บทความพิเศษ | จักรกฤษณ์ สิริริน
ร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ
บวกอายุล่วงหน้าไปเลย
ตอนเด็กๆ หลายท่านอาจจำกิจกรรมลูกเสือที่มีการร้องเพลงหมู่ร่วมกันได้ หรือจะเป็นกิจกรรมกีฬาสีที่มีการร้องเพลงเชียร์
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแข่งขันกีฬาต่างๆ เช่น ฟุตบอลพรีเมียร์ลีกอังกฤษ ที่ทุกสนามล้วนร้องเพลงเชียร์เสียงกระหึ่มไปทั้งเมือง
กิจกรรมเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เนื่องจากเป็นผลทางจิตวิทยาที่ชัดเจนมาก และคุณครูของพวกเราก็รู้ถึงพลังของการร้องเพลงหมู่เป็นอย่างดี
เพราะนักจิตวิทยาทุกยุคทุกสมัย ล้วนทึ่งกับพลังของการร้องเพลงเป็นหมู่คณะมานานแล้ว
ผลการวิจัยหลายชิ้นยืนยันตรงกันว่า การร้องเพลงหมู่ช่วยสร้างความสามัคคีกลมเกลียวได้ดียิ่ง เพราะแม้จะมีสมาชิกบางคนในกลุ่มที่เป็นคนขี้อาย
โดยเฉพาะอย่างยิ่งสมาชิกในกลุ่มที่เป็น Introvert จะรู้สึกถึงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับกลุ่มทันทีที่ได้ร้องเพลงกับเพื่อนๆ
ผลการวิจัยอีกชิ้นหนึ่งพบว่า คนที่ไม่เคยเจอหน้ากันมาก่อนเลยในชีวิต สามารถผูกสัมพันธ์กับผู้อื่นได้ หลังจากได้ร้องเพลงร่วมกันแค่เพลงเดียวเท่านั้น!
สอดคล้องกับนักมานุษยวิทยาหลายคน ที่เชื่อว่ามนุษย์ยุคหินน่าจะเริ่มร้องเพลงได้ก่อนที่จะพูด นี่เป็นพฤติกรรมที่มีบทบาทต่อพัฒนาการทางพลวัตสังคมที่ซับซ้อนในเวลาต่อมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การร้องเพลงเป็นต้นกำเนิดพิธีกรรมของชนเผ่าต่างๆ
เพราะการร้องเพลงเป็นกลุ่ม เป็นสิ่งที่มนุษยชาติปฏิบัติกันมาตั้งแต่ยุคโบราณนั่นเอง
ตัดข้ามมาในยุคปัจจุบัน งานวิจัยจำนวนมากชี้ว่า การร้องเพลงช่วยให้เสริมสร้างสุขภาพร่างกาย และสุขภาพจิตได้เป็นอย่างดี
ดังรายงานของสำนักข่าว BBC ที่เปิดเผยว่า การร้องเพลงช่วยเพิ่มความสามารถในการหายใจ ทำให้เราหายใจได้ลึกขึ้น และควบคุมการหายใจได้ดีขึ้น ช่วยให้ระบบหายใจทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และส่งผลให้ปอดแข็งแรงขึ้น
การร้องเพลงทำให้เราหลั่งสาร Endorphin และ Oxytocin ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความสุข ช่วยลดความเครียดได้ การร้องเพลงจึงไม่ใช่เพียงการปลดปล่อย แต่เป็นการปรับสมดุลทางชีวภาพ ช่วยให้ทั้งร่างกายและจิตใจได้ผ่อนคลาย
หนังสือพิมพ์ The Independent รายงานว่า การร้องเพลงร่วมกับเพื่อนๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคาราโอเกะ มีผลดีต่อสุขภาพที่ชัดเจน เพราะการร้องเพลงพร้อมกันทำให้ร่างกายของผู้เข้าร่วมเกิดการ Synchronize
ไม่ว่าจะเป็นจังหวะการเต้นของหัวใจ ห้วงการหายใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งระดับฮอร์โมน
ความรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันนี้ ช่วยลดความโดดเดี่ยว และสร้างสัมพันธ์ทางสังคมให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น สิ่งเหล่านี้ถือเป็นปัจจัยสำคัญต่อสุขภาพจิต และอายุขัยในระยะยาว
เรียกได้ว่า การได้ไปร้องเพลงร่วมกับเพื่อนบ่อยๆ เป็นการส่งเสริมอารมณ์ ช่วยให้มีชีวิตชีวา ลดความเสี่ยงต่อโรคซึมเศร้า และสามารถบวกอายุเพิ่มไปล่วงหน้าได้เลย
เช่นเดียวกับสำนักวิชาการ Oxford Academic ที่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่บทความลงใน European Heart Journal ซึ่งกล่าวว่า การร้องเพลงว่าเป็นกิจกรรมที่ช่วยเสริมสมรรถภาพของหัวใจ และปอดได้เป็นอย่างดี
เพราะการร้องเพลงต้องอาศัยทักษะการหายใจให้ลึก และสม่ำเสมอ ช่วยให้หัวใจ และปอดทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น เมื่อหัวใจ และปอดแข็งแรงขึ้น อายุขัยของเราก็จะยืนยาวขึ้น
ดังนั้น การร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ จึงเป็นการบวกอายุล่วงหน้าให้กับเราดังที่กล่าวไปนั่นเอง
ในมุมมองเชิงจิตวิทยา การร้องเพลงเป็นการปลดปล่อยอารมณ์ที่ถูกกดทับ และเป็นช่องทางในการแสดงออกที่ปลอดภัย
เพราะเสียงเพลงจะช่วยให้เราได้ระบายความรู้สึกต่างๆ ออกมา ไม่ว่าจะเป็นความสุข หรือความเศร้า ยิ่งร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ ยิ่งทำให้เกิดการแบ่งปันอารมณ์ร่วมกัน ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในกลุ่ม
