พระหูยานกรุเก่ายอดนิยม วัดพระศรีฯ-วัดราชบูรณะ เข้มจากกรุลพบุรีกับอยุธยา
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
“พระหูยาน กรุเก่าวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จ.ลพบุรี” เป็นพระกรุเก่ายอดนิยมของชาวเมืองลพบุรี ได้ยินได้ฟังคำบอกเล่าจากคนรุ่นเก่าๆ มากมายเกี่ยวกับประสบการณ์ ศิลปะขอมโบราณที่มองดูแล้วเข้มขลัง และหายากมาตั้งแต่อดีต
ร่ำลือกันในสมัยก่อน ผู้ที่ชื่นชอบเครื่องรางวัตถุมงคล ครั้นพอเริ่มทำงานและมีรายได้เป็นของตัวเอง มักจะเริ่มเสาะหาเช่าพระหูยาน คนเก่าคนแก่ในสมัยนั้น บอกต้องหาพระหูยานหน้ายักษ์ ซึ่งบางคนยังไม่รู้ว่าพระหูยานนั้นมีหลายพิมพ์ เป็นพระที่แตกกรุมาจากวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ มีทั้งพระหูยานพิมพ์ฐาน 2 ชั้น พระหูยานพิมพ์ใหญ่ พระหูยานพิมพ์กลาง และพระหูยานพิมพ์เล็ก
ที่คนรุ่นเก่าบอกพระหูยานต้องพิมพ์หน้ายักษ์ คือ พระหูยานพิมพ์ใหญ่
พระหูยานลพบุรี มีอยู่หลายพิมพ์และหลายกรุ เช่น พระหูยานกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ มีทั้งพิมพ์บัว 2 ชั้น พระหูยานพิมพ์ใหญ่ พระหูยานพิมพ์กลาง และพระหูยานพิมพ์เล็ก
นอกจากนี้ ยังมีพระหูยานกรุวัดปืนอีกด้วย แบบพิมพ์ของแต่ละพิมพ์หรือกรุยังแตกต่างกันออกไปอีก
ในส่วนพระหูยานกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ยังแตกกรุ 2 ครั้ง แยกเป็นพระกรุเก่าและพระกรุใหม่ ทั้งพระกรุเก่าและพระกรุใหม่ แบบพิมพ์จะเหมือนกันทุกประการ เพียงแต่การขึ้นจากกรุในเวลาที่แตกต่างกัน การที่จะแยกพระกรุเก่าจากพระกรุใหม่ คือ ผิวของพระ พระกรุเก่าเป็นพระที่พบครั้งแรกเมื่อประมาณปี พ.ศ.2440
ดังนั้น เมื่อพระขึ้นจากกรุมานานแล้วและส่วนใหญ่จะถูกนำมาใช้คล้องคอกันมา ผิวของพระจะมีสีออกดำจับอยู่ทั่วองค์พระ ไม่ปรากฏผิวปรอทหลงเหลืออยู่ เนื่องจากกาลเวลาผ่านมานานมาก
ส่วนพระกรุใหม่ที่ถูกพบและขุดขึ้นมาเมื่อประมาณปี พ.ศ.2508 ผิวของพระมีผิวปรอทจับขาวเกือบทั้งองค์ ในเรื่องของพิมพ์พระ จะเหมือนกับพระกรุเก่าทุกประการ ทั้งพระพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์เล็ก
พระหูยานกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ นิยมพระพิมพ์ใหญ่ หรือที่คนโบราณเรียกว่าพระหูยานพิมพ์หน้ายักษ์มากกว่าพระพิมพ์อื่นๆ ส่วนพระกรุเก่าหรือพระกรุใหม่ในปัจจุบันนิยมเท่ากัน แต่พระกรุใหม่จะมีภาษีที่องค์พระจะยังคงสภาพเดิมของพิมพ์มากกว่า เนื่องจากถูกเก็บรักษาให้คงสภาพเดิมได้เป็นอย่างดี จะไม่สึกหรอนัก จะดูคมชัดสวยกว่าพระกรุเก่า
ศิลปะของพระหูยานเป็นศิลปะขอมแบบบายนที่เข้มขลังมาก พระพักตร์ถ้าสังเกตดูให้ดีจะคล้ายกับพระพักตร์ที่ยอดปราสาทบายน บ่งบอกถึงอายุสมัยได้เป็นอย่างดี
