พระลีลาเมืองสรรค์ พิมพ์คางเครา-พิมพ์นั่ง ยอดพระเครื่องชัยนาท
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
จังหวัดชัยนาท เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีโบราณสถาน และมีกรุพระมาก
กรุพระที่มีชื่อเสียงมากส่วนใหญ่นั้นจะพบในเขตอำเภอสรรคบุรี ซึ่งเป็นอำเภอเดียวที่มีวัดเก่าแก่มากที่สุดของจังหวัด เข้าใจว่าเมืองเก่านั้นอาจจะตั้งอยู่ที่ฝั่งเมืองสรรค์ก็เป็นได้
พระกรุเมืองสรรค์นั้นมีมากมายและที่มีชื่อเสียงมาก คือ พระสรรค์ยืน พระสรรค์นั่ง พระปิดตาเนื้อแร่พลวงของกรุวัดท้ายย่าน อันมีชื่อเสียงโด่งดัง
หากจะกล่าวถึงพระกรุเนื้อดินเผาเมืองสรรค์ ก็ต้องนึกถึงพระสรรค์นั่ง และพระสรรค์ยืน ซึ่งพระสรรค์นั่ง ที่โด่งดังและเป็นที่หวงแหนกันมาก ต้องพิมพ์พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ยก เพราะมีประสบการณ์ทางด้านอยู่ยงคงกระพันชาตรี
นอกจากนี้ พระสรรค์ยืนหรือพระลีลาเมืองสรรค์ มีประสบการณ์ทางด้านนี้ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน
และที่หวงแหนกันมาก สำหรับพระลีลาเมืองสรรค์นั้น ต้องยกให้ ‘พิมพ์คางเครา’ ซึ่งพบน้อย เคยโด่งดังมากในอดีต ปัจจุบันแทบไม่ค่อยได้เห็น
พระลีลาเมืองสรรค์ พิมพ์คางเครา ในสมัยก่อนจะเรียกกันสั้นๆ ว่าพระสรรค์คางเครา ก็จะเข้าใจกันว่าหมายถึงพระลีลาเมืองสรรค์พิมพ์คางเครา ซึ่งหายากมาตั้งแต่อดีต เนื่องจากพระมีน้อยหายากมาตั้งแต่ตอนที่พระแตกกรุแล้ว นอกจากนี้ก็ยังมีประสบการณ์ทางด้านอยู่ยงคงกระพันและแคล้วคลาดมาก ใครมีก็หวงแหนกันมาก
สำหรับพระลีลาเมืองสรรค์ มีที่พบทั้งเนื้อชินเงินและเนื้อดินเผา พิมพ์ที่พบก็มีทั้งพิมพ์ลีลา พิมพ์ลีลาข้างเม็ด และพิมพ์ลีลาคางเครา กรุพระที่พบก็มีอยู่หลายกรุ เช่น กรุวัดมหาธาตุ กรุวัดท้ายย่าน กรุวัดส่องคบ เป็นต้น
ส่วนพระเนื้อดินเผานั้นของกรุวัดท้ายย่านจะมีภาษีกว่า เนื่องจากพระที่พบในกรุนี้จะมีเนื้อดินที่ละเอียดหนึกนุ่มกว่าทุกกรุ จึงเป็นที่นิยมกันมากกว่าครับ
พระลีลาเมืองสรรค์พิมพ์คางเครา ที่เรียกชื่อกันแบบนี้ก็เนื่องมาจากพระพิมพ์นี้ พระหัตถ์ของพระจะยื่นยาวมาจรดกับคางของพระ จึงทำให้มองดูคล้ายกับมีเครายาวลงมา
ซึ่งก็อาจจะเป็นการแกะแม่พิมพ์พระของช่างพลาดไป หรือแม่พิมพ์แตกเป็นตำหนิก็เป็นได้ แต่ก็ทำให้จำนวนของพระมีน้อยกว่าพิมพ์อื่นๆ และพระพิมพ์นี้ก็เป็นพิมพ์ที่มีประสบการณ์มากจึงเป็นที่นิยม
