‘โยจิ ยามาดะ’ กว่า 6 ทศวรรษใน ‘โลกภาพยนตร์’ และความห่วงใยต่อ ‘วงการหนังญี่ปุ่น’
ยิ้มเยาะเล่นหวัว เต้นยั่วเหมือนฝัน | คนมองหนัง
“โยจิ ยามาดะ” ผู้กำกับภาพยนตร์อาวุโสวัย 94 ปี เพิ่งได้รับรางวัลเกียรติคุณแห่งความสำเร็จในวิชาชีพ (Lifetime Achievement Award) จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตเกียวหนล่าสุด
ยามาดะปักหลักทำงานในวงการภาพยนตร์ญี่ปุ่นมายาวนานกว่า 6 ทศวรรษ มีผลงานภาพยนตร์นับรวมถึงปัจจุบัน 91 เรื่อง
หนังเรื่องล่าสุดของเขา คือ “Tokyo Taxi” ที่ดัดแปลงจากภาพยนตร์ฝรั่งเศสเมื่อปี 2023 เรื่อง “Driving Madeleine” เพิ่งเปิดตัวในเทศกาลหนังโตเกียวครั้งนี้ และจะเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ทั่วไปปลายเดือนพฤศจิกายน
โดยก่อนหน้านี้ ผู้กำกับฯ อาวุโส ยังคงผลิตผลงานอย่างต่อเนื่องในปี 2019, 2021 และ 2023
“โยจิ ยามาดะ” เริ่มต้นทำหนังเรื่องแรกในปี 1961 หนังของเขามีความโดดเด่นด้วยการให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมและวิถีชีวิตประจำวันของผู้คนชาวญี่ปุ่น
กลุ่มผลงานของยามาดะที่ได้รับความชื่นชมจากคนดูมากที่สุด คือหนังชุด “โทร่าซัง” หรือ “โทร่าซัง, ชายเร่ร่อนผู้น่ารัก” (คล้ายๆ “บุญชู ผู้น่ารัก” ของวงการหนังไทย) ซึ่งเป็นซีรีส์ภาพยนตร์ที่มีภาคต่อรวมทั้งสิ้น 50 ตอน จากตอนแรกในปี 1969 ถึงตอนล่าสุดในปี 2019
หลังปี 2000 เป็นต้นมา ยามาดะหันมาทำภาพยนตร์แนวพีเรียดย้อนยุค ซึ่งประสบความสำเร็จในระดับนานาชาติ เช่น “The Twilight Samurai” ซึ่งกวาดรางวัลเจแปนีส ฟิล์ม อคาเดมี ไปถึง 15 สาขา และได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม
“The Hidden Blade” ที่เข้าประกวดในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเบอร์ลิน ส่วน “The Little House” ก็เข้าประกวดที่เทศกาลเบอร์ลินเช่นกัน และสามารถคว้ารางวัล “หมีเงิน” กลับมาได้ด้วย
ทั้งนี้ ทางเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตเกียวได้ระบุถึงเหตุผลที่มอบรางวัลเกียรติคุณแห่งความสำเร็จในวิชาชีพให้แก่คนทำหนังอาวุโสเอาไว้ว่า
“โยจิ ยามาดะ คือผู้ที่เฝ้ามองความเป็นจริงหลากหลายมิติในสังคมญี่ปุ่นมาอย่างยาวนาน ด้วยสายตาแห่งความเห็นอกเห็นใจและความสุขุมคัมภีรภาพ ก่อนจะตกผลึกวิธีการมองโลกแบบนั้นออกมาเป็นภาพยนตร์ระดับมาสเตอร์พีซจำนวนมากมาย ในช่วงเวลาหลายทศวรรษที่ผ่านมา”
ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตเกียวครั้งล่าสุด ยามาดะยังเข้าร่วมกิจกรรมสนทนา ซึ่งเขาได้แสดงความวิตกกังวลเกี่ยวกับวงการหนังของประเทศบ้านเกิดเอาไว้ว่า
“ราว 60 ปีก่อน ตอนที่ผมเริ่มทำงานในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ วงการหนังญี่ปุ่นเคยมีพลังอย่างสูง ยุคสมัยนั้น วงการของเรามีความแข็งแกร่งมากๆ และคนทำหนังในห้วงเวลาดังกล่าวก็สามารถผลิตผลงานชั้นยอดออกมาได้หลายเรื่อง
“ตอนนั้น เกาหลีใต้ยังไม่ได้มีการผลิตภาพยนตร์อย่างจริงจังเลยด้วยซ้ำ ถ้าเทียบกับพวกเราแล้ว ญี่ปุ่นก็ถือเป็นประเทศที่ก้าวหน้ากว่าเพื่อนบ้านมากๆ ในเชิงภาพยนตร์
“ตัดภาพอย่างรวดเร็วมาถึงปัจจุบัน วงการภาพยนตร์จีนและเกาหลีกำลังมีพัฒนาการอย่างก้าวกระโดด การเฝ้ามองความเจริญเติบโตของพวกเขาจากประเทศญี่ปุ่น ทำให้ผมรู้สึกเศร้า
“พวกเรา คนทำหนังญี่ปุ่น ต้องมาร่วมไม้ร่วมมือกัน นี่เป็นปัญหาสำคัญระดับชาติ เราต้องการแรงสนับสนุนทั้งจากรัฐบาลและสาธารณะ
“พวกคุณรู้ไหม ทำไมวงการหนังเกาหลีถึงประสบความสำเร็จ? นั่นก็เพราะรัฐบาลของพวกเขาสนับสนุนอุตสาหกรรมภาพยนตร์อย่างจริงจังยังไงล่ะ”
นี่คือความห่วงใยและข้อเสนอแนะของผู้กำกับภาพยนตร์วัย 94 ปี ชาวญี่ปุ่น ที่ทำงานในวงการหนังมากว่าค่อนชีวิต
ข้อมูลจาก
https://deadline.com/2025/11/yoji-yamada-lee-sang-il-japan-government-film-funding-1236605538
บรรยายภาพ
“โยจิ ยามาดะ” ระหว่างเปิดตัวหนัง “โทร่าซัง” ภาคล่าสุด เมื่อปี 2019
โดย Dick Thomas Johnson https://www.flickr.com/photos/31029865@N06/49014012331/
CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en
