Iliad ตอนที่ 2 : เฮ็กเตอร์วิ่งหนีอะคิลลิส
การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์
เมื่อเฮ็กเตอร์พบหน้าอะคิลลิส เขาหวาดกลัวแล้วกลับหลังหันวิ่งหนีอะคิลลิสซึ่งถืออาวุธเทพวิ่งไล่ตามเขารอบกรุงทรอย 3 รอบ
เชื่อว่ามีคนไม่มากที่รู้ความจริงข้อนี้ ขุนศึกที่กล้าหาญ มีฝีมือ และเป็นที่เคารพมากที่สุดของกรุงทรอยจะวิ่งหนีศัตรูเมื่อถึงนาทีเผชิญหน้า
หนังฮอลลีวู้ดสร้างภาพเฮ็กเตอร์เป็นอีกแบบหนึ่งตลอดมา เชื่อว่าเพราะน้อยคนที่จะอ่านอีเลียดจนจบ หนังฝรั่งสร้างภาพเฮ็กเตอร์ให้คนทั้งโลกเชื่อได้ ว่ากันว่าฝรั่งอ่านหนังสือมากกว่าไทย ไม่ทราบเหมือนกันว่าคนบ้านเรามากเท่าไรที่รู้ว่าเฮ็กเตอร์วิ่งหนีอะคิลลิสทันทีที่พบกัน
ทหารหาญกลับหลังหันวิ่งหนีเป็นเรื่องเกิดขึ้นได้
หนังศึกอนงค์ Helen of Troy ปี 1956 โรเบิร์ต ไวส์ กำกับฯ รอสซานา โพเดสตา รับบทเฮเลน เฮเลนเรื่องนี้สวยสง่าน่านิยม ไม่แปลกใจที่ปารีสจะหลงรักหมดหัวใจ
หนังเรื่องนี้เน้นความรักระหว่างเฮเลนกับปารีสมาก มากเสียจนเป็นเลิฟสตอรี่ดีๆ ได้เรื่องหนึ่ง
ปารีสมีภาพลักษณ์พระเอกสมภาคภูมิ เป็นพระเอกมากกว่าเฮ็กเตอร์หรืออะคิลลิสเสียอีก
ส่วนฉากเฮ็กเตอร์ดวลเดี่ยวอะคิลลิสไม่มีอะไรตรงหนังสือเลย เฮ็กเตอร์พุ่งหอกสังหารพาโทรคลัสจากระยะไกล เมื่ออะคิลลิสรู้ข่าวก็ท้าดวลเดี่ยวหน้าเมือง สองชาติทหารสู้กันถึงตายดังที่ได้ดูกัน
หนัง Troy ปี 2004 กำกับฯ โดยวูล์ฟแกง ปีเตอร์เสน แบรด พิตต์ เป็นอะคิลลิส อิริก บานา เป็นเฮ็กเตอร์ ไดแอน ครูเกอร์ เป็นเฮเลนเวอร์ชั่นเซ็กซี่ชวนละเมอเพ้อพกเมื่อปรากฏตัวในทุกฉาก ความตายของพาโทรคลัสเหมือนในหนังสือ กล่าวคือเขาสวมเกราะและหมวกของอะคิลลิสออกรบ เฮ็กเตอร์เข้าใจว่าตนเองฆ่าอะคิลลิสได้แล้ว
เมื่ออะคิลลิสรู้ข่าวการตายของคนรักก็ท้าดวลเดี่ยวกลางเมือง สองชาติทหารสู้ตายดังที่เคยดูกัน
ไม่มีฉากเฮ็กเตอร์กลับหลังหันวิ่งหนีในหนังทั้งสองเวอร์ชั่น
มีคำอธิบายว่าเพราะอะไรเฮ็กเตอร์จึงกลับหลังหันวิ่งหนีตีพิมพ์ในวารสารจิตวิเคราะห์หลายแหล่ง ท่านที่สนใจสามารถค้นหาได้ การ์ตูนที่รักอาสาเล่าให้ฟัง แต่เราควรย้อนความกลับไปเล็กน้อย
