Cool Tech | จิตต์สุภา ฉิน
เมื่อสัก 3-4 ปีก่อนเราเริ่มได้ยินการเตือนภัยเกี่ยวกับ Deepfake ว่ามันจะเก่งขึ้นเรื่อยๆ และสักวันหนึ่งเราก็จะไม่สามารถแยกแยะวิดีโอปลอมออกจากวิดีโอจริงได้อีกต่อไป
วันนั้นได้เดินทางมาถึงแล้วค่ะ
ทุกวันนี้เวลาเราเห็นวิดีโอที่สร้างขึ้นด้วย AI เราก็จะยังพอบอกได้ใช่ไหมคะว่าไม่น่าจะใช่ของจริง
แต่เมื่อเร็วๆ มานี้ OpenAI เพิ่งจะเปิดตัวเครื่องมือสร้างวิดีโอด้วย AI ที่ชื่อว่า Sora ในเวอร์ชั่นล่าสุด โดยเปิดตัวมาในรูปแบบของแอพพลิเคชั่นโซเชียลมีเดียที่มีความคล้ายคลึงกับ TikTok มากๆ และฮิตติดตลาดกลายเป็นไวรัลไปในเวลารวดเร็ว
เครื่องมืออย่าง Sora นี่เองที่ทำให้การเตือนภัยว่าต่อไป Deepfake จะเก่งจนเราแทบจะแยกไม่ออกแล้วนะกลายเป็นเรื่องจริงขึ้นมา
แอพพลิเคชั่น Sora จะขึ้นคำเตือนให้คุณตั้งแต่แรกเปิดแอพว่าวิดีโอทุกคลิปที่คุณจะได้เห็นบนแพลตฟอร์มนี้ ถึงแม้จะดูเหมือนของจริงหรือเป็นใบหน้าที่คุณคุ้นเคยแค่ไหน ก็ให้พึงระลึกเอาไว้เสมอว่าล้วนเป็นคลิปปลอมที่สร้างขึ้นด้วย AI ทั้งสิ้น
เมื่อลองเปิดเข้าไปใช้งานจริง ตัวฉันเองก็พบว่าต่อให้ได้รับคำเตือนมาแล้วแต่ก็ยังอดไม่ได้ที่จะเผลอคิดว่าเป็นคลิปที่มีการถ่ายทำ บันทึก โดยมนุษย์จริงๆ
คลิปที่ฉันดูแล้วชอบมากก็คือคลิปของผู้หญิงคนหนึ่งที่โยนของเล่นรูปลิงลงไปในอ่างอาบน้ำ ทันทีที่ของเล่นสัมผัสน้ำ น้ำก็พุ่งกระเซ็นออกมาแล้วมีลิงตัวเป็นๆ โผล่พรวดขึ้นมาจากน้ำ
สมจริงเสียจนฉันเผลอใช้คำว่า “ลิงตัวเป็นๆ” ด้วยซ้ำ
ความเก่งของแอพพลิเคชั่น Sora ไม่ได้อยู่ที่แค่การสร้างภาพที่สมจริง แต่มันยังมาพร้อมความคิดสร้างสรรค์ที่น่าประทับใจมาก แถมวิธีใช้ก็ง่ายแสนง่ายเพียงแค่เราใส่คำสั่งลงไปเป็นข้อความบรรยายวิดีโอที่เราอยากได้เท่านั้น
อย่างอื่นที่เหลือ Sora คิดให้หมด แม้กระทั่งบทพูดของตัวละครในคลิปมันก็จัดการคิดและพากย์ให้เสร็จสรรพตามโจทย์ที่เราตั้งไว้
ฉันลองใส่คำสั่งง่ายๆ เข้าไปว่าให้ลองสร้างวิดีโอแมวพันธุ์บริติชฯ สีส้มสองตัวคุยกันเกี่ยวกับอาหารเปียกที่พวกมันชื่นชอบ
ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีฉันก็ได้คลิปวิดีโอแมวส้มขนฟูสองตัวนั่งถกเถียงกัน ตัวผู้บอกว่ามันคิดว่าตับไก่เป็นสิ่งที่เอร็ดอร่อยที่สุดเท่าที่เคยใส่มาในกระป๋อง
แมวตัวเมียแบ่งรับแบ่งสู้ว่าตับไก่ก็โอเคอยู่ แต่ส่วนตัวมันชอบแซลมอนมากกว่าเพราะว่ารสชาตินุ่มละมุนลิ้นกว่าเยอะ
ทั้งหมดนี้ Sora สร้างขึ้นมาโดยที่ฉันไม่จำเป็นต้องใส่บทพูดให้ด้วยซ้ำว่าแมวสองตัวควรจะคุยอะไรกัน มันก็สร้างสรรค์ไอเดียขึ้นมาให้เสร็จสรรพว่าตัวหนึ่งจะชอบตับไก่ อีกตัวจะชอบปลาแซลมอน
คลิปแบบที่ฉันใส่คำสั่งสร้างขึ้นมาแบบนี้ไม่ได้มีความน่ากลัวอะไร ปราดตาดูเสี้ยววินาทีก็รู้ว่าไม่ใช่ของจริงเพราะแมวที่ไหนจะมานั่งคุยกันเป็นวรรคเป็นเวร
