มงคล ‘พระนางพญา’ วัดราชบูรณะ พิษณุโลก หนึ่งในพระเบญจภาคี

โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ

“พิษณุโลก” เป็นเมืองเก่าแก่ตั้งแต่ขอมมีอำนาจ จนไล่มาถึงสมัยอยุธยา ดังนั้น ประติมากรรมของขลังต่างๆ จึงมีหลายสมัยรวมกัน ไม่ว่าขอม สุโขทัย อยุธยา ตลอดจนรัตนโกสินทร์ และวัสดุที่ใช้ในการสร้างพระบูชา และพระเครื่องของเมืองพิษณุโลก ก็มีวัสดุแทบทุกอย่างในการสร้างไม่ว่าทองคำ เงิน ดิน ชิน สำริด

จัดว่าเป็นเมืองพระอีกเมือง พระที่ขึ้นชื่อของเมืองพิษณุโลก และเรียกได้ว่าชื่อเสียงโด่งดังทั่วประเทศก็คือ พระพุทธชินราช ซึ่งประดิษฐานอยู่ที่ “วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ” หรือ “วัดใหญ่” พระหลวงพ่อชินราช เป็นที่เคารพบูชาของประชาชนทั้งประเทศ

นอกจากนี้ พระเครื่องของเมืองพิษณุโลก ก็มีอีกหลายองค์ที่มีชื่อเสียง และความต้องการของผู้ที่นิยมสะสมพระเครื่องเป็นอันมาก เช่น พระนางพญาของวัดราชบูรณะ หรือวัดนางพญา

“พระนางพญาพิษณุโลก กรุวัดนางพญา” เป็นพระที่ถูกจัดอยู่ในชุดพระเบญจภาคี และเป็นพระที่มีความนิยมมาก ปัจจุบันก็หาพระแท้ๆ ยากมากเช่นกัน และพระปลอมก็มีมานานแล้ว มีทั้งที่ฝีมือบ้านๆ ห่างจากพระแท้ และพระปลอมที่มีฝีมือการทำปลอมได้ดีใกล้เคียงกับพระแท้ก็มี แต่ก็ยังมีอยู่หลายข้อที่ยังไม่สามารถทำให้เหมือนได้

เป็นพระที่มีความนิยมมานานมาก และก่อนที่จะมีการจัดชุดเบญจภาคีด้วย เพียงแต่ภายหลังได้มีการจัดชุดพระเครื่องที่จะนำมาห้อยคอ โดยการนำพระเครื่องยอดนิยมหลายๆ องค์มาจัดชุดห้อยคอ และพระนางพญาก็ได้ถูกจัดเข้าอยู่ในพระชุดเบญจภาคีในลำดับต้นๆ และก็ยิ่งได้รับความนิยมมากขึ้นเป็นอย่างมาก

ความนิยมพระนางพญาเริ่มได้รับความนิยมตั้งแต่ตอนที่เพิ่งแตกกรุออกมาในปี พ.ศ.2444 เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินประพาสเมืองพิษณุโลก และในครั้งนั้นทางจังหวัดได้เตรียมการรับเสด็จ โดยจัดการสร้างปะรำพิธีรับเสด็จที่บริเวณวัดนางพญา มีงานขุดหลุมสร้างปะรำพิธี ก็ได้พบพระนางพญาโดยบังเอิญ และพบพระเป็นจำนวนมาก จึงเก็บรักษาพระไว้

ครั้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินมาถึงวัดพระศรีรัตนมหาธาตุเพื่อทรงสักการะพระพุทธชินราช ทางจังหวัดจึงได้นำพระนางพญาขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง และพระพุทธเจ้าหลวงพระราชทานพระบางส่วนให้แก่ข้าราชบริพารที่ตามเสด็จถ้วนหน้า

ต่อมาได้มีการค้นคว้าประวัติวัดนางพญาก็ทราบว่าเป็นวัดที่สมเด็จพระวิสุทธิกษัตริย์ เป็นผู้สร้างวัดนี้ไว้ จึงสันนิษฐานได้ว่าพระนางพญาเป็นพระที่สมเด็จพระวิสุทธิกษัตริย์ได้ทรงสร้างบรรจุไว้ด้วย

โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ห้อยบูชาพระนางพญายังมีประสบการณ์ต่างๆ มากมาย ทั้งด้านอยู่ยงคงกระพัน แคล้วคลาด เมตตามหานิยม และโชคลาภ จึงได้รับความนิยมมาก และหายากขึ้นตามลำดับ

