รัฐบาลอนุทิน เปิดทุกเก๊ะ กวาดเงินช่วยน้ำท่วมใต้ หอมกลิ่น ‘พ.ร.ก.กู้เงิน’

บทความพิเศษ | ศัลยา ประชาชาติ

รัฐบาลอนุทิน เปิดทุกเก๊ะ

กวาดเงินช่วยน้ำท่วมใต้

หอมกลิ่น ‘พ.ร.ก.กู้เงิน’

เหตุการณ์มหาอุทกภัยที่หาดใหญ่ จ.สงขลา กัดกร่อนความนิยมของรัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล แบบไม่ทันตั้งตัว ทั้งที่เข้าปฏิบัติหน้าที่เป็นนายกรัฐมนตรีได้ไม่ถึง 3 เดือน

การสำรวจกระแสความนิยมพื้นที่ภาคใต้ ของ “นิด้าโพล” ช่วง 18-24 พฤศจิกายนที่ผ่านมา พบว่า “อนุทิน” ได้เป็นอันดับสาม ได้ 15% รองจาก อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ที่ได้กระแสนิยมอันดับ 2 ที่ได้ 25% ส่วนอันดับ 1 ยังหาคนที่เหมาะสมไม่ได้ 32%

“อนุทิน” ให้สัมภาษณ์นักข่าว กล่าวก่อนยกมือท่วมหัวว่า “โพลออกมาผม 15% ท่านอภิสิทธิ์ มา 25% ผมมาจาก 0.2% ได้ 15% ผมก็สาธุ

คะแนนพรรคภูมิใจไทยที่ตกมาเหลือ 11% ก่อนหน้านี้เราเคยอยู่ 0.21% ก็ขอบคุณมากแล้ว ได้แค่นี้ก็ดีใจตายแล้ว”

รัฐบาลอนุทินอยู่ในสภาพสะบักสะบอมทางการเมือง หลังถูกวิจารณ์เรื่องการบริหารจัดการน้ำท่วมที่หนักสุดในรอบ 300 ปี ผิดพลาด

แต่สิ่งที่จะมากู้ชื่อ อนุทิน-พรรคภูมิใจไทย ให้พ้นจากสภาพนี้ได้ คือช็อตที่เรียกว่า “ฟื้นฟู-เยียวยา”

รัฐบาลจึงต้องรวบรวมทุกกระบวนท่า เพื่อให้ชาวสงขลาฟื้นตัวกลับมาจากความเสียหายหนักถึง 5 แสนล้านบาท มีผู้ได้รับผลกระทบกว่า 2.9 ล้านคน

ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม ที่ผ่านมา โดยมี “อนุทิน” นั่งหัวโต๊ะ คลอดมาตรการเยียวยา 3 มาตรการหลัก มาตรการลดหนี้ มาตรการเติมเงินในกระเป๋า และมาตรการลดภาระค่าใช้จ่าย

1. มาตรการลดภาระหนี้ และปล่อยสินเชื่อ โดยจะพักเงินต้นและดอกเบี้ย 0% นาน 12 เดือน วงเงินไม่เกิน 1 ล้านบาทต่อราย ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จะผ่อนเกณฑ์ไม่ให้เป็นหนี้เสีย หรือ NPL

สินเชื่อเยียวยา ให้ผู้ประสบภัยกู้เพิ่มภายใต้วงเงินกู้เดิมรายละไม่เกิน 1 แสนบาท ดอกเบี้ย 0% นาน 12 เดือน อนุมัติวงเงินโดยเร็ว

สินเชื่อฟื้นฟู ดอกเบี้ยต่ำ 0% นาน 12 เดือน ไม่เกิน 1 ล้านบาท โดย ธปท. และสมาคมธนาคารไทย จะไปออกแบบมาตรการต่างๆ

ขณะที่มาตรการช่วยเหลือ SME จะมีสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ หรือซอฟต์โลน โดยมีบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม หรือ บสย. มาค้ำประกันให้ โดยนำต้นแบบสินเชื่อจาก 3 จังหวัดชายแดนใต้มาปรับใช้

2. มาตรการเพิ่มเงินในกระเป๋า ส่วนหนึ่งเป็นเงินเยียวยา 9,000 บาท โดย ครม.ได้อนุมัติงบประมาณ 2569 ในส่วนของงบฯ กลาง ที่จะเบิกให้กับประชาชนครัวเรือนละ 9,000 บาท ขณะที่กระทรวงการคลังได้ขยายเงินทดรองเพื่อให้เอามาใช้จ่ายจังหวัดละ 100 ล้านบาท และจะมีการผ่อนเกณฑ์ในการเบิกจ่ายในระเบียบต่างๆ ให้สามารถใช้ในกรณีฉุกเฉินเพื่อมาช่วยประชาชนที่ต้องการความช่วยเหลือ

3. มาตรการลดภาระค่าใช้จ่าย จะมีการขยายการจ่ายค่าภาษีและค่าธรรมเนียมทั้งหมด พร้อมลดภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ประสบภัยตามความต้องการของผู้ประกอบการ

ท่ามกลางข้อจำกัดทางการเงิน-การคลัง ที่ต้องใช้เม็ดเงินมหาศาลเข้าฟื้นฟูซากปรักหักพัง และชุบชีวิตประชาชน จึงมีแนวคิดที่ถูกโยนออกมาว่า รัฐบาลอาจออกพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) ให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินมาดำเนินการเยียวยา ซึ่งเป็นอีกออปชั่นหนึ่ง