แต่บนแอพนี้ยังมีอีกหลายคลิปที่สร้างขึ้นมาอย่างสมจริง เป็นเรื่องที่ดูน่าจะเกิดขึ้นได้จริง
คราวนี้การแยกแยะของปลอมออกจากของจริงก็ไม่ใช่เรื่องหมูๆ อีกต่อไป
ผู้เชี่ยวชาญหลายคนเริ่มแสดงความกังวลว่าแอพอย่าง Sora จะกลายเป็นเครื่องมือที่คนใช้สร้างข้อมูลปลอม ข้อมูลเท็จมาเผยแพร่ หรือเป็นอาวุธในการโจมตีคนอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อแอพเปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานสร้างตัวละครที่คล้ายกับคนที่มีตัวตนอยู่จริงๆ แล้วสอดแทรกเข้าไปในวิดีโอ AI ได้
คนที่น่าจะตกเป็นเป้าได้ง่ายที่สุดก็คือบรรดาคนมีชื่อเสียงทั้งหลาย ดารา นักแสดง หรือนักการเมือง ที่อาจถูกหยิบตัวตนไปใช้ทำคลิปปลอมเมื่อไหร่ก็ได้
ในตอนนี้ เรายังพอมีวิธีที่จะใช้ตรวจดูได้ว่าคลิปไหนสร้างขึ้นด้วย AI อย่างคลิปที่อยู่บนแอพพลิเคชั่น Sora ในเวอร์ชั่นสำหรับระบบปฏิบัติการ iOS จะมาพร้อมลายน้ำโลโก้ Sora รูปเมฆ ปรากฏขึ้นมาตามขอบของวิดีโอแบบสลับตำแหน่ง
การบังคับสอดแทรกโลโก้เข้าไปเป็นวิธียอดฮิตที่บริษัท AI นิยมใช้ในการช่วยให้คนทั่วไปแยกแยะวิดีโอปลอมจาก AI ได้ ซึ่งเป็นวิธีที่ได้ผลและเห็นได้ชัดที่สุด ยกเว้นผู้ชมจะไม่รู้จักคุ้นเคยโลโก้นั้นๆ และไม่รู้เลยว่ามันบ่งบอกถึงอะไร
อย่างไรก็ตาม การใส่ลายน้ำโลโก้เข้าไปก็ไม่ได้ช่วยป้องกันไม่ให้คนตกเป็นเหยื่อได้แบบ 100 เปอร์เซ็นต์ เพราะลายน้ำที่ปรากฏขึ้นตามขอบอาจจะถูกคร็อปตัดออกได้
นอกจากนี้ก็ยังมีเครื่องมืออื่นๆ ที่ออกแบบมาสำหรับการช่วยลบลายน้ำเหล่านี้ออกโดยเฉพาะ
นอกจากวิธีสังเกตลายน้ำแล้วก็ยังมีการดู metadata ซึ่งเป็นชุดข้อมูลที่ติดมาพร้อมกับคอนเทนต์อย่างภาพหรือวิดีโอ ข้อมูลที่ว่าก็อาจจะมีตั้งแต่ประเภทของกล้องที่ใช้ในการถ่าย สถานที่ วัน เวลา หรือชื่อไฟล์ เป็นต้น
หากเป็นวิดีโอที่สร้างขึ้นด้วย AI ใน metadata นั้นก็อาจจะระบุไปเลยว่ามาจาก AI
วิธีนี้ก็จะเพิ่มความยุ่งยากเข้าไปอีกขั้นและคงไม่ใช่วิธีที่คนทั่วไปจะทำสักเท่าไร
ที่เหลือก็คือเราจะต้องเพิ่มความระมัดระวังให้กับตัวเองทุกครั้งที่เห็นวิดีโอใดก็ตาม แม้ว่าจะดูเหมือนจริงแค่ไหน แต่หากเราเปิดต่อมเอ๊ะทำงานเอาไว้ เราก็มีแนวโน้มที่จะรอดจากการถูกหลอกได้
ยิ่งอะไรที่เห็นปุ๊บแล้วสัญชาตญาณมันบอกว่านี่อาจจะไม่ใช่ของจริงนะ ลองเชื่อสัญชาตญาณไว้ก่อนก็อาจจะไม่เสียหาย แล้วค่อยๆ หาทางพิสูจน์กันต่อไป
ก่อนหน้านี้ เคยมีคนถาม Sam Altman ซีอีโอของ OpenAI บริษัทแม่ของ Sora ว่าแล้วถ้าเครื่องมือสร้างวิดีโอ AI มันเก่งจนแทบจะแยกไม่ออกขนาดนี้ แถมยังมีเครื่องมือช่วยลบลายน้ำออกได้ เราจะต้องทำยังไงกันต่อ
เขาตอบมาเพียงแค่ว่าต่อจากนี้ไปสังคมก็จะต้องปรับตัวให้ชินกับแนวคิดว่าใครๆ ก็สามารถสร้างวิดีโอปลอมของคนอื่นกันได้ทั้งนั้น
หรืออีกนัยหนึ่งก็คือตัวใครตัวมัน รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดีเอย
