โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระพุทธรูปปางลีลา เป็นศิลปะในพระพุทธรูปที่กำเนิดขึ้นเป็นแห่งแรกในสมัยสุโขทัย และเป็นที่ยอมรับกันว่าเป็นพระพุทธรูปที่มีศิลปะงดงามที่สุด นำมาทำเป็นแบบพระพิมพ์หรือพระเครื่องอยู่หลายวัด หลายกรุ หลายจังหวัด ล้วนมีศิลปะที่สวยงามทั้งสิ้น
พระกรุที่ทำเป็นพระปางลีลามีอยู่หลายกรุเช่นกัน
“พระลีลากรุวังหิน” เป็นพระเครื่องปางลีลาที่มีศิลปะสวยงามมากแบบหนึ่ง พบที่วัดวังหิน อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก
พระกรุนี้ พบพระลีลาเนื้อชินเงิน แยกได้เป็น 3 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์เล็ก พุทธลักษณะคล้ายกัน ผิดกันเพียงแค่มีขนาดใหญ่เล็กต่างกันเท่านั้น พระพิมพ์เล็กจะมีจำนวนมากกว่าพิมพ์อื่นๆ จึงเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายกว่าพิมพ์อื่น
พุทธลักษณะเป็นพระพุทธรูปยืนปางลีลาหันหน้าไปทางซ้ายมือเรา ยกพระหัตถ์ขวาขององค์พระเสมอไหล่ เส้นขอบสบงปรากฏชัด จีวรห่มแนบเนื้อ มีชายจีวรเป็นริ้วลงมาข้างองค์พระเสมอถึงข้อเท้า ศิลปะอ่อนช้อยงดงาม
พระกรุนี้แตกกรุมานานมาก ไม่ต่ำกว่า 90 ปีแล้ว จำนวนพระที่สมบูรณ์ก็พบไม่มากนัก สมัยก่อนจึงหวงแหนกันมาก และไม่ค่อยแพร่หลายออกมาจากท้องถิ่น
ในปัจจุบันก็หาพระแท้ยากเช่นกัน โดดเด่นทางด้านเจริญก้าวหน้า เมตตา แคล้วคลาด
พระลีลาที่มีศิลปะสวยงามแบบสุโขทัย ต้องยกให้พระลีลากรุวังหิน เป็นกรุหนึ่งที่มีศิลปะสวยงามมาก เพียงแต่ไม่ค่อยได้พบเห็นกัน จนน่าเสียดายที่จะไม่ค่อยได้พูดถึงกัน
พระกรุพระเก่านอกจากจะเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจแล้ว ศิลปะในยุคสมัยต่างๆ ก็บ่งบอกถึงความเจริญรุ่งเรืองในแต่ละยุคด้วย ความงดงามที่ช่างผู้แกะแม่พิมพ์บรรจงสอดใส่ไว้ในองค์พระนั้น ถ้าเราใช้แว่นขยายส่องดู จะพบว่ามีความสวยงามตามยุคสมัยอยู่ในองค์พระด้วย
ถ้าศึกษาศิลปะยุคสมัยควบคู่ไปกับการสะสมพระ และพิจารณาดูศิลปะในพระแต่ละยุค จะได้เห็นความงดงามและสิ่งต่างๆ ที่ช่างได้บรรจงใส่ไว้ในองค์พระ
ถ้าเช่าพระกรุพระเก่ามาหนึ่งองค์แล้วเราศึกษาศิลปะยุคสมัยไปด้วย จะได้ความรู้ความเพลิดเพลินไปด้วยเป็นของแถม และเอกลักษณ์ของแม่พิมพ์จะได้ตามมาด้วย ซึ่งก็จะทำให้เราสามารถพิจารณาพระชนิดนั้นๆ ได้ไปด้วย
พระลีลากรุวังหิน เป็นทั้งพระเครื่องที่ช่วยยึดเหนี่ยวจิตใจ ช่วยปกป้องคุ้มครอง อีกทั้งมีศิลปะที่งดงามของศิลปะสุโขทัย เมื่อมองดูก็รู้สึกสบายใจสวยงาม จึงเป็นพระเครื่องแบบหนึ่งที่น่าสะสมและศึกษา แต่ก็เป็นพระที่หายากแบบหนึ่ง
นอกจากนี้ ก็มีพระปลอมเลียนแบบมานานแล้วเช่นกัน เนื่องจากเป็นพระที่นิยมกันมาแต่โบราณแล้ว
