มุมมองปลัดกระทรวงการคลัง ‘ลวรณ แสงสนิท’ อ่านโจทย์เศรษฐกิจปี 2569
บทความพิเศษ | ศัลยา ประชาชาติ
มุมมองปลัดกระทรวงการคลัง
‘ลวรณ แสงสนิท’
อ่านโจทย์เศรษฐกิจปี 2569
ทุกสำนักวิเคราะห์-วิจัยเศรษฐกิจ ฟันธงว่า ปี 2569 เศรษฐกิจไทยจะขยายตัวลดลง โดยส่วนใหญ่คาดว่าจะเติบโตได้ไม่ถึง 2%
แล้วยิ่งรัฐบาลมาตัดสินใจ “ยุบสภา” อีก ยิ่งทำให้กลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจจะทำได้ไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย ต้องรอรัฐบาลใหม่เข้ามาก่อน จึงจะเดินหน้าออกมาตรการต่างๆ ได้อย่างเต็มที่
เรื่องนี้ นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง กล่าวว่า แนวโน้มปี 2569 คงเห็นตรงกันว่า จะเป็นปีที่มีความท้าทาย โดยอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจ (จีดีพี) อาจจะโตต่ำหน่อย ตามที่หลายสำนักประเมิน และจากการยุบสภาทำให้มีข้อจำกัดที่กระบวนการจัดทำงบประมาณปี 2570 จะล่าช้าอย่างน้อยก็ 3 เดือน
ทั้งนี้ ยอมรับว่าไตรมาสแรกจะค่อนข้างน่าเป็นห่วง เพราะเป็นช่วงที่ยุบสภาแล้ว มีรัฐบาลรักษาการ ทำให้หลายเรื่องที่อยากทำแต่ทำไม่ได้ เช่น โครงการ “คนละครึ่งพลัส” ที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ยืนยันชัดเจนแล้วว่าทำไม่ได้
อย่างไรก็ดี การกำหนดการเลือกตั้งในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ก็อาจจะช่วยให้บรรยากาศเศรษฐกิจในไตรมาสดังกล่าวคึกคักขึ้นมาได้
“มาตรการต่างๆ ที่จะลงไป หรืออะไรก็ตามที่ต้องใช้งบฯ กลาง จะมีความยากลำบากในการใช้ แต่ก็ไม่แน่ เมื่อมีการเลือกตั้ง บรรยากาศก็อาจจะคึกคัก เพราะหลายๆ ครั้งที่มีการเลือกตั้งก็พบว่าในไตรมาสนั้นๆ จะดี”
โดยโจทย์สำคัญคือ ต้องพยายามทำจีดีพีให้โต หากจะมีตัวเลขอะไรที่ติดลบ ก็ต้องพยายามให้ติดลบน้อยที่สุด เพราะการที่จีดีพีไม่โต ปัญหาทางเศรษฐกิจตามมาเยอะมาก ทั้งหนี้สูง หรือการจัดเก็บรายได้ที่มีความท้าทาย ซึ่งก็ต้องเดินหน้าขับเคลื่อนไปตามที่จะทำได้
“ปีหน้าก็ต้องพยายามทำให้จีดีพีโตให้ได้ ซึ่งวันนี้ปัญหาของประเทศไทยมีอย่างเดียวเลย คือ จีดีพีโตต่ำกว่าที่ควรจะเป็น โตต่ำกว่าศักยภาพของประเทศ ผมว่ามันก่อให้เกิดปัญหาหลายๆ เรื่อง อย่างวันนี้ที่เราพูดเศรษฐกิจไม่ดี เงินไม่สะพัด การเก็บภาษีไม่ได้ตามเป้า หรืออะไรก็แล้วแต่ ทั้งหมดนี้เพราะจีดีพีโตต่ำ หรือหนี้สาธารณะที่จะชนเพดาน ก็เทียบกับจีดีพี”
