วิรัตน์ แสงทองคำ | www.viratts.com
บางกรณี กระตุ้นความสนใจ สู่อีกบางเรื่องราว การสืบสาวพัฒนาการธุรกิจครอบครัวหนึ่ง
มาจากเรื่องราวที่ตื่นเต้นเรื่องหนึ่งในสังคมธุรกิจ ในแผนการควบรวมกิจการในเครือข่ายเดียวกันดูเป็นไปไร้รอยต่อ จะว่าไป ไม่ตื่นเต้นนัก เมื่อเทียบที่เคยเป็นมา ในกรณี TRUE กับ DTAC หรือแม้กระทั่งกรณีใกล้เคียงกว่า INTUCH กับ GULF
อย่างไรควรบันทึกไว้ว่าด้วย “ธุรกรรมการควบบริษัทระหว่างบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) และบริษัท บ้านปู เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน)” หัวข้อหนึ่งเป็นสาระสำคัญในหนังสือแจ้งมิติที่ประชุมคณะกรรมการบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ต่อตลาดหลักทรัพย์ฯ (30 ตุลาคม 2568)
“มีวัตถุประสงค์เพื่อให้กลุ่มบริษัทมีความคล่องตัวและความพร้อมในการสร้างโอกาสในการเติบโต เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของโครงสร้างกลุ่มธุรกิจ และเพิ่มความคล่องตัวในการดำเนินกลยุทธ์ พร้อมปรับตำแหน่งทางธุรกิจ (Positioning) และทิศทางให้มีความชัดเจน สอดคล้องกับช่วงเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) เพิ่ม EBITDA (สัดส่วนกำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคาและค่าตัดจำหน่าย) จากธุรกิจที่ไม่ใช่ถ่านหิน (Non-coal)” สาระสำคัญบางตอนในถ้อยแถลง ดูเป็นไปตามแบบแผนปกติที่อ้างกันโดยทั่วไป
ทั้งนี้บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) หรือ BANPU เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ที่สุด (78.66% ) ในบริษัท บ้านปู เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน) หรือ BPP
ที่สนใจในเบื้องต้นอีกตอนหนึ่ง เป็นข้อมูลพื้นฐาน ของ BANPU “ธุรกิจพลังงานแบบครบวงจร ซึ่งสามารถแบ่งการดำเนินธุรกิจออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ (1) กลุ่มธุรกิจแหล่งพลังงาน (2) กลุ่มธุรกิจผลิตพลังงาน และ (3) กลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีพลังงาน..” กับตอนว่าด้วยความเป็นมา
“… ก่อตั้งขึ้นเมื่อ..(ปี) 2526 …เพื่อเข้าทำสัญญาเช่าช่วงการทำเหมืองถ่านหินที่เหมืองบ้านปู อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน …ต่อมาในวันที่ 4 พฤษภาคม 2532 บริษัทฯ ได้รับอนุมัติให้เข้า เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ และเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2536 ….พอร์ตธุรกิจพลังงานที่มีความหลากหลายใน 9 ประเทศยุทธศาสตร์ ได้แก่ ประเทศไทย สาธารณรัฐอินโดนีเซีย สาธารณรัฐประชาชนจีน ประเทศออสเตรเลีย สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ประเทศมองโกเลีย ประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม..”
สำหรับ BPP “… ถือหุ้นในบริษัทอื่น (Holding Company) ที่ประกอบ ธุรกิจหลักด้านการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้า และธุรกิจที่เกี่ยวข้อง ครอบคลุมทั้งการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานความร้อน การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน และเทคโนโลยีพลังงาน” และ “..ผู้ผลิตพลังงานไฟฟ้าคุณภาพระดับสากล เป็นบริษัทย่อยของบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ก่อตั้งขึ้นในปี 2539 และเข้าจดทะเบียนในตลาด หลักทรัพย์ฯ เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2559 ตลอดระยะเวลาเกือบ 3 ทศวรรษ BPP มุ่งสร้างการเติบโต โดยใช้ความเชี่ยวชาญในธุรกิจไฟฟ้าของทีมงานและการผนึกพลังร่วมกับกลุ่มบ้านปู เพื่อต่อยอดโอกาสในการลงทุนที่จะสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้า พร้อมพัฒนาเทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่ๆ…”