ต่อจากการ์ตูนที่รักตอนที่แล้ว เล่าเรื่องอีเลียดจากกราฟิกโนเวลของกาเร็ธ ไฮนด์ส ซึ่งวาดภาพเล่าเรื่องตรงตามบทกวีของโฮเมอร์ ในที่สุดเทพเซอุสก็ถือตาชั่งชั่งน้ำหนักระหว่างกรุงทรอยกับกองทัพกรีซแล้วประกาศให้เหล่าเทพเทพีเลือกข้างได้ตามใจชอบ
หลังจากตรงนี้ไปการรบระหว่างนักรบกรีซกับนักรบทรอยโดยมีเทพเทพีอยู่ข้างหลังคอยเข้าแทรกแซงเสมอ การสู้รบจึงยาวนานถึงสิบปี
ทั้งสองฝ่ายมีมหาอำนาจที่มีพลานุภาพพอฟัดพอเหวี่ยงกันพร้อมช่วยเหลืออยู่ตลอดเวลา สงครามเบ็ดเสร็จระหว่างสองประเทศไม่เคยมีจริง
เมื่อพาโทรคลัสตาย อะคิลลิสถึงกับบ้าคลั่ง นางเธทิสผู้มารดาไปขอเทพเฮฟาตัสสร้างโล่ หมวก และเสื้อเกราะวิเศษให้แก่อะคิลลิส อะคิลลิสเข้าพบอะกาเมมนอน โอดิสซิอุส และเนสเตอร์ที่กำลังระส่ำระสายหลังพ่ายแพ้เทพเจ้าข้างกรุงทรอยติดๆ กันหลายครา กำลังทหารกรีซล้มตายร่อยหรอลง
อะคิลลิสขออภัยที่แยกตัวไปไม่ช่วยรบและบัดนี้พร้อมนำทัพอีกครั้งหนึ่ง
เมื่อนายทัพกรีซขอให้ทหารได้กินข้าวก่อนอะคิลลิสบันดาลโทสะแล้วว่าเขาไม่กินจนกว่าจะได้กินเลือดศัตรู
ประเด็นคือเขาควบคุมสติขออภัยนายทัพกรีซได้เพียงครู่เดียว หลังจากนั้นเขากลับเป็นตัวเอง นั่นคือไม่เคยเห็นใจใคร
บุคลิกภาพแบบบอเดอร์ไลน์และไซโคแพธสวิงรวดเร็วเสมอ
ระยะแรกของสงครามอะคิลลิสนำทัพตีเมืองเล็กเมืองน้อยรอบกรุงทรอยตลอดเวลาหลายปี ฆ่าผู้คนมากมายนับไม่หวาดไม่ไหว ยึดทรัพย์สินและกำลังพลได้มิใช่น้อย
เมื่อผิดใจกับอะกาเมมนอนเขาแยกตัวโดดเดี่ยวไม่ช่วยทัพกรีซปล่อยทหารกรีซตายคาสนามรบทั่วทั้งชายหาดโดยไม่ไยดีหรือมีความเห็นใจแต่อย่างใด เขาทำทุกอย่างตามอำเภอใจโดยไม่สนใจขนบธรรมเนียม จิตใจคนอื่น และไม่คำนึงถึงความเสียหายของคนอื่น
เขาฆ่าล้างตระกูลไบรเซอิสก่อนจะยึดเอานางมาเป็นภรรยา และฆ่าล้างตระกูลแอนโดรเมชาผู้เป็นภรรยาของเฮ็กเตอร์อีกด้วย
เขาขาดความสามารถเข้าใจความเจ็บปวดของผู้อื่น
เมื่อเขาระเบิดโทสะที่พาโทรคลัสตาย มีคำถามว่าเขาโกรธเพราะคนรักตายหรือเพราะพาโทรคลัสแอบเอาเสื้อเกราะเขาไปใช้แล้วถูกฆ่าตายโดยเสียเกียรติ
เมื่อทัพกรีซกินข้าวเสร็จแล้วอะคิลลิสนำทัพบุกกรุงทรอยด้วยลักษณาการที่เรียกได้ว่าบ้าคลั่ง เทพและเทพีฝั่งทรอยพยายามหยุดยั้งเขาไม่เป็นผล แม้แต่แม่น้ำสคาแมนเดอร์ของทรอยก็ลุกขึ้นสู้กับเขา