นายลวรณกล่าวว่า มาตรการด้านเศรษฐกิจที่กระทรวงการคลังอยากให้เกิดขึ้นก็คือ การใช้งบประมาณเน้นลงไปที่การลงทุน โดยเฉพาะในโครงสร้างพื้นฐาน ทำโครงการที่จะเห็นผลระยะยาว เช่น การลงทุนระบบบริหารจัดการน้ำ เป็นต้น หรือเป็น New Growth Engine
ซึ่งในโอกาสที่จะมีการเลือกตั้ง ข้าราชการคงไปให้ความเห็นไม่ได้ว่าอยากได้นโยบายเศรษฐกิจแบบใด อย่างไรก็ดี มองว่าแต่ละพรรคการเมืองมีทีมเศรษฐกิจที่ออกแบบนโยบายเศรษฐกิจ นโยบายสังคม นโยบายทุกๆ เรื่อง เพื่อไปหาเสียงอยู่แล้ว ซึ่งข้าราชการก็ต้องดูว่าใครจะมาเป็นรัฐบาล แล้วนโยบายเศรษฐกิจเป็นอย่างไร ต้องมาหารือกัน อาจจะปรับบางเรื่องเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ดีที่สุด เหมาะสมที่สุด
“อย่าให้กำหนดจากเราเลย แต่ว่าผมพูดภาพรวมของเศรษฐกิจที่เกี่ยวกับคลัง ว่าถ้าจะเป็นกระบวนการงบประมาณ อยากเห็นการนำไปใช้ในการลงทุนมากขึ้น ซึ่งวันนี้ผมว่าข้อจำกัด เรามีงบประมาณอยู่นิดเดียว จะไปพอการลงทุนหรือ ในเมื่อรายจ่ายประจำก็ตั้ง 70% แล้ว เราเหลือเงินอยู่นิดเดียว แต่จริงๆ แล้วมีหลายวิธีในการลงทุน มีเครื่องมือทางการเงินเยอะที่จะลงทุนได้ก่อน แล้วพอเกิดประโยชน์ เกิดผลในอนาคตค่อยกลับมาใช้คืน ยกตัวอย่างอินฟราสตรักเจอร์ฟันด์ ก็ทำได้”
นายลวรณกล่าวว่า แม้จะยุบสภา แต่แผนการบริหารการคลังเพื่อลดขาดดุลงบประมาณต้องเดินต่อไป โดยแผนการคลังระยะปานกลางเป็นเหมือนเข็มทิศที่กำหนดทิศทางที่จะเดิน วางกรอบการทำงานในแต่ละปีข้างหน้า เพื่อไม่ให้สะเปะสะปะ มีตัวเลขที่ต้องให้ความสำคัญ เพื่อที่จะลดการขาดดุลทางการคลังลงจากปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 4% ของ GDP ลงมาเหลือราว 3%
“ตัวเลขที่เป็นแผนการคลังระยะปานกลาง 5 ปีข้างหน้าของเราจะลดขาดดุลลงไปเหลือที่ 2% กว่า อันนั้นก็คือทิศทางที่เราเห็นว่าจะรักษาวินัยทางการคลัง ซึ่งคำถามที่ว่าวันนี้ ช่วงที่เป็นรัฐบาลรักษาการ ถ้าเกี่ยวข้องกับมาตรการภาษี อันนี้ทำไม่ได้ แต่ว่าในแผนที่เราจะทำปฏิรูปรายได้ทั้งหมดในหลายๆ เรื่องยังไม่เกิดในช่วงนี้ ก็คิดว่าอาจจะเป็นการบ้านของรัฐบาลใหม่ที่เข้ามา”
อย่างไรก็ดี ยอมรับว่ารัฐบาลใหม่มีอำนาจในการปรับแผนได้อยู่แล้ว แต่ว่ากระทรวงการคลังก็ต้องอธิบายว่า หากไม่ทำตามแผนที่วางไว้ สิ่งที่จะต้องเจอในอนาคตจะเป็นอย่างไร ซึ่งอาจจะนำไปสู่วิกฤตทางการคลังได้