การสร้างพื้นที่เช่นนี้เป็นประจำ จึงช่วยลดความเครียดสะสม และทำให้สุขภาพจิตแข็งแรงขึ้นในระยะยาว
นอกจากนี้ มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มากมายที่ชี้ว่า การร้องเพลงสามารถช่วยเสริมภูมิคุ้มกันของร่างกายได้
เพราะการใช้พลังเสียงจากการหายใจลึก ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนมากขึ้น กระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และลดระดับความดันโลหิต
การร้องเพลงจึงเป็นเหมือนการออกกำลังกายเบาๆ ที่ทำให้ร่างกายแข็งแรงโดยไม่ต้องใช้แรงมาก และเมื่อทำร่วมกับเพื่อนก็ยิ่งเพิ่มแรงจูงใจให้ทำบ่อยขึ้นอีกต่างหาก
เห็นได้จากผลการวิจัยชิ้นหนึ่งซึ่งพบว่า การร้องเพลง และการฝึกฝนการใช้เสียงเป็นประจำ ไม่ว่าจะทำเพื่อควบคุมระดับเสียงสูง-ต่ำให้เป็นไปตามท่วงทำนองแล้ว
การร้องเพลงให้สอดคล้องกับจังหวะดนตรี เปรียบได้กับการออกกำลังกายหัวใจ และปอด เช่นเดียวกับการเดินด้วยความเร็วปานกลางบนสายพานเลยทีเดียว!
หนึ่งในผลการวิจัยที่ได้รับการกล่าวขวัญถึงมากที่สุดคือ การทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม หรือ RCT (Randomized Controlled Trial) ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการ Long COVID หรือผู้ที่มีอาการบางอย่างของโรค COVID-19 ในระยะยาว
หลังการติดเชื้อสิ้นสุดลง ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะได้รับเชิญให้เข้ารับการฝึกหายใจในหลักสูตรที่แพทย์ร่วมกันพัฒนาขึ้นมากับนักร้องโอเปร่ามืออาชีพประจำคณะอุปรากรแห่งอังกฤษ (English National Opera)
ผลการวิจัยพบว่า หลังจากสิ้นสุด 6 สัปดาห์ของการทดลอง กลุ่มผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และอาการป่วยบางอย่างที่ทำให้หายใจลำบากก็บรรเทาลง
นอกจากนี้ นักประสาทวิทยายังตั้งข้อสันนิษฐานว่า การร้องเพลงอาจช่วยผู้ป่วยโรคสมองเสื่อม หรือคนชราที่มีความเสื่อมถอยด้านความจำได้
เพราะการร้องเพลงจะช่วยกระตุ้นให้สมองต้องทำงาน ซึ่งขณะที่ร้องเพลงจะต้องมีสมาธิจดจ่อ รวมทั้งยังต้องพยายามนึกคำศัพท์ต่างๆ ของบทเพลงจากความทรงจำในสมอง
สิ่งเหล่านี้สามารถยืนยันได้จากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์จำนวนมาก ที่พิสูจน์ว่า การร้องเพลงมีประโยชน์ต่อความคิด และความจำของผู้สูงวัยอย่างแน่นอน
หากเอ่ยถึงข้อดีของการร้องเพลงเป็นกลุ่มในทางสังคมแล้ว การร้องเพลงร่วมกันเป็นการสร้างความสามัคคี สร้างพลังบวก เพราะการรวมตัวกันเพื่อร้องเพลง ไม่ว่าจะเป็นในงานสังสรรค์
โดยเฉพาะอย่างยิ่งคาราโอเกะ ทำให้สมาชิกรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มอย่างเหนียวแน่น
ความรู้สึกเช่นนี้มีผลโดยตรงต่อการลดความเหงา และความโดดเดี่ยว ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพในผู้สูงอายุ การร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ จึงเป็นการลงทุนในความสัมพันธ์ที่ช่วยให้ชีวิตมีความสุขและยืนยาวขึ้น
งานวิจัยทั้งหมดที่ยกมา พิสูจน์ถึงประโยชน์ของการร้องเพลง ไม่ว่าจะทางสังคม หรือทางกายภาพ ที่ล้วนชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของดนตรีในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตมนุษย์ทุกผู้นาม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบัน ที่เราใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับเชื่อมต่อกับเทคโนโลยี มากกว่าการสร้างความสัมพันธ์กับคนรอบข้างผ่านกิจกรรมต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอย่างการร้องเพลง
เมื่อพิจารณาจากข้อมูลทั้งหมด การร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ เป็นกิจกรรมที่มีคุณค่ามากกว่าที่คิด ไม่เพียงสร้างความสนุก แต่ยังเป็นการบวกอายุล่วงหน้าให้กับชีวิต เพราะช่วยเสริมสุขภาพร่างกาย ลดความเครียด สร้างสายสัมพันธ์ทางสังคม เพิ่มคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม
ยิ่งหากเรามองการร้องเพลงเสมือนการออกกำลังกายทางใจ การร้องเพลงกับเพื่อนบ่อยๆ จะช่วยให้เรามีชีวิตที่ยืนยาว และมีความสุขมากขึ้นนั่นเอง
