Iliad : ประโยชน์ทับซ้อน ของเทพกับสงครามตัวแทน
การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
มหากาพย์อีเลียดของโฮเมอร์เล่าเรื่องราวเพียง 50 วันของปีที่ 9 หรืออาจจะเป็นตอนต้นของปีที่ 10 ของสงครามกรุงทรอยที่เรารู้จักกันดี โดยเริ่มต้นตั้งแต่เทพอพอลโลแผลงศรก่อโรคระบาดให้กองทัพกรีซล้มตายมากมาย แล้วร่ายยาวการสู้รบไปจนถึงการตายของเฮ็กเตอร์แห่งทรอยเท่านั้นเอง
เหตุการณ์ทั้งหลายตอนต้นเรื่องที่เราเคยได้ยิน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องปารีสตัดสินความงามของสามเทพี ปารีสลักตัวเฮเลนแห่งทรอย อะกาเมมนอนประนังทัพ โอดิสซิอุสแกล้งบ้าเพื่อหลบเลี่ยงไม่ไปรบด้วย อะกาเมมนอนสังเวยชีวิตธิดาของตนเองเพื่อให้ลมสงบเคลื่อนกองเรือพันลำนั้นได้ ไปจนถึงเรื่องราวตอนต้นของอะคิลลิส เหล่านี้มิได้อยู่ในเรื่องอีเลียด
เหตุการณ์ทั้งหลายตอนท้ายเรื่องที่เราเคยได้ยิน ไม่ว่าจะเป็นการตายของอะคิลลิส หรือเรื่องม้าไม้เมืองทรอยก็ไม่อยู่ในเรื่องอีเลียด
หนัง Troy ของวูล์ฟแกง ปีเตอร์เสน เมื่อปี 2004 ที่แบรด พิตต์ รับบทอะคิลลิสมีรายละเอียดมากมายที่ไม่ตรงกับที่ได้อ่านในอีเลียด ไม่ทราบเหมือนกันว่าหนัง The Odyssey ของคริสโตเฟอร์ โนลัน ที่จะได้ดูกันปีหน้า 2026 จะตรงกับมหากาพย์โอดิสซีที่โฮเมอร์เขียนไว้มากน้อยเพียงใด
การ์ตูนที่รักตอนที่แล้วเล่าเรื่องโอดิสซีจากกราฟิกโนเวลเล่มหนา สี่สีสวยสดของ Gareth Hinds ครั้งนี้จะเล่าเรื่องอีเลียดจากกราฟิกโนเวลของนักเขียนคนเดียวกันให้ฟัง เหตุที่เลือกเล่มนี้เพราะเนื้อเรื่องตรงตามที่โฮเมอร์รจนา อีเลียดเขียนอะไรเขาวาดตามนั้น
ไฮนด์สเขียนไว้ในเชิงอรรถว่าอีเลียด (Iliad) หมายถึงบทเพลงของอิลิอุม (Ilium) เมืองทรอยเป็นที่รู้จักกันในอีกหลายชื่อ ได้แก่ Ilium, Ilion, Ilios เพื่อเป็นเกียรติแก่ปฐมกษัตริย์อีลอส (Ilos) บ้างเขียนว่าอีลัส (Ilus) ทรอยอยู่ทางทิศตะวันออกของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
หนังสือเริ่มต้นด้วยเทพอพอลโลแพร่โรคระบาดให้กองทัพกรีซดังว่า หน้าถัดมาเป็นฉากการประชุมเหล่าทัพ
อะคิลลิสถือคทาจึงเป็นผู้พูดคนแรก “กรีซจำเป็นต้องทำให้อพอลโลหายโกรธหรือไม่ก็ยกทัพกลับ”
โหรคัลคัสลุกขึ้นแล้วว่าเขารู้สาเหตุแต่ถ้าเขาพูดอะคิลลิสต้องป้องกันภัยให้เขาด้วย
อะคิลลิสจึงว่า “ข้าให้สัญญาแม้ว่าท่านจะหมายถึงอะกาเมมนอนก็ตาม” ว่าแล้วยื่นคทาให้โหรคัลคัส
คัลคัสจึงว่าเราต้องส่งคืนไครเซอิส (Chryseis) บุตรีนักบวชแห่งวิหารอพอลโลที่อะกาเมมนอนลักพาตัวมา
อะกาเมมนอนโกรธนักเขามีคทาส่วนตัวในสถานะผู้นำทัพอยู่แล้วจึงพูดได้เลย “แต่ต้องเอาสตรีคนหนึ่งมาแลก”
อะคิลลิสยกคทาขึ้นแล้วประกาศกร้าว “แม้ต่อไปเฮ็กเตอร์สังหารทหารกรีซล้มตายข้าก็จะไม่ขอยุ่งเกี่ยวอีก” จากนั้นจึงทิ้งคทาลงพื้นแล้วออกไป