“ถ้าเราเข้าสู่อีกหนึ่งวิกฤต คือวิกฤตการคลังด้วย ผมว่าวันนั้นการแก้ปัญหาเศรษฐกิจจะยากยิ่งขึ้น ดังนั้น อะไรที่มันจะระเบิด ไปถอดสลักเสีย”
นอกจากนี้ การแก้หนี้ก็เป็นเรื่องสำคัญ เชื่อว่ารัฐบาลข้างหน้า หรือว่าการหาเสียงของทุกพรรคการเมืองต้องแตะประเด็นนี้ ว่าการแก้ไขหนี้สินจะทำอย่างไร อย่างไรก็ดี ในส่วนของมาตรการโอนหนี้ไปให้บริษัทบริหารหนี้ได้ผ่านการอนุมัติของคณะรัฐมนตรี (ครม.) แล้ว สามารถเดินหน้าได้ต่อ เชื่อว่าทำแล้วจะดีขึ้น
นายลวรณกล่าวอีกว่า ในปีหน้า เมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลใหม่แล้ว เรื่องที่จะเกิดขึ้นก็คือ การเปิดลงทะเบียนบัตรสวัสดิการแห่งรัฐใหม่ ซึ่งหากได้รัฐบาลประมาณเดือนมีนาคม-เมษายน 2569 ก็คงเปิดลงทะเบียนได้ไม่เกินครึ่งปีแรก
โดยรอบนี้จะง่ายมาก เพราะจะให้คนที่ถือบัตรเดิมอยู่แล้ว 13.4 ล้านคน เพียงแค่กดยืนยันตัวตน ว่ามีความประสงค์จะเข้าร่วมโครงการ ก็เข้าได้ทันที อย่างไรก็ดี จะมีเกณฑ์การกลั่นกรองคุณสมบัติที่แม่นยำมากขึ้น
ขณะเดียวกัน การผลักดันเรื่อง Data Lake ที่เป็นถังข้อมูลขนาดใหญ่ ที่มีการเชื่อมโยงข้อมูลหลายหน่วยงานเข้าด้วยกัน จะนำผลลัพธ์มาใช้ เช่น การจัดทำระบบอารีย์สกอร์ (Ari Score) ที่น่าจะออกมาให้เห็นได้ในช่วงต้นปี 2569 ซึ่งจะทำให้คนตัวเล็กมีโอกาสเข้าถึงสินเชื่อในระบบ ตอบโจทย์การแก้หนี้นอกระบบ
ปลัดกระทรวงการคลังกล่าวว่า ในส่วนโครงการบัญชีการออมการลงทุนส่วนบุคคล (TISA) ที่เป็นมาตรการตลาดทุน ซึ่งยังไม่ผ่านคณะรัฐมนตรี (ครม.) ก็ทำให้มีเวลากลับไปพิจารณามากขึ้น โดยจะกลับไปรับฟังความเห็นใหม่ แต่ยืนยันว่า TISA ต้องเกิดแน่นอน อาจจะภายในไตรมาส 2 ปี 2569 หรือกลางปีหน้า
ส่วนความคืบหน้าเกี่ยวกับการจัดการกับเครือข่ายสแกมเมอร์ ที่จะมี “ดาต้าบูโร” ขึ้นนั้น ปลัดกระทรวงการคลังกล่าวว่า รัฐบาลให้ความสำคัญเรื่องนี้มาก โดยมีการจัดตั้งคณะกรรมการชุดใหญ่ที่นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ซึ่งได้กำหนดทิศทางการดำเนินงานไว้เสร็จหมดแล้ว ว่าใครต้องทำอะไร อย่างไรบ้าง อย่างไรก็ดี เรื่องนี้มีข้อมูลที่เป็นชั้นความลับสูง จึงยังเปิดเผยรายละเอียดไม่ได้
ทั้งหมดนี้เป็นภาพความท้าทายต่อการบริหารนโยบายเศรษฐกิจในปีหน้า ที่จะมีการเลือกตั้ง ซึ่งภาคเอกชนต่างเรียกร้องรัฐบาลใหม่ที่มีเสถียรภาพ เพื่อให้การดำเนินนโยบายมีความต่อเนื่อง ไม่สะดุด รวมทั้งต้องการให้มีการผลักดันการปฏิรูปเชิงโครงสร้างเศรษฐกิจอย่างจริงจังเสียที