อะคิลลิสเก่งกาจสามารถสู้ได้แม้กระทั่งแม่น้ำ (ด้วยความช่วยเหลือของนางเธทิสผู้มารดาและเทพเฮฟาตัสผู้สร้างเสื้อเกราะเทพให้แก่เขา)
อะคิลลิสควบรถม้าบดขยี้ทหารทรอยทั้งกองทัพไปตลอดเส้นทาง จนกระทั่งประตูเมืองทรอยต้องเปิดกว้างรับทหารถอยทัพเข้าเมืองอย่างไม่คิดชีวิต
เหลือคนเดียวที่ยืนหน้าประตูเมือง คือเฮ็กเตอร์
เมื่ออะคิลลิสเข้าประชิดเฮ็กเตอร์ ทันใดนั้นเฮ็กเตอร์ตื่นตระหนก (จิตเวชศาสตร์สมัยใหม่เรียกว่า panic attack) ประเด็นคือเมื่อไรที่ผู้ป่วยเกิดแพนิก ระบบประสาทอัตโนมัติจะเข้าควบคุมผู้ป่วยแทนจิตใจ ผู้ป่วยหมดทางช่วยเหลือตนเองอีกต่อไป เฮ็กเตอร์หันหลังกลับวิ่งหนี แต่เขามิได้หนีเข้าประตูเมือง เขาวิ่งวนรอบกำแพงเมืองทรอยสามรอบก่อนจะหันกลับมาสู้ (ก็เป็นเทพเซอุสที่บัญชาให้เทพีอะธีนาซึ่งเป็นพวกกรีซลงไปสั่งให้เขาสู้)
ทำไมเฮ็กเตอร์เกิดแพนิก จิตวิเคราะห์อธิบายว่าสงครามกรุงทรอยครั้งนี้มีเหตุผลในตัว
หนึ่งคือชิงนางเฮเลน สองคือชิงทรัพย์สมบัติ สามคือชิงเส้นทางการค้า
ทหารทุกคนที่มารบมีเหตุผลของส่วนรวมที่จะรบจนตัวตาย ไม่มีทหารที่มารบด้วยความเกลียดชังจริงๆ ทหารส่วนใหญ่จึงมีพฤติกรรมหรือปฏิกิริยาตามแบบฉบับของทหารในลักษณะเหล่าทัพ
แต่กรณีของอะคิลลิสมิใช่
อะคิลลิสกลับมารบครั้งนี้ด้วยความเกลียดเป็นที่ตั้ง
ความเกลียดนั้นส่งพลังรุนแรงจนกระทั่งเฮ็กเตอร์สัมผัสได้ถึงลมแห่งความเกลียดชัง (Wind of Hate) ไม่มีเกียรติยศในสงครามแบบที่เขาเคยรู้จัก อะคิลลิสมาเพื่อฆ่าด้วยเหตุผลส่วนตัว และอะคิลลิสเป็นไซโคแพธ (Psychopath)
แต่เฮ็กเตอร์เป็นทหารอาชีพเขาคุ้นเคยกับการรบที่มีเหตุผล มิใช่การรบที่เกิดขึ้นเพราะความเกลียดชังล้ำลึกอย่างที่อะคิลลิสแสดงออก เขาจึงไม่สู้ (Fabian Horn.The Psychology of Aggression, Achilles’ Wrath and Hector’s Flight in Iliad 22.131-7.)
ทำไมเฮ็กเตอร์วิ่งหนีรอบเมืองแทนที่จะวิ่งเข้าเมือง อธิบายเหตุเพราะโฮเมอร์มีเหตุผลส่วนตัวที่จะสดุดีความสามารถไร้เทียมทานของอะคิลลิส รวมทั้งความรักชาติบ้านเมืองของเฮ็กเตอร์ที่ยินดีตายแทนที่จะชักศึกของคนบ้าคลั่งเข้าบ้าน เขาเป็นทหารอาชีพจนนาทีสุดท้าย
ทหารอาชีพคือทหารที่รู้เหตุผลว่าทำไมเราต้องตาย