พระสรรค์นั่ง และพระลีลาเมืองสรรค์นั้น เท่าที่ดูจากศิลปะแล้ว สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างในสมัยอยุธยายุคต้นๆ ศิลปะอาจจะไม่ค่อยงดงามนัก แต่ก็ยอดเยี่ยมทางด้านพุทธคุณ ซึ่งก็เป็นที่ยอมรับมาตั้งแต่ในอดีต ในปัจจุบันทั้งพระสรรค์นั่งและพระลีลาเมืองสรรค์แท้ๆ หายากแล้ว ยิ่งเป็นพิมพ์ที่นิยมหน่อยก็ยิ่งหายากมากยิ่งขึ้น และมีราคาสูงเช่นพระสรรค์นั่งไหล่ยก และพระลีลาเมืองสรรค์ยิ่งเป็นพิมพ์คางเครา ยิ่งมีราคาสูงขึ้นไปอีก
ของปลอมมีกันมานานแล้ว เวลาจะเช่าหาก็ต้องพิจารณาให้ดีๆ
กล่าวสำหรับพระกรุเมืองสรรค์ที่มีชื่อเสียงเรื่องอยู่ยงคงกระพัน ย่อมหนีไม่พ้น “พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ยก”
พระสรรค์นั่งพิมพ์ไหล่ยก ที่มีชื่อเสียงโด่งดังและนิยมมากคือของกรุวัดท้ายย่าน พระสรรค์นั่งที่ถูกค้นพบของกรุวัดท้ายย่านมีอยู่ด้วยกันหลายพิมพ์ เช่น พิมพ์ไหล่ยก พิมพ์ไหล่ตรง มีทั้งเนื้อดินเผา และเนื้อชินเงิน แต่ที่มีชื่อเสียงและรู้จักกันมากในสมัยก่อนก็คือ พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ยก เนื่องจากมีประสบการณ์มากในด้านอยู่คง
พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ยก เป็นพระขนาดค่อนข้างเล็ก พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ตรง จะมีขนาดเขื่องกว่า ความลึกของพิมพ์ พระสรรค์นั่งพิมพ์ไหล่ตรงจะมีความลึกของพิมพ์มากกว่า พระสรรค์นั่งพิมพ์ไหล่ยกจะเป็นแบบพิมพ์ตื้น จะว่าไปพระสรรค์พิมพ์ไหล่ตรงจะมีความสวยงามทางพิมพ์ทรงมากกว่าพิมพ์ไหล่ยก แต่ความนิยมกลับเป็นพระสรรค์นั่งพิมพ์ไหล่ยก เพราะผู้ที่ใช้มีประสบการณ์มากกว่า ความนิยมจะให้ความนิยมพระเนื้อดินเผามากกว่าพระเนื้อชิน
พระสรรค์นั่งพิมพ์ไหล่ยก หากมองดูองค์พระจะเห็นว่าหัวไหล่ซ้ายขององค์พระจะไม่ติดกับบ่าขององค์พระ ดูเหมือนกับว่าจะยกขึ้นเหมือนกำลังยักไหล่ขึ้น
ด้วยเหตุนี้คนโบราณเมื่อเห็นพระองค์ดังกล่าว จึงเรียกขานกันเป็นพิมพ์ไหล่ยก
พระสรรค์กรุวัดท้ายย่านเนื้อดินเผา จะเป็นพระแบบเนื้อดินค่อนข้างละเอียด เมื่อใช้ถูกสัมผัสจะเป็นมันหนึกนุ่ม พระสรรค์นั่งไหล่ยกกรุวัดท้ายย่านก็เช่นกัน ถ้าไปพบพระที่ถูกใช้สัมผัสมา จะเห็นเนื้อเป็นมันหนึกนุ่ม บางองค์เป็นพระที่ใช้ผ่านการอมในปาก เนื่องจากการเลี่ยมใช้ในสมัยก่อนยังไม่ค่อยมี บางคนจึงนิยมอมพระไว้ในปากเวลาจะไปไหนมาไหนหรือเวลามีภัย บางองค์จะเห็นคราบน้ำหมากจับอยู่ในส่วนลึกของพระ ทำให้เห็นร่องการใช้ในสมัยก่อน และเป็นเสน่ห์ความงามอีกแบบหนึ่ง
พระสรรค์นั่ง พิมพ์ไหล่ยก ที่เป็นพิมพ์นิยมจะเป็นของกรุวัดท้ายย่าน สังเกตที่พระเกศตรงกลางจะเห็นเส้นพิมพ์แตก คาดตัดกับพระเกศเป็นทิวบาง และพระพิมพ์นี้เป็นพิมพ์ที่มีชื่อเสียงมากในอดีต คนชัยนาทในสมัยก่อนหวงแหนกันมาก
กล่าวกันว่า เรื่องอยู่ยงคงกระพันนั้นเชื่อขนมกินได้
