งแต่ ไทยแลนด์เบียนนาเล่ เชียงราย ปี 2023 ก็จะเห็นแล้วว่า งานของผมพยายามที่จะสร้างบทสนทนาบางอย่างขึ้นมา เพียงแต่โจทย์คราวนี้สูงขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง เพราะฉะนั้น ความทะเยอทะยานของภัณฑารักษ์ ความทะเยอทะยานของศิลปิน ก็ทำให้เรารู้สึกว่า เราทำได้ดีกว่านี้ มากกว่านี้ เหมือนเป็นการวัด ในสิ่งที่เรากำลังพยายามพาศิลปินไทยไปเวทีโลก เพื่อสร้างความเป็นไปได้ที่จะทำศาลาไทยในกวางจู เบียนนาเล่”
ในนิทรรศการยังมีการจัดแสดง Mini Documentary Exhibition : เปิดโลก จ. พรหมมินทร์ Thailand Biennale Chiangrai 2023 อีกด้วย
“การที่ผมจัดแสดงเกี่ยวกับผลงาน เปิดโลก จ. พรหมมินทร์ ในไทยแลนด์เบียนนาเล่ เชียงราย 2023 คือการทำให้คนเห็นว่าผมเคยทำอะไรมาบ้าง เพราะหน้าที่ของภัณฑารักษ์ คือทำให้ศิลปินมีบทสนทนากับตัวเอง มีบทสนทนากับผู้ชม ในขณะเดียวกัน มีบทสนทนากับโลก นี่คือหน้าที่ของผม ผมก็ต้องทำเต็มที่เพื่อให้ศิลปินได้พูดในสิ่งที่เขาต้องการพูด
“สำหรับคนที่รักศิลปะ มีกำลังความสามารถในการสนับสนุนเรา อย่างการซื้อผลงานของศิลปินที่จัดแสดงในนิทรรศการนี้ไปสะสม หรือมากไปกว่านั้น ถ้าต้องการมอบทุนสนับสนุน ก็จะทำให้เราสามารถทำงานต่อได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ และอาจจะทำให้ศาลามีกิจกรรมมากขึ้น มีความเป็นไปได้มากขึ้นที่จะทำให้ศิลปินสามารถทำงานได้เต็มศักยภาพ ก็จะเป็นพระคุณยิ่ง เราสามารถบรรจุโลโก้ของหน่วยงานผู้สนับสนุนลงในพื้นที่ของศาลา ในสิ่งพิมพ์ ในกิจกรรมต่างๆ จริงๆ ต้องยืนยันว่า ในปัจจุบัน เที่ยวบินตรงจากเกาหลีมาประเทศไทยมีแค่สามจุด คือ เชียงใหม่ กรุงเทพฯ และภูเก็ต การที่เราทำศาลายองวอน อาจจะทำให้คนเกาหลีรู้จักภูเก็ตนอกจากการเป็นสถานบันเทิงท่องเที่ยว แล้วคนเกาหลีก็จะภาคภูมิใจในศิลปินของเขา ผมหวังว่าศาลานี้จะเป็นพื้นที่ที่เพิ่มบทสนทนาได้มากขึ้น”
มิตรรักแฟนศิลปะท่านใดสนใจสนับสนุนโครงการศาลายองวอน หรือร่วมเป็นพันธมิตรกับพวกเขา สามารถติดต่อได้ที่อีเมล [email protected] โทรศัพท์ 0846907999
ขอบคุณภาพและข้อมูลจาก บัณฑิต จันทร์โรจนกิจ ถ่ายภาพโดย Preecha Pattara