แหล่งข่าวจากทำเนียบรัฐบาลเปิดเผยว่า การระดมใช้งบประมาณจากทุกภาคส่วนของรัฐบาล เพื่อใช้จ่ายในการฟื้นฟูหลังสถานการณ์น้ำท่วมในภาคใต้หลายจังหวัด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ที่มีความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงสุด และรัฐบาลได้ประกาศใช้พระราชกำหนดการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉิน (พ.ร.ก.ฉุกเฉิน) ใน จ.สงขลา ดังนั้น การใช้จ่ายงบประมาณในพื้นที่ดังกล่าว จะอาศัยอำนาจพิเศษเพิ่มเติมในหลายรายการ

ในเฟสแรกของการฟื้นฟูจะมีการใช้งบฯ กลาง รายการฉุกเฉินเร่งด่วน และขยายวงเงินทดรองจ่าย ในจังหวัดที่มีการประกาศภัยพิบัติ จาก 100 ล้านบาทเพิ่มเติมได้

“ส่วนที่มีการคาดหมายกันว่ารัฐบาลจะกู้เงิน ผ่านพระราชกำหนด (พ.ร.ก.กู้เงิน) แหล่งข่าวระบุว่า ขณะนี้รายการใช้เงินเพื่อการฟื้นฟูสามารถดำเนินการไปได้หลายช่องทาง และมีรายการใช้งบประมาณในหลายๆ ส่วน ยังไม่ถึงขั้นต้องออก พ.ร.ก.กู้เงิน”

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลอนุทินพยายามที่จะเลี่ยงการเพิ่มภาระทางการคลังในช่วงเวลานี้ จึงใช้เงินจาก 2 ส่วน ในการเยียวยาผู้ประสบภัย

ส่วนแรกมาจากมาตรการโดยใช้เงินของธนาคารเฉพาะกิจของรัฐ ซึ่งแหล่งเงินทุนที่ใช้จากมาตรการพักหนี้และสินเชื่อข้างต้นจะใช้เงินของสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐ โดยจะตั้งเป็นบัญชี PSA (Public Service Account) เพื่อให้ความเป็นธรรม หากเกิดความเสียหายขึ้น ภาครัฐจะเข้ามาดูแล แต่จะไม่ของบประมาณชดเชยจากรัฐบาล

ทั้งนี้ “PSA” ที่ใช้ในการดำเนินมาตรการช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมภาคใต้ ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐ ไม่ใช่งบประมาณ หรือเงินชดเชยของรัฐ แต่เป็นหลักเกณฑ์การประเมินผลที่ใช้เพื่อให้ธนาคารของรัฐสามารถช่วยเหลือประชาชนได้อย่างเต็มที่ โดยไม่ถูกลดผลการดำเนินงาน (KPI)

เมื่อธนาคารออกมาตรการช่วยเหลือ เช่น พักชำระหนี้ คิดดอกเบี้ย 0% หรือปล่อยสินเชื่อฟื้นฟู ย่อมทำให้กำไรลดลง ซึ่งกำไรเป็นตัวสะท้อนศักยภาพขององค์กร และนำไปใช้ประเมินผลผู้บริหารในแต่ละปี

ดังนั้น กระทรวงการคลังจึงกำหนด PSA เพื่อเว้นไม่ให้นำผลกระทบจากมาตรการช่วยเหลือมารวมประเมินใน KPI เปรียบเสมือนการรับรองว่า กำไรที่ลดลงเพราะช่วยประชาชน จะไม่ถูกนำไปลดผลดำเนินการ

อีกส่วนหนึ่งมาจากการลดการปรับลดอัตราเงินนำส่งเข้ากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน (Financial Institutions Development Fund : FIDF)

ทั้งนี้ สำหรับธนาคารพาณิชย์ (ธพ.) และผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่สถาบันการเงิน (Nonbank) มีการขอให้ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) พิจารณาแนวทางที่เหมาะสมและสอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ลูกหนี้ของธนาคารพาณิชย์ และ Nonbank ที่ประสบอุทกภัยได้รับความช่วยเหลือที่สอดคล้องกับแนวทางการให้ความช่วยเหลือของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

“โดย ธปท.อาจหารือกับกระทรวงการคลัง (สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ) เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของการปรับลดอัตราเงินนำส่งเข้ากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน”

“เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ” รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง ยืนยันว่า มาตรการที่เราช่วยประชาชนที่ประสบอุทกภัย จะสังเกตได้ว่ารัฐบาลไม่ได้ใช้งบฯ กลางเยอะ เราใช้งบฯ ของธนาคาร PSA และ FIDF ซึ่งอยู่นอกงบประมาณ เราไม่ได้ไปแตะเรื่องวินัยการเงินการคลัง ไม่ได้ก่อภาระหนี้เพิ่ม งบฯ กลางก็อยู่ในงบฯ กลาง

“ส่วนผลกระทบต่อเศรษฐกิจในภาพรวมนั้น สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ประเมินความเสียหายอยู่ที่ 0.1% ของจีดีพี เพราะผลกระทบภาคใต้ เทียบกับจีดีพี 20 ล้านล้านบาทไม่ได้ใหญ่มาก แต่กระทบชีวิตของประชาชน ดังนั้น สิ่งที่ ครม.อนุมัติ เราต้องการฟื้นฟูชุบชีวิตให้กลับสู่สภาวะปกติให้เร็วที่สุด”

รัฐบาลอนุทินเหลือเวลาตามเส้นตายทางการเมือง MOA ที่ทำไว้กับพรรคประชาชน ว่าจะยุบสภา 31 มกราคม 2569

แต่เวลานี้รัฐบาลกำลังตะเกียกตะกายขึ้นจากวิกฤตบริหารจัดการน้ำท่วม ที่จะฟื้นคะแนนความนิยมกลับมา

ตัวเลือกสุดท้ายที่จะมาใช้เป็นเครื่องมือเยียวยา คือการออก พ.ร.ก.กู้เงิน