ยิ่งในปัจจุบันนั้นค่าความนิยมและสนนราคาก็ยิ่งสูงมาก และหาพระแท้ๆ ยาก

พระนางพญากรุวัดนางพญา ที่พบเป็นเนื้อดินเผา และพบมีพิมพ์พระอยู่หลายพิมพ์ เช่น พระนางพญาพิมพ์เข่าโค้ง พระนางพญาพิมพ์เข่าตรง เฉพาะพิมพ์นี้มีอยู่ 2 แม่พิมพ์ คือ พิมพ์เข่าตรงธรรมดา และพิมพ์เข่าตรงมือตกเข่า พระนางพญาพิมพ์อกนูนใหญ่

พระทั้ง 3 พิมพ์ ถือเป็นพระพิมพ์ใหญ่เนื่องจากมีขนาดขององค์พระใหญ่กว่าอีก 3 พิมพ์ที่เหลือ คือ พระนางพญาพิมพ์สังฆาฏิ ถือเป็นพระพิมพ์กลาง คือ มีขนาดย่อมกว่าพระพิมพ์ใหญ่ และเขื่องกว่าพระอีก 2 พิมพ์ คือ พระนางพญาพิมพ์เทวดาหรือที่ในสมัยก่อนเรียกว่า นางพญาพิมพ์อกแฟบ และพระนางพญาพิมพ์อกนูนเล็ก

ทั้งสองพิมพ์นี้ถือเป็นพระพิมพ์เล็ก พระนางพญาทุกพิมพ์ของกรุวัดนางพญาล้วนนิยมทุกพิมพ์ และหายากทุกพิมพ์ พระปลอมเลียนแบบมีมานานแล้ว แต่พระปลอมในสมัยก่อนนั้น จะทำพิมพ์พระยังไม่ดีนัก ถ้าเราจำพิมพ์ได้ก็สังเกตได้ไม่ยากนัก พอแยกได้ด้วยตาเปล่า แต่พระปลอมในปัจจุบันนั้นทำพิมพ์ได้ดีขึ้นมาก เวลาจะเช่าหา ต้องระวังพิจารณาให้ดี

เท่าที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน พระนางพญาพิมพ์สังฆาฏิ พระนางพญาพิมพ์เทวดา และพระนางพญาพิมพ์อกนูนเล็ก มักมีปัญหาอยู่บ่อยๆ โดยผู้ทำปลอมมักจะทำเป็นพระสึก คล้ายเป็นพระที่ผ่านการใช้งาน รายละเอียดแม่พิมพ์จึงเลือนๆ สึกหายไปบ้าง แต่ถ้าสังเกตให้ดีจำรายละเอียดแม่พิมพ์ให้ได้ จะพอจับพิรุธได้อยู่ เพราะจะผิดเค้าโครงจากของแท้อยู่ดี ยิ่งด้านหลังพระนางพญานั้น จะมีร่องรอยของธรรมชาติการผลิตให้เห็นอยู่

คนที่ทำปลอมบางคนก็นึกว่าเป็นแค่ลายนิ้วมือที่กดแม่พิมพ์ ซึ่งข้อนี้เป็นเพียงร่องรอยทั่วไป บางฝีมือทำดีขึ้นและรู้ว่ามีอะไรอยู่อีกก็พยายามทำ แต่ก็ทำได้ไม่เหมือนนัก ยิ่งพยายามเน้นก็ยิ่งพิรุธมากขึ้น

ผู้หลักผู้ใหญ่ในสมัยก่อน จะสอนคนที่เขาจะถ่ายทอดวิชาให้ เมื่อสอนให้จดจำรายละเอียดของแม่พิมพ์แล้ว จะบอกให้ดูด้านข้างและด้านหลังของพระซึ่งเป็นร่องรอยการผลิตต่างๆ ที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติของการผลิตในสมัยนั้น

จุดหนึ่งคือ ขอบกระด้งจะมีทุกองค์และทุกพิมพ์ ร่องรอยเหล่านี้เกิดขึ้นเองจากการสร้างพระ จึงทำให้มีทุกองค์และทุกพิมพ์

ปัจจุบันพระปลอมมีทำแล้ว แต่ก็ยังมีพิรุธให้จับได้อยู่