เมื่อพิจารณาผลประกอบโดยรวมๆที่ผ่านมา (โปรดดูข้อมูลจำเพาะทางการเงิน) ถือว่าระยะ 1-2 ปีมานี้ ผันผวนพอสมควร ด้วยเกี่ยวข้องกับกิจการใหม่ในสหรัฐอเมริกา เกี่ยวกับความผันผวนอัตราแลกเปลี่ยน ขณะเดียวกันอีกส่วนภาวะธุรกิจดั้งเดิม-ถ่านหิน มีแนวโน้ม “ขาลง”
อีกภาพหนึ่งซึ่งกว้างขึ้น สะท้อนพัฒนาการทางธุรกิจเป็นไปอย่างน่าทึ่ง ยิ่งเมื่อเทียบเคียงกับช่วงกว่า 2 ทศวรรษก่อนหน้า ถือว่าเดินมาไกลมาก เมื่อ 24 ปีที่แล้ว (2543) สินทรัพย์ได้เพิ่มขึ้นกว่า 20 เท่า (จากกว่าหนึ่งหมื่นล้านบาท เป็นกว่า 3 แสนล้านบาท) รายได้ก็เพิ่มขึ้นมากเช่นกัน (จากระดับ 4,000 ล้านบาท มาเป็นราว 2 แสนล้านบาท) แต่ผลกำไรมีความผันผวนมาเป็นระยะๆ เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับแผนการใหม่ๆ เพื่อการขยายตัวเป็นช่วงๆ
การควบกิจการข้างต้น จึงเป็นไปอย่างมีนัยยะ ว่าด้วยแผนการปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ การกระชับพลังเพื่อจัดสรรให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น จะเป็นผลดีกว่า กระจายและแบ่งแยกส่วนเพื่อผลประโยชน์ที่เป็นไปไม่ง่ายผ่านกลไกตลาดหุ้น
เป็นที่รู้กันระดับหนึ่งว่า กิจการข้างต้น มีคนตระกูลว่องกุศลกิจ เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ และควบคุมการบริหาร ภาพนั้นเชื่อมโยงกับบุคคลผู้หนึ่ง ในฐานะอยู่ในลิสต์ Thailand’s 50 Richest โดย Forbes ในนาม อิสระ ว่องกุศลกิจ และครอบครัว (Isara Vongkusolkit & family) เฉพาะปีล่าสุด (2025 Thailand’s 50 Richest) อยู่ในอันดับ 26 แสดงข้อมูลความมั่งคั่ง $1.19B ( คิดคร่าว ๆ มากกว่า 3 พันล้านบาท) ปัจจุบันเขาอยู่ในวัย 77 ปี โดยอยู่ในลิสต์มาตลอดช่วงทศวรรษ มีบทอรรถาธิบายไว้อย่างกระชับ ทว่าเป็นภาพที่กว้างขึ้น
“-อิสระ ว่องกุศลกิจ เป็นประธานกิตติมศักดิ์ของกลุ่มมิตรผล ซึ่งเป็นผู้ผลิตน้ำตาลรายใหญ่ที่สุดในเอเชีย โดยกลุ่มได้ขยายกำลังการผลิตไปยังประเทศจีน ออสเตรเลีย และลาว
-ครอบครัวนี้ยังถือหุ้นใน บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นผู้ผลิตถ่านหิน โดยมี ชนินท์ ว่องกุศลกิจ ซึ่งเป็นน้องชาย ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการ ในเดือนเมษายน 2567 สินนท์ ว่องกุศลกิจ บุตรชายของชนินท์ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็น ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO)
-ในปี 2565 บ้านปูได้เข้าซื้อกิจการแหล่งก๊าซธรรมชาติของ Exxon Mobil ในเท็กซัส ด้วยมูลค่า 750 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
-กลุ่มธุรกิจด้านอสังหาริมทรัพย์ของตระกูล ถือครองผ่าน บริษัท ดิ เอราวัณ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ ERW ซึ่งจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยมีโรงแรมในเครือมากกว่า 80 แห่ง ภายใต้แบรนด์ต่าง ๆ รวมถึง แกรนด์ ไฮแอท (Grand Hyatt)
-หน่วยธุรกิจหนึ่งของบ้านปู คือ BKV Corp ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ผลิตก๊าซรายใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกา ได้ระดมทุน 270 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านการเสนอขายหุ้นครั้งแรกให้แก่ประชาชนทั่วไป (IPO) และเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์ก (NYSE) เมื่อเดือนกันยายน 2567″
ธุรกิจครอบครัวตระกูลว่องกุศลกิจ เริ่มต้นจากพื้นฐานเกษตรกรรม ในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สองไม่นาน โดยรุ่นที่หนึ่ง นำความรู้การปลูกอ้อยและการผลิตน้ำตาลแบบดั้งเดิม จากจีนแผ่นดินใหญ่มาสู่แผ่นดินไทย
ที่สำคัญมากๆ อีกฉากตอนหนึ่ง เป็นอีกตระกูลธุรกิจไทย โดยรุ่นที่ 2 สามารถก้าวข้ามวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ในปี 2540 มาได้
