มองบ้านมองเมือง | ปริญญา ตรีน้อยใส
พาไปมองความสับสน ของนามสถานีของระบบขนส่งมวลชนระบบราง ที่เรียกขานตามย่านต่างๆ ที่รถไฟฟ้าวิ่งผ่าน อาทิ สถานีหลักสี่ อยู่ทางทิศเหนือ ส่วน สถานีหลักสอง อยู่ทางทิศตะวันตก หรือที่คล้ายๆ กัน สถานีสายหยุด อยู่ทางทิศเหนือ ส่วน สายลวด อยู่ทางทิศใต้
บางสถานีที่เชื่อมต่อกัน แต่จะกำหนดวิธีเรียกขานต่างกันให้งงงวย อาทิ สถานีศาลาแดง สายสีเขียว กับ สถานีสีลม สายสีน้ำเงิน หรือ สถานีอโศก สายสีเขียว กับ สถานีสุขุมวิท สายสีน้ำเงิน
รวมทั้งใครจะนัดใครไปสวนจตุจักร ต้องรู้ว่า สถานีสวนจตุจักร และ สถานีจตุจักร เป็นคนละสถานี และอยู่ห่างไกลกัน
โชคยังดีที่การเรียกขานบางสถานีที่เชื่อมต่อกัน ใช้นามเดียวกัน อาทิ สถานีวัดพระศรีมหาธาตุ ที่รถไฟฟ้าสายสีเขียวและสายสีชมพูวิ่งผ่าน หรือ สถานีหลักสี่ ที่รถไฟฟ้าสายแดงเข้ม และสายสีชมพูวิ่งผ่าน
ทุกวันนี้ ทั่วปริมณฑลกรุงเทพฯ มีสถานีรถไฟฟ้าทั้งหมดเกือบสองร้อยสถานี ลำดับล่าสุดคือ สถานีทะเลสาปเมืองทองธานี เพิ่งเปิดเมื่อเดือนมิถุนายน ปีพ.ศ. 2568
จึงไม่แปลกที่ผู้คนจะสับสนกับนามสถานีต่างๆ คนเจนใหม่จึงเลี่ยงไปเรียกขานตามรหัสสถานี ที่ระบุสาย ทิศทาง และลำดับ
เริ่มจาก รถไฟฟ้าของกรุงเทพมหานคร ที่เริ่มก่อนใคร รหัสเลยง่าย คือสายสีเขียวอ่อน จะเป็น N ที่มาจาก North ทิศเหนือในภาษาอังกฤษ แล้วตามด้วยตัวเลข ที่เริ่มจาก สถานีสยาม CEN ขึ้นไปทางทิศเหนือ คือสถานี N1 ราชเทวี เรื่อยไปจนถึง N24 คูคต พอไปทางทิศตะวันออก East จะกลายเป็น สถานีชิดลม E1 ไปจน E23 เคหะ
ในขณะที่ รถไฟฟ้าสายสีเขียวเข้ม ที่แยกจากสถานีสยามไปทางทิศตะวันตก West ถึงตอนนี้ยังมีแค่สถานีเดียวคือ W1 สนามกีฬา ส่วนไปทางใต้ South คือ S1 ราชดำริ ไปจนถึง S12 บางหว้า
รถไฟใต้ดินของ การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย เปิดบริการต่อมา เส้นทางเดินรถระยะแรกวิ่งเป็นวงกลม เลยกำหนดรหัสตามเป็นสี คือ สายสีน้ำเงิน BL ที่มาจาก Blue
ที่จริง ถ้าจะเอาฤกษ์เอาชัยต้องเริ่มสถานีแรกที่สนามไชย แต่มีเขาเมาธ์ว่า บ้านของใครสักคน อยู่แถวท่าพระ จึงเริ่มนับสถานีแรกที่ท่าพระ สถานี BL01 จากนั้นขึ้นเหนือ BL02 จรัญฯ 13 ย่อมาจาก ถนนจรัญสนิทวงศ์ 13 ไปถึงบางโพ เป็น BL09 ถึงห้าแยกลาดพร้าว BL14 วนต่อมาลงจนถึงหัวลำโพง BL28 ลอดแม่น้ำ ถึงถนนอิสรภาพ เป็น BL32 จนกลับมาที่ท่าพระอีกครั้ง
ต่อมา สายนี้ขยายแยกให้บริการไปสุดสายที่หลักสอง บางแค BL35 ดังนั้น ผู้โดยสารต้องไม่งงกับลำดับสถานี แบบนี้ BL31 BL32 BL01 BL33 BL34
พาไปมองแค่สามสาย วิธีกำหนดรหัสสถานีต่างกัน
จะขออนุญาตมองต่อฉบับหน้า อยากให้เห็นความพิสดารของการกำหนดรหัสถานี ที่ยึดแนวคิดแบบโบราณ สมัยสุโขทัย
ที่ใคร ใคร่กำหนด (รหัส และสถานี) กำหนด
ไม่ต้องสนใจว่าภาพรวมจะเป็นอย่างไร
เป็นหน้าที่ผู้โดยสารจะต้องฉลาดพอ ถึงจะใช้บริการรถไฟฟ้าได้