สำหรับพระหูยาน ยังพบในกรุวัดต่างๆ อีกหลายวัดหลายจังหวัด เช่น พระหูยานที่พบในกรุวัดราชบูรณะ จ.พระนครศรีอยุธยา พบในคราวเปิดกรุอย่างเป็นทางการ
วัดราชบูรณะที่พระนครศรีอยุธยา เป็นวัดที่สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจ้าสามพระยา) โปรดให้สถาปนาขึ้น เพื่อถวายพระเพลิงพระศพเจ้าอ้ายพระยา และเจ้ายี่พระยา เมื่อปีมะโรง พ.ศ.1976 ทำให้ทราบอายุของพระที่บรรจุอยู่ในกรุพระปรางค์ได้เป็นอย่างดีว่ามีอายุกี่ปี คือ เป็นพระที่สร้างในสมัยอยุธยาตอนต้น
กรุวัดราชบูรณะ ถูกลักลอบขุดมาก่อนที่ทางการจะเข้ามาเปิดอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ.2500 กรมศิลปากรจึงได้เปิดกรุ ในการขุดค้นต้องใช้เวลานานเกือบหนึ่งปี เนื่องจากภายในกรุนั้นบรรจุเครื่องราชูปโภค พระบูชา พระเครื่องมากมายนัก มีห้องบรรจุสิ่งของต่างๆ ถึง 7 ห้อง พบพระเครื่องเป็นร้อยพิมพ์ จำนวนพระเครื่องนั้นว่ากันว่าเป็นหลายหมื่นองค์หรือถึงแสนองค์
พระเครื่องที่มีชื่อเสียงรู้จักกันมาก คือ พระยอดขุนพล พระใบขนุน พระแผงพิมพ์ทวารวดี พระพิมพ์นารายณ์ทรงปืน พระปรุหนัง พระเชยคางข้างเม็ด พระกำแพงฝักดาบ และยังมีพระที่สร้างล้อพิมพ์จากที่ต่างๆ อีกหลายพิมพ์ เช่น พระหูยาน เป็นต้น
พระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ เป็นพระที่สร้างโดยสกุลช่างอยุธยา โดยสร้างล้อพิมพ์ของพระหูยาน จ.ลพบุรี พิมพ์ของพระถ้าดูเพียงผิวเผิน คล้ายกับพระหูยานลพบุรีมาก แต่ความจริงมีข้อแตกต่างกันอยู่หลายจุด เช่น พระพักตร์ของพระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ จะไม่เคร่งขรึมเท่ากับพระหูยานลพบุรี และที่พระเกศของพระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ ปลายพระเกศจะเป็นแบบผมเวียน แต่พระหูยานของลพบุรีจะเป็นแบบเกศคล้ายบัวตูม
ส่วนด้านหลังพระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ จะมีทั้งแบบหลังผ้าและแบบหลังตัน
เนื้อพระหูยาน กรุวัดราชบูรณะจะเป็นเนื้อชินเงิน ผิวปรอทขาวทั้งองค์ พระส่วนใหญ่จะมีสภาพสมบูรณ์ ผิวปรอทจับขาวทั้งองค์ แต่ที่ผิวปรอทหลุดไปก็มีบ้าง แต่น้อย
พระหูยานที่พบที่กรุวัดราชบูรณะ ยังพบบ้างที่กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ แต่ก็พบน้อยมาก ส่วนใหญ่ผิวออกคล้ำกว่าของกรุวัดราชบูรณะ
พระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ มีขนาดฐานกว้างประมาณ 3 เซนติเมตร สูงประมาณ 5 เซนติเมตร
โดดเด่นด้านคงกระพันชาตรีและแคล้วคลาด มีผู้ที่มีประสบการณ์ต่างๆ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าพระหูยานจากลพบุรี
ปัจจุบัน พระหูยาน กรุวัดราชบูรณะ หาพบได้ยากแล้ว
