พระพุทธรูปปางลีลา กรุวัดการ้อง-วัดถ้ำหีบ ศิลปะอ่อนช้อยงดงาม
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระเครื่องปางลีลาของจังหวัดสุพรรณบุรี นับว่ามีเอกลักษณ์ที่ไม่เหมือนใคร กล่าวคือ เป็นองค์พระสูงชะลูด และลีลาพลิ้วไหว ไม่เหมือนกับของที่อื่น ถ้าได้พบเห็นไม่ว่าของกรุใด จะมีศิลปะคล้ายกัน ยกเว้นพระกำแพงศอก ซึ่งเป็นศิลปะแบบสุโขทัย
พระเครื่องปางลีลาของสุพรรณฯ ก็มีอยู่หลายพิมพ์หลายกรุ ที่พบมักจะเป็นพระเนื้อชินเงิน
พระปางลีลากรุหนึ่ง ที่ปัจจุบันไม่ค่อยได้พบเห็นกันบ่อยนัก คือ พระลีลากรุวัดการ้อง ซึ่งเป็นวัดร้างเล็กๆ ตั้งอยู่ที่ ต.สนามชัย อ.เมือง จ.สุพรรณบุรี องค์พระเจดีย์เป็นแบบเจดีย์สมัยอยุธยายุคต้น เดิมชาวบ้านเรียกกันว่า วัดแร้ง เป็นวัดรกร้างห่างไกล และเคยมีนกแร้งไปอาศัยอยู่
ต่อมา ชาวบ้านได้เปลี่ยนชื่อเป็นวัดการ้อง มีคนได้เข้าไปขุดหาสมบัติและพระเครื่อง พระที่พบโดยส่วนใหญ่เป็นพระเครื่องเนื้อชินเงินและเป็นพระปางลีลา มีผิวปรอทจับขาวเกือบทั้งองค์ บางองค์มีสนิมผุระเบิดบ้างเป็นบางจุด ตามอายุขัย
พระที่พบมีอยู่ 3 พิมพ์ คือ พิมพ์ใหญ่พบน้อย พิมพ์บัวตูม และพิมพ์บัวบาน
พระกรุวัดการ้อง เป็นพระปางลีลาที่มีเอกลักษณ์ตามแบบของสุพรรณบุรี เช่นเดียวกับกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ วัดชุมนุมสงฆ์ มีความอ่อนช้อยอย่างนางละเวง ซึ่งเป็นศิลปะเฉพาะพระปางลีลาของสุพรรณบุรีในช่วงสมัยยุคปลายของสุโขทัยและต้นอยุธยา ตามสกุลช่างของสุพรรณฯ โดยเฉพาะรายละเอียดแสดงเป็นเส้นสายเรียวบาง ช่วงขาจะเรียวยาวกว่าปกติ องค์พระโย้ไปด้านหน้าเล็กน้อย แสดงอิริยาบถเคลื่อนไหวไปด้านหน้า ประทับอยู่บนดอกบัว ซึ่งจะมาเป็นชื่อของพิมพ์พระ
เช่น พิมพ์บัวตูม ดอกบัวที่ฐานพระก็จะเป็นรูปดอกบัวตูมทุกดอก ส่วนบางพิมพ์ก็จะเป็นดอกบัวบานทั้งหมด จะเรียกกันว่า พิมพ์บัวบาน ส่วนอีกพิมพ์หนึ่งจะมีพบจำนวนน้อย องค์พระจะใหญ่กว่าพิมพ์อื่นๆ องค์พระก็จะดูล่ำสันและไม่พลิ้วไหวแบบอีก 2 พิมพ์ข้างต้น ก็จะเรียกกันว่าพิมพ์ใหญ่ พระพิมพ์บัวตูมความอ่อนช้อย พลิ้วไหวจะมากกว่าพิมพ์อื่น และได้รับความนิยมมากกว่า
พระลีลากรุวัดการ้อง เด่นด้านอยู่ยงคงกระพันและแคล้วคลาด สมัยก่อนผู้ที่บูชาติดตัวมีประสบการณ์ต่างๆ ทางด้านนี้มากมาย และต่างก็หวงแหนกันมาก ปัจจุบันก็มีพระปลอมเลียนแบบมากอยู่เหมือนกัน แต่ทำไม่ค่อยเหมือน พอแยกแยะออกได้ไม่ยากนัก ให้สังเกตพิมพ์และผิวปรอทให้ดี พระกรุวัดการ้องแม้ผิวปรอทจะจับขาวเกือบทั้งองค์ก็จริง แต่จะขาวซีด ไม่แวววาว
แสดงถึงอายุการสร้างผ่านกาลเวลาที่สร้างในสมัยต้นกรุงศรีอยุธยา