ดังนั้น เวลาจะเช่าหาก็ควรพิจารณาให้ดีๆ และเช่าหาจากผู้ที่เชื่อถือได้จะดีกว่า
หากกล่าวถึงพระเครื่องปางลีลาของกรุสุพรรณบุรี มีอยู่พิมพ์หนึ่งที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และเมื่อเห็นด้านหลัง จะทราบทันทีว่าเป็นของกรุวัดชุมนุมสงฆ์ คือ “พระลีลาหลังเข็ม” เนื่องจากที่ด้านหลังขององค์พระ จะมีแท่งนูนปลายแหลมคล้ายกับเข็ม จึงได้ชื่อนั้นมาตั้งแต่มีการขุดพบ เมื่อปี พ.ศ.2504
พูดถึงกรุดังกล่าว มักจะนึกถึง พระลีลาหลังเข็ม กรุวัดชุมนุมสงฆ์ เป็นกรุหนึ่งที่พบพระเครื่องปางลีลามากพิมพ์ และพบพระกำแพงศอกด้วยเช่นกัน
วัดชุมนุมสงฆ์ ตั้งอยู่ทางตะวันตกของแม่น้ำสุพรรณ อยู่ด้านหน้าของวิหารหลวงพ่อโต วัดป่าเลไลยก์ ห่างกันประมาณร้อยเมตร ปัจจุบันอยู่ด้านหน้าของโรงเรียนกรรณสูตศึกษาลัย ตัวองค์พระเจดีย์อยู่ติดกับถนนมาลัยแมน เจดีย์เป็นศิลปะแบบอยุธยายุคต้น
กรุวัดชุมนุมสงฆ์แตก เนื่องจากมีคนลักลอบเข้าไปขุด ประมาณต้นเดือนตุลาคม 2504 คนร้ายได้พระไปจำนวนมาก พระเครื่องเป็นพระเนื้อชินเงินล้วน แต่คนร้ายยังนำพระออกไปไม่หมด
พอรุ่งเช้าความแตก เจ้าหน้าที่ตำรวจไปพบเข้าเสียก่อน ผู้ว่าราชการจังหวัดและกรมศิลปากรเข้ามาควบคุมและเปิดกรุเป็นทางการ
พระที่พบหลังจากคนร้ายขนพระออกไปเป็นจำนวนมากแล้ว ยังพบพระบูชาศิลปะอู่ทอง 2 และอู่ทอง 3 พระกำแพงศอก พระกำแพงลีลาเชยคาง ลีลาใบหอก พระลีลาหลังเข็ม พระลีลาหันซ้าย พระลีลาหันขวา พระซุ้มเรือนแก้ว พระลีลาเกียก พระตรีกาย พระลีลาฝักดาบ พระลีลาบัวโค้ง พระนารายณ์ทรงปืน เป็นต้น
พระเครื่องที่พบในกรุวัดชุมนุมสงฆ์ ส่วนใหญ่เป็นพระเนื้อชินเงินล้วน ไม่พบพระเนื้อดินเผา
เนื้อชินเงินของกรุนี้ มีเอกลักษณ์เป็นเนื้อชินแข็ง สันนิษฐานว่า น่าจะมีส่วนผสมของดีบุกมาก ผิวจะมีปรอทจับขาวทั่วทั้งองค์ คล้ายกับพระกรุวัดราชบูรณะของอยุธยา แต่ผิวจะซีด แห้ง บางองค์มีจุดคราบดำ เป็นจุดเล็กบ้างใหญ่บ้าง ที่เป็นปื้นก็มี
พระกรุนี้ไม่มีคราบดินจับอยู่ที่ผิวพระ เนื่องจากไม่ได้ถูกฝังอยู่ในดิน พระที่พบอยู่ในองค์พระเจดีย์ ช่วงคอระฆัง
จากคำบอกเล่าของเจ้าหน้าที่กรมศิลป์ บอกว่า พระถูกบรรจุอยู่ในหีบเนื้อชินอีกทีหนึ่ง พระของกรุนี้จะมีรอยระเบิดบ้างแต่น้อยมาก มีพระที่อยู่ติดกับรอยชำรุดของหีบที่บรรจุจำนวนไม่มากนัก ที่ถูกความชื้นจึงมีรอยระเบิดบ้าง ส่วนใหญ่จะมีสภาพดี คราบปรอทขาวทั่วองค์
พระเครื่องปางลีลาที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และมีกรุเดียว คือ พระลีลาหลังเข็ม
เข้าใจว่าตอนที่เทหล่อพระ ส่วนที่เป็นเข็มตามที่เห็น คงจะเป็นช่องเทชนวนโลหะ จึงเป็นแท่งเข็มดังกล่าว
ปัจจุบันไม่ค่อยได้พบเห็นนัก ส่วนใหญ่ถูกเก็บรักษาไว้หมด
พุทธคุณเด่นด้านความเจริญก้าวหน้าและโภคทรัพย์