เมื่อทัพกรีซส่งไครเซอิสคืนไป ทหารสองคนมายืนเก้ๆ กังๆ หน้ากระโจมของอะคิลลิส อะคิลลิสจึงว่า “ไม่ใช่ความผิดของพวกเจ้า เข้ามาเอานางไบรเซอิส” ไปเถิด ครั้งโจมตีเมืองเล็กเมืองน้อยรอบกรุงทรอยอะคิลลิสได้นางไบรเซอิส (Briseis) มาอยู่ด้วยและรู้สึกชอบพอ (จะว่าไปไบรเซอิสเป็นธิดาของกษัตริย์ไบรเซอุสพันธมิตรของทรอย อะคิลลิสฆ่าสามีและพี่ชายของหล่อนแล้วยึดเอามา) อะคิลลิสหยุดรบตั้งแต่ตอนนี้
นางเธทิสมารดาของอะคิลลิสโกรธมากจึงขึ้นไปพบเทพเซอุสบนสวรรค์ขอให้มอบชัยชนะแก่พวกทรอย เซอุสจึงส่งเทพความฝันลงไปกระซิบให้อะกาเมมนอนโจมตีกรุงทรอยทันทีโดยไม่ต้องมีอะคิลลิสซึ่งเชื่อได้ว่าน่าจะต้องแพ้ยับเยินแน่นอน
ถึงเวลานี้เทพเจ้าแบ่งฝ่ายแล้ว เพราะครั้งหนึ่งปารีสเคยตัดสินว่าเทพีอะโฟรไดต์สวยที่สุด เทพีเฮรากับเทพีอะธีนาจึงอยู่ฝั่งกรีซ อะโฟรไดต์ย่อมเข้าข้างทรอย แอเรสเทพสงครามเข้าข้างอะโฟรไดต์เสมอ โพไซดอนเทพแห่งทะเลย่อมเข้าข้างชาวกรีซนักเดินเรือ ส่วนเทพอพอลโลอยู่ข้างทรอยอยู่ก่อนแล้ว
อีเลียดไม่เพียงเล่าเรื่องสงครามระหว่างมนุษย์แต่เล่าเรื่องการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายของเทพเจ้าควบคู่กันไปทุกเหตุการณ์จนอดสงสัยมิได้ว่านี่เป็นสงครามของใครกันแน่ โดยเริ่มจากเทพเซอุสลงมาเลย หนังสือภาพเรื่องนี้จะมีภาพเทพและเทพีต่างๆ ที่เข้าข้างกรีซหรือทรอยออกนอกหน้า เรียกว่าปรากฏตัวช่วยเหลือกันอยู่ตลอดเวลา
สงครามของมนุษย์จึงเป็นสงครามตัวแทน
ยกตัวอย่างฉากการต่อสู้ระหว่างปารีสกับเมเนเลอัสซึ่งเป็นสามีของเฮเลนและเป็นน้องชายของอะกาเมมนอน เพื่อตัดสินแพ้ชนะกันด้วยนักรบไม่ต้องสิ้นเปลืองชีวิตไพร่พลทหาร หนังที่เคยดูเป็นเพียงการฟาดฟันระหว่างชายชู้กับสามี แต่ที่แท้แล้วเทพีอะโฟรไดต์หักดาบของเมเนเลอัสทันทีที่ปารีสเซถลาล้มลง กราฟิกโนเวลใช้เนื้อที่มากถึงหกหน้าในการวาดภาพการต่อสู้ครั้งนี้ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงอะโฟรไดต์พาปารีสล่องหนหายไป แต่ละกรอบแสดงแต่ละกิริยาของนักรบทั้งสองตามที่บรรยายในอีเลียดทุกตัวอักษรกันเลยทีเดียว ใครฟาดถูกเกราะ ใครฟันถูกโล่ ไม่ละทิ้งเลยสักกิริยาเดียว
เรื่องราวของไครเซอิสและไบรเซอิส กับการต่อสู้ระหว่างปารีสกับเมเนเลอัสตามที่เขียนในอีเลียดเมื่อปรากฏในหนังปี 2004 กลายเป็นคนละเรื่องไป
เมื่อเมเนเลอัสมีชัยต่อปารีส ทรอยสมควรยอมแพ้ตามสัญญาแต่เทพีอะธีนาเหาะลงมาสมรภูมิบันดาลใจให้ทหารทรอยยิงธนูใส่เมเนเลอัสบาดเจ็บ พวกกรีซโกรธแค้นนักเคลื่อนทัพเข้าโจมตี เลือดก็นองแผ่นดินเวลานั้น
ระหว่างสู้รบแม่ทัพกรีซไดโอเมเดสกำลังจะสังหารเอเนอัสแม่ทัพฝ่ายทรอย เทพีอะโฟรไดต์ (อีกแล้ว) ผู้เป็นมารดาของเอเนอัสจึงปรากฏตัวอุ้มบุตรชายเหาะหนีขึ้นไปกลางอากาศ ไดโอเมเดสซึ่งได้รับพรจากเทพีอะธีนา (อีกแล้ว) ให้มองเห็นเทพได้จึงไม่ยอมเลิกราพุ่งหอกปักมืออะโฟรไดต์เจ็บปวดถึงปล่อยมือบุตรชายร่วงลงไป แต่เทพอพอลโลปรากฏตัวช้อนรับเอเนอัสไปรักษาตัวก่อนที่ไดโอเมเดสจะทันซ้ำเติมถึงตาย
ระหว่างนั้น เทพเซอุสได้แต่นั่งยิ้มบนเขาโอลิมปัส ครั้งปารีสตัดสินความงามสามเทพี เทพสูงสุดเซอุสมีผลประโยชน์ทับซ้อนก่อนแล้ว