ขอกล่าวถึงพระกรุเนื้อดินเผาของจังหวัดสุโขทัยอีกกรุ ที่แสดงรูปแบบศิลปะสุโขทัยได้อย่างสวยงามมาก คือ พระลีลา กรุวัดถ้ำหีบ ที่เป็นศิลปะสกุลช่างสุโขทัย บริสุทธิ์งดงาม ปัจจุบันก็หาพระแท้ยาก
วัดถ้ำหีบ เป็นวัดเก่าแก่สร้างขึ้นตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ตั้งอยู่บนเนินเขาในบริเวณเมืองเก่า สถาปัตยกรรมของวัดชำรุดทรุดโทรม จนแทบไม่มีอะไรเหลืออยู่แล้วในปัจจุบัน แต่พระเครื่องที่มีผู้เข้าไปแอบขุดพบในสมัยก่อนนั้นมีศิลปะที่สวยงามมาก และก็เรียกกันตามชื่อวัดว่า พระลีลาวัดถ้ำหีบ
พระที่พบมีทั้งที่เป็นเนื้อดินเผาและเนื้อชินเงิน แต่พระเนื้อดินเผาจะมีจำนวนมากกว่า พิมพ์ของพระจะมีพิมพ์หนึ่งที่มีเม็ดไข่ปลาอยู่รอบองค์พระ จะเรียกว่า พระลีลาข้างเม็ด วัดถ้ำหีบ
พระพิมพ์นี้จะหายาก พบเห็นน้อยมาก
พระลีลาวัดถ้ำหีบ เป็นพระที่มีขนาดค่อนข้างเขื่อง แต่องค์พระนั้นมีศิลปะที่งดงามมาก แสดงศิลปะสกุลช่างสุโขทัยบริสุทธิ์ได้อย่างงดงาม พระพักตร์หรือรายละเอียดขององค์พระนั้นจะชัดเจน ทั้งเม็ดพระศก หน้าตาคิ้วคางปากจมูก นิ้วมือ เส้นสายลายจีวร แสดงเป็นเส้นละเอียดชัดเจน พระลีลาวัดถ้ำหีบ ที่พบนี้ส่วนใหญ่จะมีผิวพระที่สมบูรณ์
เข้าใจว่ากรุพระอยู่ในที่สูงจึงไม่ถูกน้ำหรือความชื้นเข้าไปในตัวกรุนัก องค์พระที่พบจึงสมบูรณ์เป็นส่วนใหญ่ ผิวของพระเนื้อดิน จะมีฝ้านวลกรุจับอยู่บางๆ แสดงถึงอายุความเก่า เรื่องของฝ้านวลกรุของพระเครื่องเนื้อดิน ที่เป็นพระกรุเก่าๆ นั้นมีความสำคัญ เนื่องจากเป็นการแสดงถึงอายุขององค์พระ ฝ้านวลกรุนั้น เกิดจากการเสื่อมสภาพของผิวพระที่เป็นพระเนื้อดิน ที่ถูกสัมผัสกับอากาศและความชื้นตามกาลเวลา
ถ้าพระที่ออกมาจากกรุและเก็บรักษาไว้อย่างดี เวลาส่องดูด้วยแว่นขยายจะเห็นผิวของพระคล้ายมีฝ้านวลจับอยู่บาง แต่ถ้าเอามือไปสัมผัสหรือขัดถูฝ้านวลกรุจะหายไปทันที และสีของผิวพระก็จะเข้มขึ้น ฝ้านวลกรุนี้ เมื่อหายไปแล้วไม่สามารถทำให้กลับคืนมาได้ นักอนุรักษ์ในปัจจุบันจึงรักษาผิวฝ้านวลกรุไว้เป็นอย่างดี และฝ้านวลกรุนี้ถ้าเป็นผู้ที่มีความชำนาญยังสามารถแสดงถึงความเก๊แท้ได้ด้วย เนื่องจากของปลอม ทำเลียนแบบนั้นไม่สามารถทำเลียนแบบฝ้านวลกรุของแท้ได้
พระลีลาวัดถ้ำหีบที่พบนั้น บางองค์ก็พบแบบที่ปิดทองล่องชาดมาแต่ในกรุ แต่ก็พบน้อยมาก พระส่วนใหญ่ที่พบจะเป็นพระเนื้อดินเผา ที่พบเป็นเนื้อชินเงินก็มี แต่พบจำนวนน้อยกว่าพระเนื้อดินเผามาก ถึงแม้ว่าพระลีลาวัดถ้ำหีบจะเป็นพระที่มีขนาดเขื่อง แต่ก็เป็นพระกรุพระเก่าที่มีศิลปะสุโขทัยที่สวยงามมาก
ปัจจุบันหาแท้ๆ ก็ยากเช่นกัน ของเลียนแบบมีมานานแล้ว แต่ก็ทำได้ไม่ใกล้เคียงนัก เนื่องด้วยพระของแท้นั้นมีรายละเอียดที่คมชัด ส่วนของปลอมจะถอดพิมพ์ออกมาได้ไม่ดีนัก
รายละเอียดของพระจะไม่คมชัดได้เท่าพระแท้
